پرش به محتوا

بحث:توبه: تفاوت میان نسخه‌ها

۵٬۶۳۱ بایت اضافه‌شده ،  ‏۲۸ ژوئن ۲۰۲۳
بدون خلاصۀ ویرایش
(صفحه‌ای تازه حاوی «==نویسنده: آقای پورانزاب== '''توبه''' به معنای بازگشت به سوی خداست<ref>مهدی احمدپ...» ایجاد کرد)
 
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
==نویسنده: آقای پورانزاب==
'''توبه''' به معنای بازگشت به سوی خداست<ref>[[مهدی احمدپور|احمدپور، مهدی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص ۵۰ - ۵۸.</ref> یا به عبارتی، [[بازگشت از گناه]] به سوی [[اطاعت خدا]]. کسی که [[خدا]] را [[نافرمانی]] کند، [[گناه]] کرده است و باید زود توبه و [[استغفار]] کند و از [[خداوند]] [[آمرزش]] بخواهد تا بخشوده شود. در [[آیات]] بسیاری از [[قرآن]] به [[گناهکاران]] توصیه شده که به سوی [[خدا]] باز گردند تا از [[عذاب الهی]] ایمن شوند. توبه حالت [[پشیمانی]] است که در [[دل]] [[انسان]] پیش می‌آید و از کرده خود [[استغفار]] می‌کند. [[خداوند]] توبه‌کنندگان را [[دوست]] دارد و توبه را می‌پذیرد. توبه دریچه امیدی است که به روی [[انسان]] گشوده می‌شود تا [[ناامید]] از [[نجات]] و [[آمرزش]] نباشد و خطاهای گذشته را جبران کند. "توبه نَصوح"، توبه‌ای است جدّی و حتمی که [[انسان]] دوباره به [[گناه]] برنگردد و توبه‌اش را نشکند. "توبه" نام نهمین [[سوره]] [[قرآن]] نیز می‌باشد که به [[سوره]] [[برائت]] هم مشهور است و تنها سوره‌ای است که در آغاز آن "بسم [[الله]]" نیست و این [[سوره]] [[مظهر]] [[برائت]] از [[مشرکان]] و افشای چهره [[منافقان]] است<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[ فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۶۰.</ref>.
'''توبه''' به معنای بازگشت به سوی خداست<ref>[[مهدی احمدپور|احمدپور، مهدی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص ۵۰ - ۵۸.</ref> یا به عبارتی، [[بازگشت از گناه]] به سوی [[اطاعت خدا]]. کسی که [[خدا]] را [[نافرمانی]] کند، [[گناه]] کرده است و باید زود توبه و [[استغفار]] کند و از [[خداوند]] [[آمرزش]] بخواهد تا بخشوده شود. در [[آیات]] بسیاری از [[قرآن]] به [[گناهکاران]] توصیه شده که به سوی [[خدا]] باز گردند تا از [[عذاب الهی]] ایمن شوند. توبه حالت [[پشیمانی]] است که در [[دل]] [[انسان]] پیش می‌آید و از کرده خود [[استغفار]] می‌کند. [[خداوند]] توبه‌کنندگان را [[دوست]] دارد و توبه را می‌پذیرد. توبه دریچه امیدی است که به روی [[انسان]] گشوده می‌شود تا [[ناامید]] از [[نجات]] و [[آمرزش]] نباشد و خطاهای گذشته را جبران کند. "توبه نَصوح"، توبه‌ای است جدّی و حتمی که [[انسان]] دوباره به [[گناه]] برنگردد و توبه‌اش را نشکند. "توبه" نام نهمین [[سوره]] [[قرآن]] نیز می‌باشد که به [[سوره]] [[برائت]] هم مشهور است و تنها سوره‌ای است که در آغاز آن "بسم [[الله]]" نیست و این [[سوره]] [[مظهر]] [[برائت]] از [[مشرکان]] و افشای چهره [[منافقان]] است<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[ فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۶۰.</ref>.


