بحث:صبر: تفاوت میان نسخه‌ها

۸۷۴ بایت حذف‌شده ،  ‏۱۷ سپتامبر ۲۰۲۳
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۲۱ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
==نویسنده: آقای ظرافتی==
==ساختار مباحث==
'''صبر''' از [[صفات ]][[پسندیده]] در [[انسان]]، به معنای [[پایداری]]، [[تحمل]]، [[مقاومت]] و [[شکیبایی]]. صبر یا در مقابل [[مصیبت‌ها]]، [[سختی‌ها]] و ناملایمات است، یا در انجام کارهای سخت و [[تکالیف دینی]]، یا در برخورد با [[گناه]] و وسوسه‌های [[شیطانی]]. [[پیامبر خدا]]{{صل}} صبر را سه گونه می‌داند: صبر بر [[مصیبت]]، صبر بر [[طاعت]]، صبر از [[معصیت]]<ref>کافی، ج۲، ص۹۱.</ref>. انسان‌های [[صابر]] و [[صبور]]، به اهداف خود هم می‌‌رسد و کسی که صبر نداشته باشد، در مقابل [[سختی‌ها]] و [[مصیبت‌ها]] از پا در می‌‌آید و در برابر وسوسه‌های [[شیطانی]] دچار [[گناه]] می‌‌شود. صبر، [[پیروزی]] و موفقیت را در پی دارد.[[خدا]] [[صابران]] را [[دوست]] می‌‌دارد و با [[صابران]] است و [[دستور]] داده که [[مؤمنان]] هم [[صبور]] باشند، هم یکدیگر را به صبر [[دعوت]] کنند{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَصَابِرُوا وَرَابِطُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}}<ref>«ای مؤمنان! شکیبایی ورزید و یکدیگر را به شکیب فرا خوانید  و از مرزها نگهبانی کنید  و از خداوند پروا بدارید باشد که رستگار شوید» سوره آل عمران، آیه ۲۰۰</ref>؛ {{متن قرآن|إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ}} <ref>«جز آنان که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند و یکدیگر را به راستی پند داده‌اند و همدیگر را به شکیبایی اندرز داده‌اند» سوره عصر، آیه ۳.</ref><ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[ فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۱۳۰-۱۳۱.</ref>.
{{فهرست اثر}}
===معناشناسی===
====معنای لغوی====
====معنای اصطلاحی====
====روابط معنایی====
=====مقاومت و پایداری=====
=====حلم و بردباری=====
=====کظم غیظ=====
===پیشینه بحث===
===نگرش قرآنی و روایی===
=====صبر در قرآن=====
=====صبر در حدیث=====
 
===ضرورت و جایگاه===
==== رابطه صبر با امامت الهی====
==== یکی از اسباب رستگاری====
 
===اقسام و گونه‌ها===
====در حوزه فردی====
=====صبر بر طاعت=====
=====صبر بر ترک معصیت=====
=====صبر بر مصیبت=====
====در حوزه خانوادگی====
====در حوزه اجتماعی====
 
===مراتب و درجات===
===شرایط و لوازم===
===عوامل تأمین‌کننده===
===موانع تهدیدکننده===
===آداب و مستحبات===
===آثار و نشانه‌ها===
===فواید و کارکردها===
===گستره و قلمرو===
===خصایص و ویژگی‌ها===
===عواقب ترک صبر===
===استعانت از صبر===
===اسوه‌های صبر===
====صبر پیامبران پیشین====
====صبر پیامبر خاتم====
====صبر اهل بیت====
====صبر مؤمنان راستین====
===وظیفه در عصر غیبت===
{{پایان فهرست اثر}}
 
