ابوخالد قرشی: تفاوت میان نسخه‌ها

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط  = }}

| خویشاوندان = [[عکرمة بن خالد بن ابی خالد مخزومی]] (نوه)  

| آخرین راوی از او =

== آشنایی اجمالی ==

تنها [[روایت]] او، [[حدیث]] [[طاعون]] است که از طریق نوه‌اش [[عکرمة بن خالد بن ابی خالد مخزومی]]، از [[پدر]] یا عمه‌اش از جدش این چنین نقل کرده است: [[رسول خدا]] {{صل}} در [[غزوه تبوک]] فرمود: هنگامی که سرزمینی گرفتار طاعون شد، چنانچه در آن [[سرزمین]] هستید، از آنجا بیرون نروید و اگر بیرون از آنجا هستید، وارد آن محیط نشوید <ref>احمد بن حنبل، ج۶، ۴۱۶؛ ابن سلمه، ج۴، ص۳۰۶؛ طبرانی، ج۴، ص۱۹۵؛ ابونعیم، ج۴، ص۲۲۶۱؛ هیثمی، ج۲، ص۳۱۵.</ref>.

در تمام منابعی که این روایت از ابوخالد مخزومی نقل شده، به نام او تصریح نگردیده است. [[احمد بن حنبل]]<ref>احمد ابن حنبل، ج۳، ص۴۱۶.</ref> حدیث یاد شده را ذیل عنوان «[[حدیث]] جد عکرمة بن خاند» نقل کرده است. [[طبرانی]]<ref>طبرانی، ج۴، ص۱۹۵.</ref> روایت طاعون را ذیل نام [[عاص بن هشام بن مغیرة بن عبدالله بن مخزوم]] نقل کرده و به تبع او [[بغوی]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۵، ص۱۳۰.</ref>، [[ابونعیم]]<ref>ابونعیم، ج۴، ص۲۲۶۱.</ref>، [[ابوموسی]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۵، ص۱۳۰.</ref>، [[کلاباذی]]<ref>کلاباذی، ج۲، ص۵۸۴.</ref>، [[مغلطای]]<ref>مغلطای، ج۱، ص۱۹۸.</ref>، [[ابن اثیر]]<ref>ابن اثیر، ج۳، ص۱۰۷.</ref> و [[ذهبی]]<ref>تجرید، ج۱، ص۲۸۱.</ref> همین روایت را ذیل نام [[عاص بن هشام]] آورده و او را جد [[عکرمة بن خالد]] دانسته‌اند.

[[خلیفة بن خیاط]]<ref>خلیفه بن خیاط، ص۴۹۳.</ref> و [[مزی]]<ref>مزی، ج۸، ص۸۳-۸۴.</ref> و محقق کتاب [[مسند]] [[ابویعلی]]<ref>ابویعلی، ج۲، ص۵۲.</ref> نیز [[عکرمه]] را فرزند [[خالد بن عاص بن هشام مخزومی]] معرفی کرده‌اند. ابن عبدالبر<ref>ابن عبدالبر، ج۲، ص۱۵.</ref> نیز در شمار [[صحابه]]، تنها از خالد بن عاص نام برده است. بنابراین، تمام این افراد، باید ابوخالد مخزومی را عاد بن هشام دانسته باشند، ولی به [[یقین]] این موضوع صحیح نیست؛ زیرا به [[اجماع]] [[سیره‌نویسان]]، عاص به [[نیابت]] از [[ابولهب]] در [[بدر]] شرکت کرد<ref>ابن سعد، ج۴، ص۵۴.</ref> و به دست [[عمر]] کشته شد<ref>ابن سعد، ج۲، ص۱۳ و ج۵، ص۲۳؛ ابن عبد البر، ج۲، ص۱۵؛ ابن سیدالناس، ج۱، ص۳۷۲؛ شامی، ج۴، ص۸۸.</ref>. از همین رو، [[ابن حجر]]<ref>الاصابه، ج۵، ص۱۳۱.</ref> [[عقیده]] کسانی را که به استناد این [[روایت]]، [[عاص بن هشام]] را در شمار [[صحابه]] دانسته‌اند، توهم و [[اشتباه]] محض دانسته و بر این اساس، نام او را در بخش چهارم الاصابه (کسانی که به اشتباه [[صحابی]] [[تصور]] شده‌اند) قرار داده است.

# از [[ابوموسی مدینی]] است که [[سند روایت]] را برخلاف دیگران، از [[عکرمه]] از [[پدر]] یا عمویش از [[رسول خدا]] {{صل}} نقل کرده و سخنی از جدش در سند روایت نیست<ref>مغلطای، ج۱، ص۱۹۹.</ref>.

