احتکار در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

| موضوع مرتبط =  

| عنوان مدخل  =  

| مداخل مرتبط =  

احتکار به معنای نگهداری کالا به قصد افزایش نرخ و [[گران‌فروشی]]، عملی مجرمانه از نظر اسلام است. این رویه به‌ویژه در دوران‌های [[بحران]] [[اقتصادی]] مانند [[زمان]] [[جنگ]]، [[زلزله]]، سیل، قحطی، [[تحریم]] اقتصادی و مانند آن، از سوی سودجویان مورد استفاده قرار می‌گیرد. البته برخی‌ها حتی در شرایط طبیعی با توجه به تأثیری که بر [[اقتصاد]] [[بازار]] دارند، با احتکار کالاهایی که منحصراً در [[اختیار]] آنان است، برای افزایش کالا و کسب [[سود]] بیشتر [[اقدام]] می‌کنند. نویسنده در این مطلب با استفاده از [[آموزه‌های اسلام]] نقش احتکار را در تخریب اقتصاد و پایه‌های آن و مانع‌تراشی در برابر [[اقتصاد مقاومتی]] تبیین کرده است.<ref>[[خلیل منصوری|منصوری، خلیل]]، [[احتکار خیانت در امانت الهی (مقاله)|احتکار خیانت در امانت الهی]].</ref>

واژه «احتکار» از نظر لغوی از ریشه «حکر» اشتقاق یافته که به معانی [[ظلم]]، [[عسر]] و [[سوء]] [[معاشرت]] آمده است.<ref>محقق داماد، سیدمصطفی، تحلیل و بررسی احتکار از نظرگاه فقه اسلام، تهران: نشر اندیشه‌های نو در اسلام، ص۴۵</ref> برخی گفته‌اند: احتکار در لغت به معنای نگهداری کالا و طعام به [[انتظار]] گران شدن آن است. جوهری در [[صحاح]] اللغه می‌نویسد: {{متن حدیث|الاحتكار: جمع الطعام و حبسه يتربص به الغلاء}}؛ احتکار جمع کردن و [[انبار]] کردن طعام به انتظار گران شدن آن است.<ref>جوهری، صحاح اللغه، ج۲، ص۶۳۵</ref>

در اصطلاح [[فقهی]] احتکار عبارت از [[حبس]] گندم، جو، خرما، کشمش و روغن حیوانی و خودداری از فروش آنهاست.<ref>طوسی، النهایه، قم، انتشارات قدس، بی‌چا، بی‌تا. ص۳۷۸ و امام خمینی، کتاب البیع، قم، انتشارات جامعه مدرسین، ۱۴۱۵ ه‌ق، چاپ پنجم. ج۳، ص۴۱۰</ref>

پس احتکار از نظر اصطلاح فقهی، فقط به ذخیره کردن مواد غذایی نیست، بلکه ذخیره و عدم فروش به قصد گران‌فروشی است.<ref>امام‌خمینی، کتاب البیع، همان. ج۳، ص۴۱۵</ref> در حالی که [[مردم]] به آن کالا نیاز دارند.

در [[قوانین موضوعه]] [[ایران]] درباره تعریف احتکار آمده است: احتکار عبارت است از کاهش دادن یا متوقف کردن جریان [[توزیع]] کالا توسط همه یا برخی از فروشندگان به طور موقت. این اقدام فروشندگان با توجه به وضع [[بازار]] و بخصوص تقاضای تحریک شدن خریداران به منظور بالا بردن قیمت و درآمد حاصل از افزایش قیمت کالا صورت می‌گیرد.<ref>صدر، کاظم، احتکار از دیدگاه فقه و اقتصاد، تهران، انتشارات ۲۲ بهمن.</ref>

در اصطلاح [[حقوقی]] آمده است: [[احتکار]] عبارت است از [[رفتار]] کسی که کالای مورد احتیاج و ضروری [[عامه]] [[مردم]] را زیاده از [[مصرف]] خود نگهداشته و برای جلوگیری از فروش به [[دولت]] یا مردم، پنهان کند<ref>جعفری لنگرودی، ترمینولوژی حقوق، ص۱۵</ref>.

