بدون خلاصۀ ویرایش
جز (جایگزینی متن - '\<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(252\,\s252\,\s233\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\'\'\'\[\[(.*)\]\]\'\'\'(.*)\"\'\'\'(.*)\'\'\'\"(.*)\<\/div\> \<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(255\,\s245\,\s227\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\snormal\;\"\>(.*)\<\/div\> \<div\sstyle\=\"background\-color\:\srgb\(206\,242\,\s299\)\;\stext\-align\:center\;\sfont\-size\:\s85\%\;\sfont\-weight\:\sn...) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط | {{مدخل مرتبط | ||
| موضوع مرتبط = نظارت مردم بر دولت | | موضوع مرتبط = نظارت مردم بر دولت | ||
| عنوان مدخل = نظارت مردم بر دولت | | عنوان مدخل = نظارت مردم بر دولت | ||
| مداخل مرتبط = | | مداخل مرتبط = [[نظارت مردم بر دولت در فقه سیاسی]] - [[نظارت مردم بر دولت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] | ||
| پرسش مرتبط = | | پرسش مرتبط = | ||
}} | }} | ||
[[نظارت]] مردم بر دولت بهمعنای حقی است که بر اساس اصل [[امر به معروف و نهی از منکر]] بر عهده [[مردم]] قرار داده شده تا نسبت به کارهای حکومت و اصلاح امور جامعه ناظر باشند. | [[نظارت]] مردم بر دولت بهمعنای حقی است که بر اساس اصل [[امر به معروف و نهی از منکر]] بر عهده [[مردم]] قرار داده شده تا نسبت به کارهای حکومت و اصلاح امور جامعه ناظر باشند. | ||
==معناشناسی== | == معناشناسی == | ||
[[نظارت]] مردم بر دولت عبارت است از حقی که بر اساس اصل [[امر به معروف و نهی از منکر]] بر عهده [[مردم]] نهاده شده است و به [[امور فردی]] و [[منکرات]] شخصی محدود نمیشود، بلکه نسبت به بالاترین [[مقامات]] اجرایی نیز جاری است. بنابراین [[منطق]]، مردم در راستای نظارت و [[اصلاح امور جامعه]] و [[خیرخواهی]] نسبت به [[حاکمان]]، در قبال [[اعمال]] [[حاکم]] و [[کارگزاران حکومتی]] [[مسئول]] بوده و میبایست نسبت به [[انحرافات]] احتمالی در حوزه [[حاکمیت]] حساس بوده و در قبال خلاف حاکمان [[اعتراض]] کرده و در حد [[توانایی]]، آنان را از انحرافات بازدارند<ref>[[سید سجاد ایزدهی|ایزدهی، سید سجاد]]، [[فقه سیاسی امام خمینی (کتاب)|فقه سیاسی امام خمینی]]، ص ۱۴۸.</ref>. | [[نظارت]] مردم بر دولت عبارت است از حقی که بر اساس اصل [[امر به معروف و نهی از منکر]] بر عهده [[مردم]] نهاده شده است و به [[امور فردی]] و [[منکرات]] شخصی محدود نمیشود، بلکه نسبت به بالاترین [[مقامات]] اجرایی نیز جاری است. بنابراین [[منطق]]، مردم در راستای نظارت و [[اصلاح امور جامعه]] و [[خیرخواهی]] نسبت به [[حاکمان]]، در قبال [[اعمال]] [[حاکم]] و [[کارگزاران حکومتی]] [[مسئول]] بوده و میبایست نسبت به [[انحرافات]] احتمالی در حوزه [[حاکمیت]] حساس بوده و در قبال خلاف حاکمان [[اعتراض]] کرده و در حد [[توانایی]]، آنان را از انحرافات بازدارند<ref>[[سید سجاد ایزدهی|ایزدهی، سید سجاد]]، [[فقه سیاسی امام خمینی (کتاب)|فقه سیاسی امام خمینی]]، ص ۱۴۸.</ref>. | ||
== | == نظارت حق و وظیفه شهروندان == | ||