خط ۱۵: خط ۱۴:
*[[زیارت]]، [[مؤمن]] را در آستانه [[ایمان]] مجسم و در عتبه اسوه‌های [[اخلاق]]، می‌نشاند، [[فطرت]] را، زیر اشراقِ ملکوتِ [[مرقد]] [[معصومین]]{{عم}}، آفت‌زدایی می‌کند، [[زیارت]]، آبی ابراهیمی است که بر [[آتش]] [[شهوت]] نمرودیان ریخته و آن را سرد و [[سلامت]] می‌کند، [[زیارت]]، [[انسان]] را به خطاهایش "متوجه" و "معترف" می کند و در او، بارقه "[[امید]]" و "[[مغفرت]]" می‌آفریند. [[زائر]]، باید خود را در چنین [[جایگاه]] و مقامی احساس کند. در [[زیارت]] [[امامان]] مدفون در [[قبرستان بقیع]] می‌خوانیم:{{عربی|«وَهذا مَقامُ مَنْ أَسْرَفَ وَأَخْطَا وَاسْتَکانَ وَأَقَرَّ بِما جَنی وَرَجا بِمَقامِهِ الْخَلاصَ ...»}} <ref>مفاتیح الجنان، زیارت ائمه بقیع.</ref>. اینجا، محل ایستادن و [[جایگاه]] کسی است که [[اسراف]] و [[خطا]] کرده است، اینجا کسی در حضورتان [[ایستاده]] که شکسته و خاکسار، به [[جرم]] خویش [[اقرار]] می‌کند، و به چه توبه‌های [[عظیم]]، چه [[تطهیر]] [[قلب]] های جدی، چه تصمیم‌های بزرگ، چه [[اصلاح]] درون‌های [[سرنوشت]] ساز، که از آثار [[زیارت]] است. خاطر حضورش در این [[مقام]]، [[امید]] «خلاص» دارد. تا [[انسان]] خود را [[اسراف]] کار و بزهکار نداند، خاکسار نمی‌شود، و تا خاکی نشود به [[گناه]] اعتراف نمی کند و تا [[اقرار]] به اشتباه نکند، [[امید]] [[نجات]] در او نیست<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص۵۹-۶۲.</ref>.  
*[[زیارت]]، [[مؤمن]] را در آستانه [[ایمان]] مجسم و در عتبه اسوه‌های [[اخلاق]]، می‌نشاند، [[فطرت]] را، زیر اشراقِ ملکوتِ [[مرقد]] [[معصومین]]{{عم}}، آفت‌زدایی می‌کند، [[زیارت]]، آبی ابراهیمی است که بر [[آتش]] [[شهوت]] نمرودیان ریخته و آن را سرد و [[سلامت]] می‌کند، [[زیارت]]، [[انسان]] را به خطاهایش "متوجه" و "معترف" می کند و در او، بارقه "[[امید]]" و "[[مغفرت]]" می‌آفریند. [[زائر]]، باید خود را در چنین [[جایگاه]] و مقامی احساس کند. در [[زیارت]] [[امامان]] مدفون در [[قبرستان بقیع]] می‌خوانیم:{{عربی|«وَهذا مَقامُ مَنْ أَسْرَفَ وَأَخْطَا وَاسْتَکانَ وَأَقَرَّ بِما جَنی وَرَجا بِمَقامِهِ الْخَلاصَ ...»}} <ref>مفاتیح الجنان، زیارت ائمه بقیع.</ref>. اینجا، محل ایستادن و [[جایگاه]] کسی است که [[اسراف]] و [[خطا]] کرده است، اینجا کسی در حضورتان [[ایستاده]] که شکسته و خاکسار، به [[جرم]] خویش [[اقرار]] می‌کند، و به چه توبه‌های [[عظیم]]، چه [[تطهیر]] [[قلب]] های جدی، چه تصمیم‌های بزرگ، چه [[اصلاح]] درون‌های [[سرنوشت]] ساز، که از آثار [[زیارت]] است. خاطر حضورش در این [[مقام]]، [[امید]] «خلاص» دارد. تا [[انسان]] خود را [[اسراف]] کار و بزهکار نداند، خاکسار نمی‌شود، و تا خاکی نشود به [[گناه]] اعتراف نمی کند و تا [[اقرار]] به اشتباه نکند، [[امید]] [[نجات]] در او نیست<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص۵۹-۶۲.</ref>.  