پس با توجه به [[قوانین]] موجود، می‌توان [[جرم]] و [[تخلف]] احتکار را «نگهداری کالا به صورت عمده با تشخیص [[مرجع]] ذی‌صلاح و [[امتناع]] از عرضه آن به قصد [[گران‌فروشی]] و یا اضرار به [[جامعه]]، پس از اعلام [[ضرورت]] عرضه توسط دولت» دانست.<ref>[[خلیل منصوری|منصوری، خلیل]]، [[احتکار خیانت در امانت الهی (مقاله)|احتکار خیانت در امانت الهی]].</ref>

از نظر [[آموزه‌های قرآنی]] همه هستی، [[ملک]] [[خداوند]] است و تصرفاتی که [[بندگان]] انجام می‌دهند تصرفات مالک نیست؛ بلکه تصرفاتی است که از سوی مالک [[اذن]] داده شده است. پس به یک معنا همه هستی از جمله [[نعمت‌ها]] و [[اموال منقول]] و غیرمنقول و کالا و خدمات و مانند آن، [[امانت]] در دست بندگان است.

بنابراین، هرگونه تصرفی بیرون از چارچوب [[امانتداری]] جایز نیست. [[قرآن]] در آیاتی از جمله ۱۹ [[سوره ذاریات]] و ۲۴ و ۲۵ [[سوره معارج]] بیان می‌کند که اموالی که در [[اختیار]] افراد قرار می‌گیرد، بخشی از آن را می‌بایست به سائلان و [[محرومان]] بدهند؛ زیرا خداوند [[حق]] آنان را در این [[اموال]] قرار داده است. پس اگر [[حقوق]] آنان پرداخت نشود در [[حقیقت]] [[تصرف در اموال]] دیگران انجام شده و در امانت خیانت شده است.

خداوند نعمت‌ها را به [[بشر]] داده تا هم خود استفاده کند و هم دیگران از آن بهره برند. از این‌رو هرگونه [[تکاثر]] و [[کنزاندوزی]] را روا ندانسته و خواستار [[گردش ثروت]] و اموال در میان همه مردم می‌شود.<ref>{{متن قرآن|وَالَّذِينَ تَبَوَّءُوا الدَّارَ وَالْإِيمَانَ مِنْ قَبْلِهِمْ يُحِبُّونَ مَنْ هَاجَرَ إِلَيْهِمْ وَلَا يَجِدُونَ فِي صُدُورِهِمْ حَاجَةً مِمَّا أُوتُوا وَيُؤْثِرُونَ عَلَى أَنْفُسِهِمْ وَلَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ وَمَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ}} «و (نیز برای) کسانی است که پیش از (آمدن) مهاجران، در خانه (های مدینه) و (پایگاه) ایمان، جای داشته‌اند؛ کسانی را که به سوی آنان هجرت کرده‌اند، دوست می‌دارند و در دل به آنچه به مهاجران داده‌اند، چشمداشتی ندارند و (آنان را) بر خویش برمی‌گزینند هر چند خود نیازمند باشند. و کسانی که از آزمندی جان خویش در امانند، رستگارند» سوره حشر، آیه ۹.</ref>

[[محتکر]] به سبب آنکه اموالی که [[امانت]] در دست اوست و حتی به عنوان بازرگان می‌بایست به دست [[مردم]] برساند، در امانت [[خیانت]] می‌کند. از این‌رو [[پیامبر خدا]]{{صل}} می‌فرماید: {{متن حدیث|لا يحتكر الا الخوانون}}؛ جز خیانتکاران، [[احتکار]] نمی‌کنند.<ref>کنز العمال: ۹۷۳۸</ref> از نظر حضرت، محتکر، خیانتکاری است که در [[امانت الهی]] و [[حقوق مردم]] خیانت ورزیده است. از همین ‌رو ایشان این افراد را جزو [[گناهکاران]] معرفی کرده و می‌فرماید: {{متن حدیث|لا يحتكر الا خاطي}}؛ کسی جز [[گنهکار]]، دست به احتکار نمی‌زند.<ref>کنز العمال: ۹۷۲۳</ref>

