←مقدمه
(←منابع) |
(←مقدمه) |
||
| خط ۳: | خط ۳: | ||
'''فَساد''' تباه شدن، خرابی، نابودی، [[زشتی]]. هر چیزی که از حالت اولیه و سالم خود خارج شود، [[فاسد]] شده است، مثل میوه یا غذایی که [[فاسد]] میشود، یا [[اخلاق]] و [[رفتار]] کسی خراب میگردد، یا [[اعتقادی]] که به [[انحراف]] کشیده میشود. | '''فَساد''' تباه شدن، خرابی، نابودی، [[زشتی]]. هر چیزی که از حالت اولیه و سالم خود خارج شود، [[فاسد]] شده است، مثل میوه یا غذایی که [[فاسد]] میشود، یا [[اخلاق]] و [[رفتار]] کسی خراب میگردد، یا [[اعتقادی]] که به [[انحراف]] کشیده میشود. | ||
== | == معناشناسی == | ||
برخی فساد را اینگونه تعریف میکند: «[[سوء استفاده از قدرت]] [[تفویض]] شده برای [[منفعت]] شخصی است». نظریهپردازان مختلف سعی کردهاند اشکال مختلف سوء استفاده از قدرت را بیان نمایند مانند [[رشوه خواری]]، [[اخاذی]]، [[اختلاس]]، [[قوم]] و خویشگرایی و غیره<ref>Breakey، Hugh، “Arbitrary Power، Arbitrary Interference and the Abuse of Power: Corruption، Natural Rights and Human Rights، Responsible Leadership and Ethical Decision-Making (Research in Ethical Issues in Organizations)، Vol. ۱۷، P.۱۲۵-۱۴۵.</ref>. گونار میردال تمام شکلهای گوناگون [[انحراف]] یا [[اعمال قدرت]] شخصی و استفاده [[نامشروع]] از [[مقام]] و موقعیت شغلی را از مصادیق فساد میداند<ref>Myrdal، Gunnar، “Institutional economics”، Journal of Economic Issues، Vol.۱۲، No.۱۲، P.۷۷۱-۷۸۳.</ref>. فساد عمل یا تصمیمی است که موجب میشود خارج از ضوابط قانونی، تعداد افراد متأثر از نتایج منفی عمل یا تصمیم، از تعداد افراد برخوردار از نتایج مثبت آن بیشتر باشد. تعریفی دیگر، فساد را شرارتی میداند که بر همه [[جوامع]] تا حدودی تأثیر میگذارد و جوامعی را که شکنندگی بیشتری دارند به شدت دچار [[خفقان]] میکند<ref>حسنپور، حمیدرضا و رضوی، بهزاد، «اهمیت پیشگیری از فساد اداری و تأثیر آن بر سلامت اجتماعی»، مجله آموزش و سلامت جامعه، دوره ۵، شماره ۲، تابستان ۱۳۹۷، ص۷۲–۸۱.</ref>. به طور کلی، از تعاریف فوق میتوان دریافت که فساد در هر [[جامعه]] نسبی است و با [[نظام ارزشی]] هر جامعه قابل ارزیابی است. در حالی که فردی با عملکرد خاص، ممکن است در یک [[جامعه فاسد]] تلقی شود، در جامعه دیگر چنین تلقی وجود ندارد. مثلاً در برخی از کشورها، دادن پورسانت به [[مدیران]] طرف [[قرارداد]] [[جرم]] محسوب میشود در حالی که در برخی از کشورهای [[غربی]] این امر، با ضوابط خاص، در [[اسناد]] [[معامله]] قید میشود<ref>عباسزادگان، سید محمد، فساد اداری.</ref>.<ref>[[عبدالقادر تکهیی|تکهیی]]، [[سید رضی میرجمال گیلانی|گیلانی]] و [[علی نوروزی|نوروزی]]، [[بررسی عوامل تأثیر گذار بر فساد اداری در سازمانهای دولتی (مقاله)| مقاله «بررسی عوامل تأثیر گذار بر فساد اداری در سازمانهای دولتی»]] ص ۵.