# از این قانع است که احتمال داده منظور از جد عکرمه، جد [[مادری]] او، یعنی [[حارث بن هشام]] باشد<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۵، ص۱۳۱.</ref>؛ چرا که [[حارث]]، [[فرزندی]] به نام [[خالد]] نداشته است<ref>ابن حجر، تعجیل، ج۱، ص۲۴۲.</ref>. [[ابن حجر]]<ref>الاصابه، ج۵، ص۱۳۱</ref> این توجیه را در صورتی صحیح دانسته که عکرمه را فرزند [[خالد بن عاص بن هشام]] فرض کنیم؛ در حالی که ممکن است [[عکرمة بن خالد بن سلمة بن عاص مخزومی]]، [[راوی حدیث]] [[طاعون]] بوده و جد او [[سلمه]] منظور باشد که از [[اصحاب رسول خدا]] {{صل}} است. این سخن ابن حجر صحیح به نظر نمی‌رسد؛ زیرا تمام کسانی که در شرح حال عکرمة بن خالد بن عاص بن هشام [[سخن]] گفته‌اند، او را پس از توثیق، راوی حدیث طاعون دانسته‌اند، ولی همه شخص دوم را [[تضعیف]] کرده<ref>بخاری، ج۷، ص۴۹؛ ابن ابی‌حاتم، ج۷، ص۹؛ مزی، ج۳۰، ص۳۵۱؛ ذهبی، میزان، ج۳، ص۹۰؛ ابن حجر، لسان، ج۷، ص۳۰۸.</ref> و افزوده‌اند وی تنها یک روایت از پدرش از ابن [[عمر]] از رسول خدا {{متن حدیث| لاتضربوا الرقیق}}؛ نقل کرده است<ref>ابن حجر، تهذیب، ج۷، ص۲۳۱.</ref>. به همین دلیل، مزی<ref>مزی، ج۳۰، ص۲۴۹ و ۳۵۱.</ref> برای تمییز بین این دو، اولی را اکبر و دومی را اصغر نامیده است. ابن حجر، خود در [[تعجیل]]<ref>ابن حجر، ج۱، ص۲۴۲.</ref> این احتمال را رد کرده است و بیان داشته که سلمه، روایتی از رسول خدا {{صل}} ندارد و درباره‌اش، جز اینکه وی صحابی است و در [[خلافت ابوبکر]] یا [[عمر]] کشته شده، مطلب دیگری نگفته‌اند.

# جد [[عکرمه]]، [[عاص بن هشام]] نیست، بلکه فرزندش [[سعید بن عاص بن هشام]] است که از [[نسب]] افتاده است. [[ابن حجر]]<ref>الاصابه، ج۵، ص۱۳۱ و تعجیل، ص۲۴۲.</ref> همین توجیه را صحیح دانسته است. دلیل او، [[سخن]] [[ابن ابی‌حاتم]]<ref>ابن ابی‌حاتم، ج۷، ص۹؛ و از آنجا مغلطای، ج۱، ص۱۹۹.</ref> و [[خطیب بغدادی]]<ref>ابن حجر، تعجیل، ص۲۴۲؛ به نقل از المتفق و المفترق.</ref> است که نسب کامل او را چنین گفته اند: [[عکرمة بن خالد بن سعید بن عاص بن هشام]]. شواهدی نیز بر این نظریه بیان کرده است؛ از جمله روایتی است که ابن ابی‌حاتم و [[بیهقی]] از طریق عکرمه نقل کرده‌اند که نسب کامل او را آنگونه که بیان شد، گفته‌اند. ابن حجر<ref>تعجیل، ص۲۴۲.</ref> می‌گوید: من کسی را نمی‌شناسم که پیش از من به این [[اشتباه]] پی برده باشد. افزون بر [[ادله]] و شواهد ابن حجر، شامی <ref>شامی، ج۴، ص۸۸.</ref> نیز به نام سعید بن عاص بن هشام تصریح کرده و افزوده که عاص بن هشام در [[بدر]] کشته شد و خود [[سعید]]، [[صحابی]] است که در سال [[هجرت]] به [[دنیا]] آمد و نه سال [بلکه بیش از ده سال] از [[زمان رسول خدا]] {{صل}} را [[درک]] کرد.

{{مدخل وابسته}}

* [[عکرمة بن خالد بن ابی خالد مخزومی]] (نواده)

{{پایان مدخل وابسته}}

[[رده:قریش]]

[[رده:بنی‌مخزوم]]