[[امیر مؤمنان علی]]{{ع}} بر این [[باور]] است که احتکار جز از انسان‌های [[فاجر]] و نابکار برنمی‌آید. آن حضرت می‌فرماید: {{متن حدیث|الاحتكار شيمهًْ‌الفجار}}؛ احتکار، [[خوی]] [[نابکاران]] است.<ref>غرر الحکم: ۶۰۷</ref> پس احتکار علاوه بر اینکه یک [[رفتار]] ضد [[اخلاقی]] است، یک رفتار ضد [[دینی]] و [[شرعی]] هم می‌باشد. محتکران را می‌بایست از افراد بی‌اخلاقی بر شمرد که به [[پستی]] و [[رذالت]] احتکار تن می‌دهند و [[اصول اخلاقی]] و [[انسانی]] را مراعات نمی‌کنند. امیر مؤمنان علی{{ع}} می‌فرماید: {{متن حدیث|الاحتكار رذيلهًْ}}؛ احتکار، [[رذیلت]] است.<ref>غرر الحکم: ۱۱۲</ref>

[[زشتی]] عمل احتکار تا آنجاست که [[پیامبر]]{{صل}} آن را زشتتر از [[سرقت]] و [[دزدی]] مستقیم از [[مال]] مردم می‌داند. از [[امام کاظم]]{{ع}} نقل شده است که [[رسول خدا]]{{صل}} فرمود: اگر [[خداوند]] بنده‌ای را در حال سرقت [[ملاقات]] کند، در نزد من محبوب‌تر است از اینکه ملاقات کند او را در حالی که آذوقه مردم را چهل [[روز]] احتکار نماید.<ref>نهج‌الفصاحه، ص۲۱۷؛ سنن ابن ماجه، ج ۲، ص۸۲۷</ref>

به نظر می‌رسد که «[[حرمت]] احتکار» بر مبنای [[حکم عقل]] است و مدار و محور آن، [[زیان]] مردم و اخلال در [[نظام اقتصادی]] آنها است؛ لذا وجهی برای تخصیص به موارد خاص مطرح نخواهد بود؛ بلکه هر چه کمبود آن، [[نظم]] [[اقتصادی]] مردم را بر هم زند و موجب [[تضییق]] آنان شود، [[حرام]] و [[جرم]] است.<ref>سبحانی، حسن، «بررسی عناصری از مناهی اقتصادی در احکام اسلامی»، مجله تحقیقات اقتصادی، شماره ۸۰، ۱۳۵۸، ص۶۷</ref>

البته از اینکه این نوع رفتار اقتصادی از مصادیق [[باطل]] است شکی در آن نیست؛ زیرا [[رضایت]] طرفین در چنین معاملاتی پدید نمی‌آید و خریدار خود را مغبون می‌یابد و ناراضی است ولی به سبب شرایط خاص، تن به خرید می‌دهد. بنابراین می‌توان گفت که [[آیه]] ۲۹ [[سوره نساء]] نیز دلالت بر [[حرمت]] آن خواهد داشت؛ زیرا [[خداوند]] می‌فرماید: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ إِلَّا أَنْ تَكُونَ تِجَارَةً عَنْ تَرَاضٍ مِنْكُمْ وَلَا تَقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِكُمْ رَحِيمًا}}<ref>«ای مؤمنان! دارایی‌های یکدیگر را میان خود به نادرستی  نخورید مگر داد و ستدی با رضای خودتان باشد و یکدیگر را نکشید  بی‌گمان خداوند نسبت به شما بخشاینده است» سوره نساء، آیه ۲۹.</ref>

پس همان طوری که [[کم‌فروشی]] و [[گران‌فروشی]] [[حرام]] و [[گناه]] و از نظر [[حقوقی]] [[جرم]] است، احتکار هم گناه و جرم است؛ زیرا شرط [[رضایت]] در این گونه [[معاملات]] تحقق نمی‌یابد.<ref>[[خلیل منصوری|منصوری، خلیل]]، [[احتکار خیانت در امانت الهی (مقاله)|احتکار خیانت در امانت الهی]].</ref>

اگر بخواهیم آثار احتکار را بیان کنیم باید به چند جهت آن توجه کنیم؛ زیرا احتکار دارای آثار فردی، [[اجتماعی]]، [[دنیوی]]، [[اخروی]]، مادی و [[معنوی]] و مانند آن است.