==الحياة ج۱۲==
{{فهرست اثر}}
* باب سی و هفتم: پایداری و مقاومت
* فصل ۱- نگرشی کلی
* فصل ۲ - نقش بنیادین پایداری در کارها
* فصل ۳- پایداری، مرکب راهوار زندگی
* فصل ۴- پایداری، عامل رسیدن به هدف
* فصل ۵- مقاومت، عامل افزایش قدرت
* فصل ۶- مقاومت، عامل دست‌یابی به هدف‌های دست نیافتنی
* فصل ۷- پایداری، و آسان شدن دشواری‌ها
* تذییل: صبر و پایداری، ویژگی پیروان معصومین{{عم}}
* فصل ۸- پایداری، در حق‌گزاری
* فصل ۹- پایداری، برای انجام مسئولیت‌های انسانی
* فصل ۱۰- پایداری، و اداره جامعه
* فصل ۱۱- پایداری، و پیروزی (صبر و نصر)
* فصل ۱۲- نقش پایداری، در تکامل جامعه
* فصل ۱۳- گشایش و سختی (معیار تعالی)
* فصل ۱۴- سختی‌ها و تبلور گوهر انسان
* فصل ۱۵- پایداری، روشنگر ماهیت عمل انسانی
* فصل ۱۶- تنگناها، راهی به گشایش‌ها
{{پایان فهرست اثر}}
 
'''صبر''' از [[صفات]] [[پسندیده]] در [[انسان]]، به معنای [[پایداری]]، [[تحمل]]، [[مقاومت]] و [[شکیبایی]]. صبر یا در مقابل [[مصیبت‌ها]]، [[سختی‌ها]] و ناملایمات است، یا در انجام کارهای سخت و [[تکالیف دینی]]، یا در برخورد با [[گناه]] و وسوسه‌های [[شیطانی]]. [[پیامبر خدا]]{{صل}} صبر را سه گونه می‌داند: صبر بر [[مصیبت]]، صبر بر [[طاعت]]، صبر از [[معصیت]]<ref>کافی، ج۲، ص۹۱.</ref>. انسان‌های [[صابر]] و [[صبور]]، به اهداف خود هم می‌‌رسد و کسی که صبر نداشته باشد، در مقابل [[سختی‌ها]] و [[مصیبت‌ها]] از پا در می‌‌آید و در برابر وسوسه‌های [[شیطانی]] دچار [[گناه]] می‌‌شود. صبر، [[پیروزی]] و موفقیت را در پی دارد.[[خدا]] [[صابران]] را [[دوست]] می‌‌دارد و با [[صابران]] است و [[دستور]] داده که [[مؤمنان]] هم [[صبور]] باشند، هم یکدیگر را به صبر [[دعوت]] کنند{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَصَابِرُوا وَرَابِطُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}}<ref>«ای مؤمنان! شکیبایی ورزید و یکدیگر را به شکیب فرا خوانید  و از مرزها نگهبانی کنید  و از خداوند پروا بدارید باشد که رستگار شوید» سوره آل عمران، آیه ۲۰۰</ref>؛ {{متن قرآن|إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ}} <ref>«جز آنان که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند و یکدیگر را به راستی پند داده‌اند و همدیگر را به شکیبایی اندرز داده‌اند» سوره عصر، آیه ۳.</ref><ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[ فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۱۳۰-۱۳۱.</ref>.


==مقدمه==
==مقدمه==
*"صبر"، نام یک داروی تلخ<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج ۶، ص ۱۸۱؛ ابن منظور، لسان العرب، ج ۴، ص ۴۴۲ و الزبیری، تاج العروس، ج ۷، ص ۷۴.</ref> و به معنای [[خویشتن‌داری]] در [[سختی]] و تنگی است<ref>راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، ص۴۷۴.</ref>. صبر، در اصطلاح، یعنی [[شکیبایی]] و [[خودداری]] [[نفس]] از آنچه [[عقل]] و [[شرع]] [[حکم]] می‌کند و آن را می‌طلبد، یا آن‌چه را که [[عقل]] و [[شرع]]، [[خودداری]] [[نفس]] از آن را اقتضا می‌کند<ref>همان (تمامی موارد چهارگانه یاد شده از "المفردات" راغب اصفهانی نقل شده است).</ref><ref> [[علی نبی‌اللهی|نبی‌اللهی، علی]]، [[فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم (کتاب)|فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم]]، ص ۴۸۰.</ref>.
*"صبر"، نام یک داروی تلخ<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج ۶، ص ۱۸۱؛ ابن منظور، لسان العرب، ج ۴، ص ۴۴۲ و الزبیری، تاج العروس، ج ۷، ص ۷۴.</ref> و به معنای [[خویشتن‌داری]] در [[سختی]] و تنگی است<ref>راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، ص۴۷۴.</ref>. صبر، در اصطلاح، یعنی [[شکیبایی]] و خودداری [[نفس]] از آنچه [[عقل]] و [[شرع]] [[حکم]] می‌کند و آن را می‌طلبد، یا آن‌چه را که [[عقل]] و [[شرع]]، خودداری [[نفس]] از آن را اقتضا می‌کند<ref>همان (تمامی موارد چهارگانه یاد شده از "المفردات" راغب اصفهانی نقل شده است).</ref><ref> [[علی نبی‌اللهی|نبی‌اللهی، علی]]، [[فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم (کتاب)|فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم]]، ص ۴۸۰.</ref>.