*[[مزار]] [[ائمه]]، [[بهترین]] جا برای «[[محاسبه]] [[نفس]]» و رسیدگی به پرونده [[اعمال]] خویش است. من که هستم؟ چه کرده ام؟ کجا آمده‌ام؟ به [[زیارت]] که شرفیاب شده‌ام؟ چرا آمده‌ام؟ چه می‌خواهم؟ چه آورده‌ام؟ با چه رویی [[حاجت]] بطلبم؟ با کدام [[عمل صالح]]، خود را «اینجایی» معرّفی کنم؟ گذشته‌ام چه بوده است؟ اکنون چه کاره ام؟ آیا گناهانم اجازه می‌دهد که چهره بر آستان این [[مرقد]] بسایم؟ آیا قطرات اشکم، [[شایسته]] آن است که بر ضریح و رواق و [[خاک]] [[مرقد]] [[حجت خدا]] بچکد؟ تا [[پاک]] نشوم که نمی‌توانم چشم به [[پاکان]] بیفکنم! تا لایق نباشم که نمی‌توانم مدعی [[دوستی]] و [[محبت]] و [[ولایت]] کنم! پس باید توبه کنم، عوض شوم، به [[برکت]] حضور در این محضر، از آلودگی‌ها دست بشویم. اینجاست که [[زیارت]]، عامل توبه و [[زمینه‌ساز]] [[گناه]] زدایی می‌شود. [[زائر]]، باید اهل [[استغفار]] و معذرت‌خواهی و [[اعتراف به گناه]] و [[امید]] به [[بخشش]] باشد. در [[زیارت]] [[پیامبر خاتم|حضرت رسول]]{{صل}} می‌خوانیم: {{عربی|"وَإِنّی أَتَیْتُکَ مُسْتَغْفِرًا تائِباً مِنْ ذُنُوبی، وَإِنّی أَتَوَجَّهُ بِکَ إِلَی اللهِ رَبّی وَرَبِّکَ لِیَغْفِرَ لی ذُنُوبی"}}<ref>مفاتیح الجنان، زیارت حضرت رسول.</ref><ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص۵۹-۶۲.</ref>.  
*[[مزار]] [[ائمه]]، [[بهترین]] جا برای «[[محاسبه]] [[نفس]]» و رسیدگی به پرونده [[اعمال]] خویش است. من که هستم؟ چه کرده ام؟ کجا آمده‌ام؟ به [[زیارت]] که شرفیاب شده‌ام؟ چرا آمده‌ام؟ چه می‌خواهم؟ چه آورده‌ام؟ با چه رویی [[حاجت]] بطلبم؟ با کدام [[عمل صالح]]، خود را «اینجایی» معرّفی کنم؟ گذشته‌ام چه بوده است؟ اکنون چه کاره ام؟ آیا گناهانم اجازه می‌دهد که چهره بر آستان این [[مرقد]] بسایم؟ آیا قطرات اشکم، [[شایسته]] آن است که بر ضریح و رواق و [[خاک]] [[مرقد]] [[حجت خدا]] بچکد؟ تا [[پاک]] نشوم که نمی‌توانم چشم به [[پاکان]] بیفکنم! تا لایق نباشم که نمی‌توانم مدعی [[دوستی]] و [[محبت]] و [[ولایت]] کنم! پس باید توبه کنم، عوض شوم، به [[برکت]] حضور در این محضر، از آلودگی‌ها دست بشویم. اینجاست که [[زیارت]]، عامل توبه و [[زمینه‌ساز]] [[گناه]] زدایی می‌شود. [[زائر]]، باید اهل [[استغفار]] و معذرت‌خواهی و [[اعتراف به گناه]] و [[امید]] به [[بخشش]] باشد. در [[زیارت]] [[پیامبر خاتم|حضرت رسول]]{{صل}} می‌خوانیم: {{عربی|"وَإِنّی أَتَیْتُکَ مُسْتَغْفِرًا تائِباً مِنْ ذُنُوبی، وَإِنّی أَتَوَجَّهُ بِکَ إِلَی اللهِ رَبّی وَرَبِّکَ لِیَغْفِرَ لی ذُنُوبی"}}<ref>مفاتیح الجنان، زیارت حضرت رسول.</ref><ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص۵۹-۶۲.</ref>.  