داستان [[احتکار]] همانند داستان [[ربا]] است که به نظر موجب افزایش [[ثروت]] می‌شود ولی در عمل این گونه نیست؛ در حالی که [[انفاق]] و [[زکات]] که به ظاهر موجب کاهش ثروت است عامل افزایش ثروت است. از این رو به آن زکات گفته می‌شود که به معنای [[رشد]] و نمو و زیاده است.

برخی از تاجران به این امر [[عادت]] کرده‌اند و موجبات ضرر و [[زیان]] [[مردم]] و از دست رفتن اعتبار و [[اعتماد]] [[دولتمردان]] می‌شوند و [[جامعه]] و [[اقتصاد]] آن را دچار [[بیماری]] می‌کنند و رشد و [[شکوفایی اقتصادی]] را که قوام جامعه بدان است، از میان می‌برند. [[امام علی]]{{ع}} - در [[فرمان]] [[زمامداری]] [[مصر]] به [[مالک اشتر]]- نوشت: بدان که بسیاری از تاجران در [[داد و ستد]] بیش از اندازه سختگیرند و [[بخل‌ورزی]] ناپسندی دارند و به منظور [[سود]] بیشتر کالا را احتکار می‌کنند و به دلخواه نرخ گران می‌بندند و این کار برای [[توده]] مردم زیانبار و برای [[حکمرانان]] [[عیب]] و [[ننگ]] است. بنابراین، از احتکار جلوگیری کن؛ زیرا که [[رسول خدا]]{{صل}} از آن منع فرموده است.<ref>نهج‌البلاغهًْ: الکتاب ۵۳</ref>

آن حضرت{{ع}} در جایی دیگر می‌فرماید: هر احتکاری که به مردم زیان رساند و نرخها را بالا برد خیر و برکتی ندارد<ref>دعائم الاسلام: ۲/۳۵/۷۸</ref>

[[بخت]] با مردم [[یار]] بود که حبوباتی که غذای [[انسان]] است، قابل کنز نبود وگرنه این محتکران غذا را نیز همانند گنج در جایی مخفی می‌کردند تا هرگز دست مردم بدان نرسد؛ ولی از آنجا که آفت به [[جان]] اینها می‌افتد نمی‌توانند زمانی طولانی آن را ذخیره کرده و احتکار نمایند و ناچارند آن را عرضه کنند. [[امام صادق]]{{ع}} می‌فرماید: [[خداوند عزوجل]] با [[نعمت]] دانه (گندم و…) بر بندگانش [[منت]] نهاد و شپش را آفت آن قرار داد وگرنه چنین بود [[زمامداران]] آن را نیز همچون زر و سیم می‌اندوختند.<ref>بحارالانوار: ۳/۱۰۳/۸۷</ref>

[[پیامبر خدا]]{{صل}} می‌فرماید: {{متن حدیث|المحتکر ملعون}}؛ [[محتکر]]، ملعون و به دور از [[رحمت خدا]] است.<ref>بحارالانوار: ۶۲/۲۹۲، کنزالعمال: ۹۷۱۶</ref>