یکی از وظایف شهروندی، [[احساس مسئولیت]] نسبت به [[رفتار]] و عملکرد دولتی است که به [[نمایندگی]] از طرف [[مردم]] وظایفی بر عهده دارد. مردم نه تنها [[حق نظارت]] بر [[رفتار]] [[دولت]] را دارند، بلکه [[وظیفه]] ملی و [[دینی]] آنان نظارت بر دولت است. به [[دلیل]] اهمیت این [[حق]]، بلکه وظیفه، در درسهای [[آینده]] به صورت مستقل سخن خواهیم گفت. ماهیت [[قدرت]] ایجاب میکند که همواره تحت [[نظارت]] باشد. در [[فرهنگ اسلامی]]، فلسفۀ اعتبار شرایطی مثل [[عصمت]] و [[عدالت]] در [[زمامدار]] [[جامعه]] همین است. اما این نظارت درونی به معنای [[بینیازی]] [[صاحبان قدرت]] از نظارت بیرونی نیست. [[جعل]] [[تکلیف]] [[امر به معروف و نهی از منکر]] در [[ادیان الهی]] و [[شریعت اسلام]] بر همین [[فلسفه]] [[استوار]] است. تکلیف امر به معروف و نهی از منکر هرچند قلمرو وسیعی دارد، به این معنا که هم مردم نسبت به یکدیگر چنین وظیفهای دارند، هم دولت نسبت به مردم و هم مردم نسبت به دولت، اما تکلیف [[امر و نهی]] [[دولتمردان]] توسط مردم اهمیت و [[ارزش]] بیشتری دارد، نه فقط به خاطر آثار و [[برکات]] فراوانی که دارد، بلکه به خاطر [[دشواریها]] و خطراتی که در پی دارد. بهگونهای که اظهار یک گفتار حق در برابر پیشوای [[جائر]]، [[برترین]] نوع [[جهاد]] خوانده شده است<ref>پیامبر اکرم {{صل}} فرمود: {{متن حدیث|إِنَّ أَفْضَلَ الْجِهَادِ كَلِمَةُ عَدْلٍ عِنْدَ إِمَامٍ جَائِرٍ}} (کلینی، کافی، ج۵، ص۶۰).</ref>. | |||
ماهیت قدرت بهگونهای است که اگر تحت نظارت نباشد، هم دارندۀ آن را تباه میکند، و هم مردمی را که تحت [[سیطره]] و قیمومت چنین صاحب قدرتی باشند، به انواع [[رذیلتهای اخلاقی]] و [[اجتماعی]] [[مبتلا]] میکند. تجربه [[بشر]] در طول [[تاریخ]] نیز [[گواه]] بر این [[حقیقت]] است. بشر به تجربه دریافته که قدرت هر [[قدر]] بیشتر، متراکمتر و متمرکزتر باشد، خطرات و پیامدهای منفی بیشتری دارد. از اینرو، تدابیری چون تفکیک [[قوای حاکم]] بر کشور، ایجاد سازمانهای نظارتی در [[ساختار قدرت]] سیاسی، تأکید بر مقوله [[قانون]] و حرکت در چارچوب قانون، تشکیل [[حزب]] و تشکلهای مردمی، و تقویت مطبوعات و مانند آن اندیشیده تا حتی الامکان از عوارض منفی تمرکز [[قدرت سیاسی]] بکاهد. | |||
[[پیشوایان معصوم]] با آنکه مصون از عوارض منفی [[قدرت]] بودند، اما همواره در پیِ نهادینه کردن مسئله نظارت بر دولتمردان و [[تربیت]] [[مردم]] با چنین [[فرهنگی]] بودند. آنان برخلاف رویّه معمول در دنیای [[سیاست]]، به هنگام برخورداری از قدرت، بر آشنا کردن مردم با [[حقوق شهروندی]] اهتمام داشته، بر [[حق]] و [[تکلیف]] نقد و [[انتقاد]]، و [[نظارت مردم]] بر عملکرد [[دولتمردان]] تأکید داشتند<ref>به دلیل اهمیت مسئله نظارت بر قدرت و دلایل آن در درس مستقلی (درس چهاردهم) سخن خواهیم گفت.</ref>.<ref>[[سید جواد ورعی|ورعی، سید جواد]]، [[درسنامه فقه سیاسی (کتاب)|درسنامه فقه سیاسی]]، ص ۱۳۷.</ref> | |||
== منابع == | == منابع == | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
# [[پرونده:1100677.jpg|22px]] [[سید سجاد ایزدهی|ایزدهی، سید سجاد]]، [[فقه سیاسی امام خمینی (کتاب)|'''فقه سیاسی امام خمینی''']] | # [[پرونده:1100677.jpg|22px]] [[سید سجاد ایزدهی|ایزدهی، سید سجاد]]، [[فقه سیاسی امام خمینی (کتاب)|'''فقه سیاسی امام خمینی''']] | ||
# [[پرونده:1100625.jpg|22px]] [[سید جواد ورعی|ورعی، سید جواد]]، [[درسنامه فقه سیاسی (کتاب)|'''درسنامه فقه سیاسی''']] | |||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
| خط ۲۲: | خط ۲۷: | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
[[رده:نظارت | [[رده:نظارت]] | ||