*[[استغفار]] و توبه از [[گناهان]] و [[توجه به خدا]] و [[امید]] [[مغفرت]]، در [[زائر]] [[پیامبر خاتم|رسول الله]]{{صل}} لازم است. بدین گونه، [[زیارت]]، عامل [[تزکیه نفس]] و [[خودسازی]] و [[تربیت]] است. همچنانکه دریاها و گیاهان و عالم [[طبیعت]]، سموم و گازکربنیک‌های هوا را می‌گیرند و به [[تطهیر]] و پالایش جوّ و محیط و هوا می‌پردازند، در عالم معنویات هم، انسان‌های نمونه و روح‌های متعالی و مظاهر کمال، چنین خاصیتی دارند و [[جان‌ها]] را پاکسازی می‌کنند و اخلاق‌ها را [[اصلاح]] و [[دل‌ها]] را از رذائل شستشو می‌دهند<ref>با استفاده از بیان شهید مطهری در عدل الهی، با عنوان اصل تطهیر، چاپ صدرا، ص۲۷۴.</ref>. این وساطت در [[فیض]] است که از [[خداوند]]، اما از کانال اولیایش به ما می‌رسد<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص۵۹-۶۲.</ref>.  
*[[استغفار]] و توبه از [[گناهان]] و [[توجه به خدا]] و [[امید]] [[مغفرت]]، در [[زائر]] [[پیامبر خاتم|رسول الله]]{{صل}} لازم است. بدین گونه، [[زیارت]]، عامل [[تزکیه نفس]] و [[خودسازی]] و [[تربیت]] است. همچنانکه دریاها و گیاهان و [[عالم طبیعت]]، سموم و گازکربنیک‌های هوا را می‌گیرند و به [[تطهیر]] و پالایش جوّ و محیط و هوا می‌پردازند، در عالم معنویات هم، انسان‌های نمونه و روح‌های متعالی و مظاهر کمال، چنین خاصیتی دارند و [[جان‌ها]] را پاکسازی می‌کنند و اخلاق‌ها را [[اصلاح]] و [[دل‌ها]] را از رذائل شستشو می‌دهند<ref>با استفاده از بیان شهید مطهری در عدل الهی، با عنوان اصل تطهیر، چاپ صدرا، ص۲۷۴.</ref>. این وساطت در [[فیض]] است که از [[خداوند]]، اما از کانال اولیایش به ما می‌رسد<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص۵۹-۶۲.</ref>.  
*وقتی که [[زیارت]] [[ائمه]] و پیوند با آنان در [[تطهیر]] [[جان‌ها]] و [[اصلاح]] [[اخلاق]] و [[تربیت نفوس]] مؤثر است. این خود، نوعی [[هدایت]] و [[امامت]] و [[رهبری]] [[ائمه]] را می‌رساند. این هم نوعی [[شفاعت]] است که در همین [[دنیا]] اثرش روشن می‌شود و به تعبیر [[شهید مطهری]]: "شفاعتِ [[رهبری]]" و "شفاعتِ عمل" است<ref>به بحث استاد مطهری در کتاب عدل الهی، ص۲۶۸ تحت عنوان "شفاعت رهبری" مراجعه کنید.</ref>. برای وجودهای گریزان از مرکزیت [[توحید]] و [[فطرت]] و [[پاکی]]، نیروهای [[جاذبه]] [[معنوی]] لازم است تا این [[تعادل]] و حرکت در "خطّ سیر" و شناوری در "فلک فوز و فلاح" را هماهنگ و برقرار سازد. با کارِ [[گریز]] از مرکز و [[جاذبه]]، تعدیل فراهم می‌شود. مزارهای [[معصومین]]{{عم}}، کانون‌های جذبه دار، برای کشش فطرت‌ها و دل‌های مستعدّ، به خیر و [[صلاح]] است. [[زیارت]]، عامل [[توجه به خدا]]، [[تقرب به خدا]]، [[تحول روحی‌]] و توبه و [[ گناه‌زدایی‌]] است. این‌هاست آثار [[تربیتی]] و نقش سازنده [[زیارت]] [[اولیای خدا]]. ولی به شرط آنکه [[زائر]]، عارف باشد، عارف به [[حقّ]] [[ائمه]] و [[مقام]] و شخصیتشان، عارف به [[وظیفه]] خود در مقابل [[امامان]]<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص۵۹-۶۲.</ref>.