آن حضرت{{صل}} همچنین می‌فرماید: {{متن حدیث|المحتكر في سوقنا كالملحد في كتاب‌الله}}؛ کسی که در [[بازار]] ما دست به [[احتکار]] زند به منزله کسی است که [[کتاب خدا]] را [[انکار]] کند.<ref>کنزالعمال ۹۷۱۷</ref> بنابراین [[احکام]] [[کافر]] بر او بار می‌شود هرچند که به ظاهر [[اهل]] [[اسلام]] و [[ایمان]] باشد. نتیجه [[کردار]] کفرآمیزش نیز [[دوزخ]] و [[آتش]] آن است. [[پیامبر خدا]]{{صل}} می‌فرماید: در [[قیامت]] بر پیشانی [[محتکر]] نوشته شده است: ای کافر! جایگاهت دوزخ باد!<ref>کنزالعمال: ۴۳۹۵۸</ref>

از نظر [[روحی]] و روانی نیز محتکر نمی‌تواند از [[برکات]] [[ثروت]] چون [[آرامش]] و [[آسایش]] برخوردار شود، بلکه احتکار موجب می‌شود که [[خداوند]] [[اندوه]] و [[غم]] را بر او مسلط کند و رنگ آرامش و آسایش را نبیند؛‌چرا که [[انسانی]] [[بیمار]] و از حالت طبیعی بیرون است. از آنجا که همواره خداوند [[عسر]] و [[رنج]] را با دو [[یسر]]<ref>آسانی</ref> همراه می‌کند، به طور طبیعی، آسانی و [[شادی]] [[مردمان]] بیشتر از [[سختی]] و رنج آنها از نظر [[میزان]] و هم از نظر [[زمان]] است. پس اگر گاهی مشکلاتی برای [[مردم]] پیش می‌آید و ناچارند کالایی را گران بخرند ولی در بسیاری از موارد ارزانی و فراوانی در محصولات است. پس این محتکر [[بیماردل]] است که همواره در غم است و میزان شادی و فرحش کم است. پیامبر خدا{{صل}} می‌فرماید: بد بنده‌ای است محتکر! اگر [[خداوند متعال]] قیمت‌ها را کاهش دهد، او [[اندوهگین]] می‌شود و اگر گران کند شاد می‌گردد.<ref>کنزالعمال: ۹۷۱۵</ref>

از نظر جسمی نیز خداوند محتکر را به انواع و اقسام بیماری‌های سخت درمان [[مبتلا]] می‌کند تا در همین [[دنیا]] نیز بخشی از نتیجه اعمالش را بچشد. در روایتی از [[رسول خدا]]{{صل}} نقل شده که می‌فرمود: {{متن حدیث|من احتكر علي‌المسلمين طعاما ضربه‌الله بالجذام و الافلاس}}؛ هر کس آذوقه و مواد غذایی [[مسلمین]] را احتکار کند، خداوند او را به [[مرض]] [[جذام]] و [[فقر]] گرفتار می‌کند.<ref>سنن ابن ماجه، ج۲، ص۷۲۸</ref>.

این [[روایت]] بیانگر این نکته است که نه تنها [[انسان]] [[محتکر]] در [[روز قیامت]] بایستی در مقابل [[خداوند]] پاسخگو باشد و [[عذاب الهی]] را بچشد، بلکه در همین [[دنیا]] هم خداوند او را گرفتار [[بیماری]] می‌کند.

محتکر در حالی به خود و [[مردم]] [[ظلم]] می‌کند که از این [[ثروت]] انباشته‌اش بهره‌ای نمی‌برد و آن را برای وارثی می‌گذارد که قدردان او نخواهد بود و به سوی کسی می‌رود که او را به گناهی بزرگ چون [[گناه]] [[کفر]] مواخذه خواهد کرد. [[امام علی]]{{ع}} به محتکران هشدار می‌دهد که این رویه سودی برایشان ندارد؛ چرا که: محتکر [[بخیل]] برای کسی ([[وارث]]) گرد می‌آورد که از او تشکر نمی‌کند و به سوی کسی (خداوند) می‌رود که عذرش را نمی‌پذیرد.<ref>غررالحکم: ۱۸۴۲</ref>