==واژه‌شناسی لغوی==
==واژه‌شناسی لغوی==
خط ۱۸: خط ۸۴:
# بیان وضعیت مشابهی که [[پیامبران پیشین]] نیز با آن دست به گریبان بودند برای [[رسول اکرم]]{{صل}}؛ زیرا آنها هم پیش‌تر در چنین شرایطی قرار گرفته بودند<ref>{{متن قرآن|وَلَقَدِ اسْتُهْزِئَ بِرُسُلٍ مِنْ قَبْلِكَ}} «و بی‌گمان پیش از تو پیامبرانی ریشخند شده‌اند» سوره انعام، آیه ۱۰؛ و ر.ک: سوره یونس، آیه ۷۳.</ref>؛ ‌
# بیان وضعیت مشابهی که [[پیامبران پیشین]] نیز با آن دست به گریبان بودند برای [[رسول اکرم]]{{صل}}؛ زیرا آنها هم پیش‌تر در چنین شرایطی قرار گرفته بودند<ref>{{متن قرآن|وَلَقَدِ اسْتُهْزِئَ بِرُسُلٍ مِنْ قَبْلِكَ}} «و بی‌گمان پیش از تو پیامبرانی ریشخند شده‌اند» سوره انعام، آیه ۱۰؛ و ر.ک: سوره یونس، آیه ۷۳.</ref>؛ ‌
#نام بردن<ref>مانند: سوره ص، ص۱۷.</ref> از پیامبرانی که به سختی‌هایی مشابه مشکلات آن [[حضرت]] دچار شدند و در برابر آنها صبر کردند، که [[خداوند]] در [[قرآن]] نام نه نفر از انبیای گرامی خود را آورده است<ref>۱. داوود؛ ۲. سلیمان؛ ۳. ایوب؛ ۴. ابراهیم ۵. اسحاق؛ ۶. یعقوب ۷. اسماعیل؛ ۸. الیسع؛ ۹. ذوالکفل، خداوند ابتدا نام داوود را آورده و به قسمتی از داستان‌های او اشاره می‌فرماید: ر.ک: سوره ص، آیات ۳۰- ۴۸ و سوره انبیاء، آیات ۷۸ - ۹۰.</ref>.  
#نام بردن<ref>مانند: سوره ص، ص۱۷.</ref> از پیامبرانی که به سختی‌هایی مشابه مشکلات آن [[حضرت]] دچار شدند و در برابر آنها صبر کردند، که [[خداوند]] در [[قرآن]] نام نه نفر از انبیای گرامی خود را آورده است<ref>۱. داوود؛ ۲. سلیمان؛ ۳. ایوب؛ ۴. ابراهیم ۵. اسحاق؛ ۶. یعقوب ۷. اسماعیل؛ ۸. الیسع؛ ۹. ذوالکفل، خداوند ابتدا نام داوود را آورده و به قسمتی از داستان‌های او اشاره می‌فرماید: ر.ک: سوره ص، آیات ۳۰- ۴۸ و سوره انبیاء، آیات ۷۸ - ۹۰.</ref>.  
==اهمیّت صبر (ارزش و جایگاه صبر)==
==ضرورت صبر==
==اقسام صبر==
==مراتب صبر==
==شرایط صبر==
==خاستگاه صبر (اسباب و عوامل صبر)==
==راه کسب صبر==
==موانع صبر==
==لوازم صبر==
==آداب صبر==
==آثار و نشانه‌های صبر==
==فواید و کارکردهای صبر==
==گستره صبر==
==ویژگی های صبر==
==عواقب ترک صبر==
==استعانت از صبر==
==نقش اسوه‌های صبر==
==صبر یکی از اسباب [[رستگاری]]==
==صبر یکی از اسباب [[رستگاری]]==
*پاداش صبر مؤمنان بر آزار و ریشخند کافران، رستگاری آنان در روز قیامت است: {{متن قرآن|إِنِّي جَزَيْتُهُمُ الْيَوْمَ بِمَا صَبَرُوا أَنَّهُمْ هُمُ الْفَائِزُونَ }}<ref> من امروز به آنان برای شکیبی که ورزیده بودند پاداش دادم؛ بی‌گمان آنانند که کامیابند؛ سوره مؤمنون، آیه: ۱۱۱.</ref><ref>تفسیر بغوی، ج ۳، ص ۳۷۷؛ زاد المسیر، ج ۳، ص ۲۷۳؛ تفسیر مراغی، ج ۱۸، ص ۶۰.</ref> افزون بر صبر، مصابره نیز از اسباب رستگاری است: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اصْبِرُواْ وَصَابِرُواْ وَرَابِطُواْ وَاتَّقُواْ اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}}<ref> ای مؤمنان! شکیبایی ورزید و یکدیگر را به شکیب فرا خوانید و از مرزها نگهبانی کنید و از خداوند پروا بدارید باشد که رستگار شوید؛ سوره آل عمران، آیه: ۲۰۰.