</ref> | برخی فساد را اینگونه تعریف میکند: «[[سوء استفاده از قدرت]] [[تفویض]] شده برای [[منفعت]] شخصی است». نظریهپردازان مختلف سعی کردهاند اشکال مختلف سوء استفاده از قدرت را بیان نمایند مانند [[رشوه خواری]]، [[اخاذی]]، [[اختلاس]]، [[قوم]] و خویشگرایی و غیره<ref>Breakey، Hugh، “Arbitrary Power، Arbitrary Interference and the Abuse of Power: Corruption، Natural Rights and Human Rights، Responsible Leadership and Ethical Decision-Making (Research in Ethical Issues in Organizations)، Vol. ۱۷، P.۱۲۵-۱۴۵.</ref>. گونار میردال تمام شکلهای گوناگون [[انحراف]] یا [[اعمال قدرت]] شخصی و استفاده [[نامشروع]] از [[مقام]] و موقعیت شغلی را از مصادیق فساد میداند<ref>Myrdal، Gunnar، “Institutional economics”، Journal of Economic Issues، Vol.۱۲، No.۱۲، P.۷۷۱-۷۸۳.</ref>. فساد عمل یا تصمیمی است که موجب میشود خارج از ضوابط قانونی، تعداد افراد متأثر از نتایج منفی عمل یا تصمیم، از تعداد افراد برخوردار از نتایج مثبت آن بیشتر باشد. تعریفی دیگر، فساد را شرارتی میداند که بر همه [[جوامع]] تا حدودی تأثیر میگذارد و جوامعی را که شکنندگی بیشتری دارند به شدت دچار [[خفقان]] میکند<ref>حسنپور، حمیدرضا و رضوی، بهزاد، «اهمیت پیشگیری از فساد اداری و تأثیر آن بر سلامت اجتماعی»، مجله آموزش و سلامت جامعه، دوره ۵، شماره ۲، تابستان ۱۳۹۷، ص۷۲–۸۱.</ref>. به طور کلی، از تعاریف فوق میتوان دریافت که فساد در هر [[جامعه]] نسبی است و با [[نظام ارزشی]] هر جامعه قابل ارزیابی است. در حالی که فردی با عملکرد خاص، ممکن است در یک [[جامعه فاسد]] تلقی شود، در جامعه دیگر چنین تلقی وجود ندارد. مثلاً در برخی از کشورها، دادن پورسانت به [[مدیران]] طرف [[قرارداد]] [[جرم]] محسوب میشود در حالی که در برخی از کشورهای [[غربی]] این امر، با ضوابط خاص، در [[اسناد]] [[معامله]] قید میشود<ref>عباسزادگان، سید محمد، فساد اداری.</ref>.<ref>[[عبدالقادر تکهیی|تکهیی]]، [[سید رضی میرجمال گیلانی|گیلانی]] و [[علی نوروزی|نوروزی]]، [[بررسی عوامل تأثیر گذار بر فساد اداری در سازمانهای دولتی (مقاله)| مقاله «بررسی عوامل تأثیر گذار بر فساد اداری در سازمانهای دولتی»]] ص ۵.</ref> | ||
===در علم حقوق === | |||
«فساد» هرگونه فعل یا ترک فعلی است که توسط هر شخص [[حقیقی]] یا [[حقوقی]] به صورت فردی، جمعی یا سازمانی که عمداً و با [[هدف]] کسب هرگونه [[منفعت]] یا امتیاز مستقیم یا غیرمستقیم برای خود یا دیگری، با [[نقض قوانین]] و مقررات کشوری انجام پذیرد یا ضرر و زیانی را به [[اموال]]، [[منافع]]، منابع یا [[سلامت]] و [[امنیت عمومی]] و یا جمعی از [[مردم]] وارد نماید؛ نظیر: [[رشاء]]، [[ارتشاء]]، [[اختلاس]]، [[تبانی]]، [[سوءاستفاده از مقام]] یا موقعیت [[اداری]]، [[سیاسی]]، امکانات یا اطلاعات، دریافت و پرداختهای غیرقانونی از منابع عمومی و [[انحراف]] از این منابع به سمت تخصیصهای غیرقانونی، [[جعل]]، تخریب یا [[اختفاء]] [[اسناد]] و سوابق اداری و [[مالی]]. | |||
==نگرش قرآنی== | ==نگرش قرآنی== | ||