*وقتی که [[زیارت]] [[ائمه]] و پیوند با آنان در [[تطهیر]] [[جان‌ها]] و [[اصلاح]] [[اخلاق]] و [[تربیت نفوس]] مؤثر است. این خود، نوعی [[هدایت]] و [[امامت]] و [[رهبری]] [[ائمه]] را می‌رساند. این هم نوعی [[شفاعت]] است که در همین [[دنیا]] اثرش روشن می‌شود و به تعبیر [[شهید مطهری]]: "شفاعتِ [[رهبری]]" و "شفاعتِ عمل" است<ref>به بحث استاد مطهری در کتاب عدل الهی، ص۲۶۸ تحت عنوان "شفاعت رهبری" مراجعه کنید.</ref>. برای وجودهای گریزان از مرکزیت [[توحید]] و [[فطرت]] و [[پاکی]]، نیروهای [[جاذبه]] [[معنوی]] لازم است تا این [[تعادل]] و حرکت در "خطّ سیر" و شناوری در "فلک فوز و فلاح" را هماهنگ و برقرار سازد. با کارِ [[گریز]] از مرکز و [[جاذبه]]، تعدیل فراهم می‌شود. مزارهای [[معصومین]]{{عم}}، کانون‌های جذبه دار، برای کشش فطرت‌ها و دل‌های مستعدّ، به خیر و [[صلاح]] است. [[زیارت]]، عامل [[توجه به خدا]]، [[تقرب به خدا]]، [[تحول روحی‌]] و توبه و [[ گناه‌زدایی‌]] است. این‌هاست آثار [[تربیتی]] و نقش سازنده [[زیارت]] [[اولیای خدا]]. ولی به شرط آنکه [[زائر]]، عارف باشد، عارف به [[حقّ]] [[ائمه]] و [[مقام]] و شخصیتشان، عارف به [[وظیفه]] خود در مقابل [[امامان]]<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص۵۹-۶۲.</ref>.


خط ۳۳: خط ۳۲:


==توبه یکی از اسباب [[رستگاری]]==
==توبه یکی از اسباب [[رستگاری]]==
==[[توبه]]==
توبه، گفتن لفظ نیست. {{متن حدیث|أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ رَبِّي‏ وَ أَتُوبُ‏ إِلَيْهِ‏}} را به [[زبان]] آوردن توبه نیست. توبه یعنی بازگشت<ref>آشنایی با قرآن، ج۳، ص۵۲.</ref>. توبه، [[پشیمانی از گناه]] و [[تصمیم]] به عدم تکرار است<ref>آشنایی با قرآن ج۳، ص۱۲.</ref>.
توبه که واقعاً یک حالت عالی [[انسانی]] است، عبارت است از “قیام [[انسان]] علیه خودش”، یک [[قیام]] اصلاحی<ref>اسلام و مقتضیات زمان، ج۲، ص۱۶۵؛ گفتارهای معنوی، ص۱۵۸.</ref>. توبه یعنی [[پاکیزه]] کردن خود<ref>گفتارهای معنوی، ص۷۲.</ref>. توبه یک حالت [[روانی]] و [[روحی]] و بلکه یک [[انقلاب]] روحی در انسان است، که لفظ {{متن حدیث|أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ رَبِّي‏ وَ أَتُوبُ‏ إِلَيْهِ‏}} بیان این حالت است، نه خود حالت، توبه نه خود توبه<ref>گفتارهای معنوی، ص۱۰۸.</ref>.