</ref> درباره معنای صبر و مصابره در این آیه، سخنان گوناگونی هست<ref>جامع البیان، ج ۴، ص ۱۴۷-۱۴۹؛ التبیان، ج ۳، ص ۹۶-۹۵.</ref>: برخی، صبر را مطلق صبر فردی دانسته‌اند که شامل صبر بر سختی‌ها، صبر در اطاعت الهی و صبر از نافرمانی می‌شود و مصابره را صبر اجتماعی خوانده‌اند که در آن، صبر برخی مایه تقویت صبر بعضی دیگر و دوچندان شدن تأثیر آن می‌شود<ref>المیزان، ج ۴، ص ۹۱-۹۲.</ref><ref>[[حسین علی یوسف‌زاده|یوسف‌زاده، حسین علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۳، ص ۶۱۰ - ۶۲۰.</ref>.
*پاداش صبر مؤمنان بر آزار و ریشخند کافران، رستگاری آنان در روز قیامت است: {{متن قرآن|إِنِّي جَزَيْتُهُمُ الْيَوْمَ بِمَا صَبَرُوا أَنَّهُمْ هُمُ الْفَائِزُونَ }}<ref> من امروز به آنان برای شکیبی که ورزیده بودند پاداش دادم؛ بی‌گمان آنانند که کامیابند؛ سوره مؤمنون، آیه: ۱۱۱.</ref><ref>تفسیر بغوی، ج ۳، ص ۳۷۷؛ زاد المسیر، ج ۳، ص ۲۷۳؛ تفسیر مراغی، ج ۱۸، ص ۶۰.</ref> افزون بر صبر، مصابره نیز از اسباب رستگاری است: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اصْبِرُواْ وَصَابِرُواْ وَرَابِطُواْ وَاتَّقُواْ اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}}<ref> ای مؤمنان! شکیبایی ورزید و یکدیگر را به شکیب فرا خوانید و از مرزها نگهبانی کنید و از خداوند پروا بدارید باشد که رستگار شوید؛ سوره آل عمران، آیه: ۲۰۰.</ref> درباره معنای صبر و مصابره در این آیه، سخنان گوناگونی هست<ref>جامع البیان، ج ۴، ص ۱۴۷-۱۴۹؛ التبیان، ج ۳، ص ۹۶-۹۵.</ref>: برخی، صبر را مطلق صبر فردی دانسته‌اند که شامل صبر بر سختی‌ها، صبر در اطاعت الهی و صبر از نافرمانی می‌شود و مصابره را صبر اجتماعی خوانده‌اند که در آن، صبر برخی مایه تقویت صبر بعضی دیگر و دوچندان شدن تأثیر آن می‌شود<ref>المیزان، ج ۴، ص ۹۱-۹۲.</ref><ref>[[حسین علی یوسف‌زاده|یوسف‌زاده، حسین علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۳، ص ۶۱۰ - ۶۲۰.</ref>.
==جستارهای وابسته==
{{فهرست اثر}}
{{ستون-شروع|5}}
* [[تصبر]]
* [[دائم الصبر]]
* [[صبر آسان]]
* [[صبر بر مصیبت]]
* [[صبر بر طاعت]]
* [[صبر از معصیت]]
* [[صبر بر بد اخلاقی زن]]
* [[صبر بر بد اخلاقی شوهر]]
* [[صبر بر حق]]
* [[صبر بر شهوت]]
* [[صبر در امور غیر موافق هوی]]
* [[صبر در امور موافق هوی]]
* [[صبر صدّیق]]
* [[صبر بالله]]
* [[صبر علی الله]]
* [[صبر عن الله]]
* [[صبر فی الله]]
* [[صبر لله]]
* [[صبر مع الله]]
* [[صبر حرام]]
* [[صبر مستحب]]
* [[صبر مکروه]]
* [[صبر واجب]]
* [[درجات صابران]]
* [[صبر زاهدان]]
* [[صبر سالکان]]
* [[صبر عابدان]]
* [[صبر عارفان]]
* [[صبر متقیان]]
* [[صبر بعد عمل]]
* [[صبر حین عمل]]
* [[صبر قبل عمل]]
* [[صبر ظافران]]
* [[صبر متوسطان]]
* [[صبر هالکان]]
* [[قوای انسان]]
* [[صبر بدنی]]
* [[صبر نفسی]]
* [[صبر جمیل]]
* [[مراتب صبر]]
* [[صبر اخص]]
* [[صبر خاص]]
* [[صبر عام]]
* [[صبر در نعمت]]
* [[آیات صبر]]
* [[آثار صبر]]
* [[اجتماع صبر و شکر]]
* [[احادیث صبر]]
* [[اسباب صبر]]
* [[اصطبار]]
* [[بی تابی]]
* [[بلاء]]
* [[تحمل]]
* [[ستایش صبر]]
* [[شکایت]]
* [[صابر]]
* [[طلب صبر]]
* [[علایم صبر]]
* [[فاقت]]
{{پایان}}
{{پایان}}