[[بهشت]] بر محتکر [[حرام]] می‌شود. [[پیامبر]]{{صل}} می‌فرماید: هر کس بیش از چهل [[روز]] [[احتکار]] کند، بوی بهشت، که از مسافت پانصد سال به مشام می‌رسد، بی‌تردید بر او حرام است.<ref>بحارالانوار: ۱۰۳/۸۹/۱۱</ref>.<ref>[[خلیل منصوری|منصوری، خلیل]]، [[احتکار خیانت در امانت الهی (مقاله)|احتکار خیانت در امانت الهی]].</ref>

بر اساس [[روایات متواتر]] بسیار، اقل زمانی که احتکار بر کالایی [[صدق]] می‌کند، چهل روز است. به این معنا که اگر کسی کالایی را که مردم به آن احتیاج دارند بیش از چهل روز نگه دارد، احتکار کرده است. البته شکی نیست که در مسئله مواد غذایی [[شدت عمل]] مطرح است؛ زیرا این‌گونه [[رفتار]] جز از [[کفار]] دوزخی برنمی‌آید. از این رو [[پیامبر خدا]]{{صل}} می‌فرماید: هر کس خوراکی را به [[امید]] گران شدن چهل روز [[انبار]] کند از خداوند بری شده و [[خدا]] نیز از او بری و بیزار است.

آن حضرت{{صل}} در جایی دیگر می‌فرماید: هر کس خوراکی را بخرد و برای اینکه آن را به [[مسلمانان]] گران بفروشد چهل روز انبار کند و پس از چهل روز آن را بفروشد و همه درآمد آن را هم [[صدقه]] بدهد [[کفاره گناه]] او نخواهد شد.<ref>الامالی للطوسی؛ ۶۷۶/۱۴۲۷</ref>

به هر حال [[جامعه]] زمانی به سمت و سوی احتکار می‌رود که [[اقتصاد جامعه]] از [[سلامت]] برخوردار نباشد و گرفتار انواع و اقسام [[بیماری‌ها]] باشد؛ زیرا محتکران تنها در شرایط [[بحرانی]] دست به [[اقدام]] می‌زنند یعنی زمانی که جامعه گرفتار سیل و [[زلزله]] و [[جنگ]] و قحطی و [[تحریم]] و کمبود و مانند آن باشد. اگر اقتصاد جامعه سالم باشد، در این شرایط نیز می‌تواند [[اقتصاد]] را به خوبی [[مدیریت]] کند.<ref>[[خلیل منصوری|منصوری، خلیل]]، [[احتکار خیانت در امانت الهی (مقاله)|احتکار خیانت در امانت الهی]].</ref>

احتکار به معنای [[انبار]] کردن نیازهای ضروری [[مردم]] در [[عمل اقتصادی]]، یک [[رفتار]] علیه اقتصاد مقاومتی است؛ زیرا [[هدف]] از اقتصاد مقاومتی، مقاوم‌سازی اقتصاد جامعه علیه هرگونه فشار درونی و به‌ویژه برونی است. برای دستیابی به خوداتکایی و [[خودکفایی]] لازم است جریان سالم اقتصادی در جامعه وجود داشته باشد. از نظر [[قرآن]]، همان‌طور که انباشت [[ثروت]] در دست گروه یا قشر و طبقه‌ای از [[اجتماع]] چون [[ثروتمندان]] و [[سرمایه‌داران]]، مانع [[رشد اقتصادی]] و شکوفایی آن است<ref>{{متن قرآن|مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرَى فَلِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ كَيْ لَا يَكُونَ دُولَةً بَيْنَ الْأَغْنِيَاءِ مِنْكُمْ وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ}} «آنچه خداوند از (دارایی‌های) اهل این شهرها بر پیامبرش (به غنیمت) بازگرداند از آن خداوند و پیامبر و خویشاوند و یتیمان و مستمندان و در راه مانده است تا میان توانگران شما دست به دست نگردد و آنچه پیامبر به شما می‌دهد بگیرید و از آنچه شما را از آن باز می‌دارد دست بکشید و از خداوند پروا کنید که خداوند، سخت کیفر است» سوره حشر، آیه ۷.</ref> و [[خداوند]] [[کنزاندوزی]] و انباشت نقدینگی و خروج نقدینگی از چرخه [[تولید]] را نادرست و [[حرام]] دانسته است،<ref>{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ كَثِيرًا مِنَ الْأَحْبَارِ وَالرُّهْبَانِ لَيَأْكُلُونَ أَمْوَالَ النَّاسِ بِالْبَاطِلِ وَيَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَالَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلَا يُنْفِقُونَهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ}} «ای مؤمنان! بسیاری از دانشوران دینی (اهل کتاب) و راهبان، دارایی‌های مردم را به نادرستی می‌خورند و (مردم را) از راه خداوند باز می‌دارند؛ (ایشان) و آنان را که زر و سیم را می‌انبارند و آن را در راه خداوند نمی‌بخشند به عذابی دردناک نوید ده!» سوره توبه، آیه ۳۴.</ref> همچنین در تالیلی که در [[آیه]] ۷ [[سوره حشر]] آمده است، هرگونه عاملی که موجب خروج [[اقتصاد]] از مسیر شکوفایی و [[رشد]] و [[پیشرفت]] است، حرام شمرده شده است. بر این اساس، [[احتکار]] به سبب آنکه به معنای [[انبار]] کردن نیازهای ضروری [[زندگی]] [[مردم]] است، حرام و [[گناه]] است.

