عدالت قضایی: تفاوت میان نسخه‌ها

{{نبوت}}

<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[عدالت اجتماعی]]''' است. "'''[[عدالت قضایی]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>

<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[عدالت قضایی در قرآن]] - [[عدالت قضایی در حدیث]] - [[عدالت قضایی در فقه اسلامی]] - [[عدالت قضایی در سیره معصوم]] - [[عدالت قضایی در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[عدالت قضایی در معارف و سیره نبوی]]</div>

<div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[عدالت (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>

==مقدمه==

*[[عدالت]] و اجرای دقیق [[حقوق]] در [[مقام]] [[قضاوت]] و [[داوری]]، بعد دیگر [[عدالت اجتماعی]] محسوب می‌شود و به حدی حائز اهمیت است که [[خداوند تعالی]] در [[قرآن]] می‌فرماید: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ شُهَدَاءَ لِلَّهِ وَلَوْ عَلَى أَنْفُسِكُمْ}}<ref>«ای مؤمنان! به دادگری بپاخیزید و برای خداوند گواهی دهید هر چند به زیان خود یا پدر و مادر و یا نزدیکان (تان) باشد» سوره نساء، آیه ۱۳۵.</ref>. همچنین [[دشمنی]] با قومی، نباید [[فرد]] را از رعایت [[عدالت]] و [[انصاف]] درباره آن [[قوم]] باز دارد. {{متن قرآن|لَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَى أَلَّا تَعْدِلُوا}}<ref>«و نباید دشمنی با گروهی شما را وادارد که دادگری نکنید» سوره مائده، آیه ۸.</ref> یکی از مصادیق مخاطبین این [[آیه کریمه]]، [[قضات]] هستند که در مسأله مهم و حساس [[قضاوت]] مشغول فعالیت میباشند. [[امام خمینی]] [[مسئولیت]] [[امر]] [[قضا]] را به [[دلیل]] [[ارتباط]] تنگانگ آن با [[جان]] و [[مال]] و نوامیس [[مردم]]، بسیار سنگین توصیف می‌کند<ref>صحیفه امام، ج۱۴، ص۳۳۶.</ref> و بر این [[باور]] است که [[مسئولیت]] [[قضات]] نسبت به سابق و حتی [[صدر اسلام]] خطیرتر است؛ چرا که امروزه [[دستگاه قضایی]]، پاسبان حیثیت [[اسلام]] و [[جمهوری اسلامی]] است و هرگونه تخلّف و [[انحرافی]] در امر [[قضاوت]]، [[مردم]] را نسبت به [[دستگاه قضایی]] و [[روحانیت]] و [[جمهوری اسلامی]] بدبین می‌سازد<ref>صحیفه امام، ج۱۰، ص۲۷۱.</ref>. [[امام خمینی]] به [[دلیل]] حساسیت این بخش از [[نظام]]، راهکارها و توصیه پیشنهاد‌هایی را در جهت بهبود وضع [[قوه قضائیه]] و ایجاد فضایی عادلانه در آن کرده‌اند، از جمله:

*'''توجه به صلاحیت [[قاضی]]''': از منظر [[امام خمینی]]، [[قضاوت]]، [[حق]] افراد دانشمند، [[عادل]] و با تقواست و یک [[لغزش]] در امر [[قضاوت]] گاه ممکن است یک [[کشور]] را از بین ببرد یا یک خانواده‌ای را [[تضعیف]] سازد و عکس این قضیه نیز صادق است<ref>صحیفه امام، ج۱۷، ص۲۳۲.</ref>. لذا [[حوزه‌های علمیه]] باید در [[تربیت]] [[قضات]] [[متعهد]] کوشا باشند<ref>صحیفه امام، ج۱۷، ص۳۷۹.</ref>.

*'''[[لزوم]] [[حفظ]] بی‌طرفی کامل توسط [[قاضی]]''': برای [[اجرای عدالت]] در امر [[قضا]]، باید دو طرف دعوا، از همه لحاظ حتی در نگاه کردن میان آن دو، در نزد [[قاضی]] یکسان باشد و [[قاضی]] در [[مقام]] [[قضاوت]]، تفاوتی میان [[برادر]] و [[دشمن]] خود قائل نشود<ref>صحیفه امام، ج۱۳، ص۱۱۵.</ref>.

*'''[[استقلال]] [[قاضی]]''': [[قاضی]] در اتخاذ [[تصمیم]] و صدور [[حکم]] برای متهمان، نباید تحت تأثیر دیگران قرار گیرد؛ بلکه باید [[صلابت]] و [[آزادی]] عمل خود را [[حفظ]] نماید<ref>صحیفه امام، ج۱۰، ص۲۷۲.</ref>. همچنین [[ارزش]] [[رأی]] و [[حکم]] [[قاضی]] به گونه‌ای است که هیچ کس [[حق]] ندارد کسی را بدون [[حکم]] [[قاضی]] توقیف یا احضار کند<ref>صحیفه امام، ج۱۷، ص۱۳۹.</ref>.

*'''[[لزوم]] دقت و [[احتیاط]] در [[اجرای حدود]]''': از دید [[امام خمینی]] در [[اجرای حدود]] به خصوص در مورد جرایمی که ثبوتشان به آسانی امکان‌پذیر نیست، باید بر طبق [[موازین شرعی]] عمل کرده و از [[عجله]] و [[شتابزدگی]] در این باره اجتناب نمود؛ چرا که پای [[آبرو]] و حیثیت افراد در میان است<ref>صحیفه امام، ج۱۰، ص۲۷۲.</ref>. [[سستی]]، [[سهل‌انگاری]] و یا ترحّم در اجرای [[قصاص]] و تعزیرات [[اسلامی]] نیز قابل [[پذیرش]] نیست و [[قاضی]] در این موارد باید قسی‌القلب باشد<ref>صحیفه امام، ج۱۳، ص۱۱۵.</ref>.

*'''[[پرهیز]] از تطویل در رسیدگی به پرونده‌ها''': یکی دیگر از مصادیق [[اجرای عدالت]] در دستگاه‌های [[قضایی]] از دیدگاه [[امام خمینی]]، تضییع نکردن وقت [[شریف]] [[مردم]] در راهروهای دادسراهاست. بنابراین زمان رسیدگی به محاکمات باید تا حد امکان تقلیل یابد<ref>صحیفه امام، ج۷، ص۲۷۱.</ref>. رسیدگی سریع به پرونده‌های [[زندانیان]] و خصوصاً آنان که جرمشان مادون [[جرم]] گروهک‌های مفسدین و ملحدین اغتشاش‌گر است، نیز باید در [[دستور]] کار [[مسئولان]] [[قضایی]] قرار گیرد. همچنین رسیدگی به پرونده‌های کسانی که به عللی به تعویق افتاده است، [[اولویت]] دارد<ref>صحیفه امام، ج۱۶، ص۴۴.</ref><ref>[[سلیمان خاکبان|خاکبان، سلیمان]]، [[رقیه یوسفی|یوسفی، رقیه]]، [[عدالت اسلامی (مقاله)|"عدالت اسلامی»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)|منظومه فکری امام خمینی]]</ref>.

 

==منابع==

# [[پرونده:9030760879.jpg|22px]] [[سلیمان خاکبان|خاکبان، سلیمان]]، [[رقیه یوسفی|یوسفی، رقیه]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)|'''منظومه فکری امام خمینی''']]

==پانویس==

[[رده:عدالت قضایی]]