==پانویس==
==پانویس==
{{یادآوری پانویس}}
{{پانویس}}
{{پانویس2}}
 
 
 
 
 
 
 
 
{{خرد}}
شرح مدخل اصلی '''صبر معصوم''' هنوز آماده انتشار نیست.
 
اين مدخل از چند منظر متفاوت، مورد بررسی و تحقیق قرار خواهد گرفت:
 
# [[صبر معصوم در قرآن]]؛
# [[صبر معصوم در حدیث]]؛
# [[صبر معصوم در عرفان اسلامی]]؛
# [[صبر معصوم در کلام اسلامی]]؛
# [[صبر معصوم در حکمت اسلامی]].
 
برای رسیدن به محتوای اين مدخل، به مصداق های ذیل مراجعه شود:
 
# [[صبر امام]]؛
# [[صبر پیامبر]]؛
# [[صبر پیامبر خاتم]]؛
# [[صبر ولی]]؛
# [[صبر وصی]]؛
# [[صبر اهل بیت]]؛
# [[صبر فاطمه زهرا]].
 
=='''[[:رده:آثار صبر معصوم|منبع‌شناسی جامع صبر معصوم]]'''==
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های صبر معصوم|کتاب‌شناسی صبر معصوم]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های صبر معصوم|مقاله‌شناسی صبر معصوم]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های صبر معصوم|پایان‌نامه‌شناسی صبر معصوم]].
 
[[رده:مدخل‌های اصلی دانشنامه]]
[[رده:صبر معصوم]]
۲۲۴٬۹۸۹

ویرایش