اگر فعالیت‌‌های اساسی [[اقتصادی]] را شامل سه دسته اصلی: [[تولید]]، [[توزیع]] و [[مصرف]] بدانیم، اگر در چرخه [[اقتصاد سالم]]،‌ توزیع نامناسب باشد، اقتصاد سالم از دست خواهد رفت.

به نظر می‌رسد که تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان در دو سویه ابتدایی و نهایی این چرخه [[امید]] دارند که این [[سلامت]] در توزیع تحقق یابد؛ زیرا در غیر این صورت دو سویه تولیدکننده و مصرف‌کننده ضرر می‌کند و آسیب می‌بیند. [[احتکار]] یعنی [[انبار]] کردن نیازهای ضروری مردم از هر کالای اساسی، به همان اندازه که به مصرف‌کننده [[زیان]] می‌رساند و او را از بهره‌مندی نسبت به یک کالای ضروری [[محروم]] می‌کند یا تهیه آن را سخت و گرانبها می‌سازد و [[قدرت]] خرید مردم را کاهش می‌دهد، به همان اندازه بلکه بیشتر به تولیدکننده زیان می‌رساند؛ زیرا تولیدکننده [[دوست]] می‌دارد با فروش کالا به [[میزان]] مناسب به خریدار، شرایطی را فراهم آورد که هم [[سود]] کالا در حد [[انصاف]] تحقق یابد و هم انگیزه تولید فراهم آید؛ زیرا اگر کالا احتکار شود و به دست مصرف‌کننده به قیمت مناسب و منصفانه نرسد، به سبب کاهش قدرت خرید مردم، انگیزه برای خرید از میان می‌رود و به سبب عدم امکان خرید از سوی مصرف‌کننده به قیمت‌های بالا، کاهش خرید کالا به وجود می‌آید و این‌گونه است که تولید نیز کاهش یافته و به طور طبیعی به تولیدکننده زیان وارد می‌شود. بنابراین احتکار کالاهای مورد نیاز به سبب ایجاد زیان به چرخه سالم اقتصادی، مهم‌ترین ضربه را به تولید کالا و تولیدکننده می‌زند.

بنابراین، برای ایجاد و بقای [[اقتصاد مقاومتی]] ضروری است تا موانع اقتصاد مقاومتی از جمله احتکار شناخته شده و راه‌هایی برای [[مبارزه]] و مقابله با این مانع در نظر گرفته شود. هرگونه کوتاهی در مقابله با احتکار می‌تواند سرانجام [[بدی]] را برای اقتصاد سالم و اقتصاد مقاومتی رقم زند.<ref>[[خلیل منصوری|منصوری، خلیل]]، [[احتکار خیانت در امانت الهی (مقاله)|احتکار خیانت در امانت الهی]].</ref>