توبه برای انسان [[تغییر]] مسیر دادن است. امّا نه تغییر مسیر دادن ساده از قبیل تغییر مسیری که گیاه می‌دهد و یا تغییر مسیری که حیوان می‌دهد، بلکه یک نوع تغییر مسیری که مخصوص خود انسان است و از نظر روانی و روحی کاملاً [[ارزش]] تحلیل و بررسی و رسیدگی دارد. “توبه” عبارت است از یک نوع انقلاب درونی، نوعی قیام، نوعی انقلاب از [[ناحیه]] خود انسان علیه خود انسان. این جهت، از مختصات انسان است<ref>گفتارهای معنوی، ص۱۱۰.</ref>.
توبه یعنی آن قیام درونی، اینکه [[مقامات]] عالی وجود انسان علیه مقامات دانی وجود او که زمام امور این [[کشور]] داخلی را در دست گرفته‌اند، یک مرتبه انقلاب می‌کنند، همه اینها را می‌گیرند به [[زندان]] می‌اندازند و خودشان با قوا و [[جنود]] و [[لشکریان]] خود زمام امور را در دست می‌گیرند. این حالت و شکل است که در حیوان و نبات وجود ندارد. همان‌طور که عکسش هم هست، یعنی گاهی مقامات دانی وجود انسان علیه مقامات عالی وجود او قیام و انقلاب می‌کنند، آنها را می‌گیرند و به زندان می‌اندازند و زمام امور این کشود را در دست می‌گیرند<ref>گفتارهای معنوی، ص۱۱۲.</ref>.
“توبه” عبارت است از عکس‌العمل نشان دادن مقامات عالی و [[مقدس]] [[روح انسان]] علیه مقامات دانی و [[پست]] و حیوانی [[انسان]]. “توبه” عبارت است از [[قیام]] و [[انقلاب مقدس]] قوای [[فرشته]] صفت انسان علیه قوای بهیمی صفت و [[شیطان]] صفت انسان. این ماهیّت [[توبه]] است<ref>گفتارهای معنوی، ص۱۱۶.</ref>.
توبه آن وقت است که یک [[انقلاب]] درونی در وجود انسان پیدا می‌شود. یعنی نیروهای [[شهوانی]] و [[غضب]] و [[شیطانی]] انسان علیه تبهکاری‌های او قیام بکنند و زمام مملکت وجود انسان را در دست بگیرند. این معنای توبه است. توبه یعنی انقلاب درونی انسان<ref>گفتارهای معنوی، ص۱۳۹.</ref>.
توبه [[رجوع]] و بازگشت [[واقعی]] [[بنده]] به سوی [[خداوند]] است<ref>حکمت‌ها و اندرزها، ص۷۹.</ref>. [[بشر]] را از خودی رهاندن و به [[حق]] رساندن. یعنی بشر را از درون خودش علیه خودش [[برانگیختن]].
توبه بازگشت، حرکت دادن [[انسان‌ها]] از خودی و از نفس‌پرستی به سوی حقیقت‌پرستی<ref>سیری در سیره نبوی، ص۱۸۶.</ref>.
توبه در اصطلاح به معنی ایجاد یک انقلاب [[روحی]] و یک دگرگونی بنیادی در طرز عمل و [[سلوک]] [[رفتار]] است<ref>پیرامون انقلاب اسلامی، ص۳۱.</ref>. علیه خود قیام کردن و [[عصیان]] علیه خود که در [[زبان]] [[دینی]] اسمش “توبه” است. شوریدن بر ضدّ خود<ref>فلسفه اخلاق، ص۲۱۰.</ref>.<ref>[[محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|فرهنگ مطهر]]، ص ۲۸۶.</ref>
==توبه [[حقیقی]]==
توبه حقیقی یعنی انصراف جدی و بازگشت واقعی از [[گناه]] به سوی [[صلاح]] و [[ارشاد]]<ref>حکمت‌ها و اندرزها، ص۸۰.</ref>.<ref>[[محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|فرهنگ مطهر]]، ص ۲۸۶.</ref>
==توبه نَصوح==
توبه نَصوح یعنی توبه [[خالص]]<ref>حماسه حسینی، ج۱، ص۲۴۲.</ref>.<ref>[[محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|فرهنگ مطهر]]، ص ۲۸۶.</ref>
==پانویس==
==پانویس==
{{یادآوری پانویس}}
{{یادآوری پانویس}}
{{پانویس2}}
{{پانویس2}}
۱۳۱٬۶۶۳

ویرایش