بنی‌دیان: تفاوت میان نسخه‌ها

۸٬۰۵۱ بایت اضافه‌شده ،  ‏۱۴ دسامبر ۲۰۲۳
(صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = مذحج | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==نسب طایفه== بنی‌دیان در شمار قبایل قحطانی<ref>قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ج۱، ص۵۵.</ref> و از شاخه‌های قبیله بنی‌حارث بن کعب مذحج‌اند که نسب...» ایجاد کرد)
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
 
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
خط ۱۱: خط ۱۱:
==[[مساکن]] و منازل بنی‌دیان==
==[[مساکن]] و منازل بنی‌دیان==
خاستگاه اصلی بنی‌دیان، [[سرزمین]] [[نجران]] در [[یمن]] است. آنان پیش از [[اسلام]]، از زمان‌های خیلی دور، - که برخی [[زمان]] آن را پیش از [[سیل عرم]] گفته‌اند، - همراه با قبیله [[مادری]] خود، بنی‌حارث بن کعب در نجران [[سکونت]] داشتند<ref>ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۱۲، ص۲۶۸؛ ابن سعید مغربی، نشوة الطرب فی تاریخ جاهلیة العرب، ج۱، ص۲۳۸.</ref>. این در حالی است که به [[اعتقاد]] [[ابوالفرج اصفهانی]] این حضور در دوره‌های بسیار متأخرتر صورت گرفته است. او از یزید بن عبدالمدان [بن دیان] به عنوان نخستین [[حارثی]] که در نجران ساکن شد، یاد کرده است. وی در توضیح چگونگی این اتفاق، آورده که یزید بن عبدالمدان پس از [[ازدواج]] با رهیمه دختر عبدالمسیح بن دارس - از سران [[مسیحی]] نجران - همراه با فرزندشان، [[عبدالله بن یزید]] در [[کوفه]] [[زندگی]] می‌کردند تا این که با [[مرگ]] [[عبدالمسیح]]، آنان که تنها [[وارثان]] [[اموال]] وی شناخته می‌شدند، از [[کوفه]] به [[نجران]] وارد شدند و در این [[شهر]] ساکن شدند<ref>ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۱۲، ص۲۶۸.</ref>. [[پس از ظهور اسلام]] و در پی انجام [[فتوحات اسلامی]]، جمعی از دیانی‌ها همچنان در [[یمن]] باقی ماندند<ref>ر.ک: ثقفی کوفی، الغارات، ج۲، ص۶۱۶ - ۶۱۷؛ عوتبی صحاری، الانساب، ج۱، ص۳۷۳؛ طبری، تاریخ الطبری، ج۵، ص۱۳۹ - ۱۴۰.</ref>، اما برخی دیگر، با [[مهاجرت]] به بلاد مفتوحه، در مناطقی همچون کوفه رحل اقامت افکندند<ref>ر.ک: ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۱۲، ص۲۶۸؛ مرزبانی، معجم الشعراء، ص۵۶۱؛ ابن خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۱۴، ص۱۱۱.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>
خاستگاه اصلی بنی‌دیان، [[سرزمین]] [[نجران]] در [[یمن]] است. آنان پیش از [[اسلام]]، از زمان‌های خیلی دور، - که برخی [[زمان]] آن را پیش از [[سیل عرم]] گفته‌اند، - همراه با قبیله [[مادری]] خود، بنی‌حارث بن کعب در نجران [[سکونت]] داشتند<ref>ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۱۲، ص۲۶۸؛ ابن سعید مغربی، نشوة الطرب فی تاریخ جاهلیة العرب، ج۱، ص۲۳۸.</ref>. این در حالی است که به [[اعتقاد]] [[ابوالفرج اصفهانی]] این حضور در دوره‌های بسیار متأخرتر صورت گرفته است. او از یزید بن عبدالمدان [بن دیان] به عنوان نخستین [[حارثی]] که در نجران ساکن شد، یاد کرده است. وی در توضیح چگونگی این اتفاق، آورده که یزید بن عبدالمدان پس از [[ازدواج]] با رهیمه دختر عبدالمسیح بن دارس - از سران [[مسیحی]] نجران - همراه با فرزندشان، [[عبدالله بن یزید]] در [[کوفه]] [[زندگی]] می‌کردند تا این که با [[مرگ]] [[عبدالمسیح]]، آنان که تنها [[وارثان]] [[اموال]] وی شناخته می‌شدند، از [[کوفه]] به [[نجران]] وارد شدند و در این [[شهر]] ساکن شدند<ref>ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۱۲، ص۲۶۸.</ref>. [[پس از ظهور اسلام]] و در پی انجام [[فتوحات اسلامی]]، جمعی از دیانی‌ها همچنان در [[یمن]] باقی ماندند<ref>ر.ک: ثقفی کوفی، الغارات، ج۲، ص۶۱۶ - ۶۱۷؛ عوتبی صحاری، الانساب، ج۱، ص۳۷۳؛ طبری، تاریخ الطبری، ج۵، ص۱۳۹ - ۱۴۰.</ref>، اما برخی دیگر، با [[مهاجرت]] به بلاد مفتوحه، در مناطقی همچون کوفه رحل اقامت افکندند<ref>ر.ک: ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۱۲، ص۲۶۸؛ مرزبانی، معجم الشعراء، ص۵۶۱؛ ابن خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۱۴، ص۱۱۱.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>
==[[تاریخ]] [[جاهلی]] بنی‌دیان==
[[بنی‌حارث بن کعب]] پیش از [[اسلام]]، بر نجران [[ریاست]] داشتند و [[پادشاهان]] [[عرب]] در این منطقه محسوب می‌شدند. ریاست بنی‌حارث هم، در [[خاندان]] بنی‌دیان - که برخی، از آنها به «[[بیت]] عبدالمدان بن [[دیان]]» یاد کرده‌اند، - قرار داشت<ref>ابن سعید مغربی، نشوة الطرب فی تاریخ جاهلیة العرب، ج۱، ص۲۳۸؛ قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ج۱، ص۵۵؛ ابن خلدون، تاریخ، ج۲، ص۳۰۷.</ref>. این [[مقام]] اندکی [[پیش از بعثت]]، به یزید بن عبدالمدان بن دیان رسید<ref>قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ج۱، ص۵۵؛ ابن خلدون، تاریخ، ج۲، ص۳۰۷.</ref>. ریاست نجران پیوسته در خاندان عبدالمدان بود تا این که اسلام ظهور کرد. آنان پس از اسلام نیز مدتی عهده‌دار ریاست [[قوم]] بودند تا این که بعد از چندی ریاست به دست بنی‌ابی [[الجواد]] (الجود) - از دیگر خاندان‌های بنی‌حارث - افتاد<ref>قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ج۱، ص۵۵؛ ابن خلدون، تاریخ، ج۲، ص۳۰۷.</ref>. بیت بنی‌عبدالمدان که از آنها به عنوان یکی از بیوتات سه‌گانه عرب یاد شده است<ref>این بیوتات عبارتند از:
#بیت زرارة بن عدس در بنی‌تمیم،
#بیت حذیفة بن بدر در بنی‌زراره،
#بیت عبدالمدان در بنی‌حارث بن کعب. (ابن درید، الاشتقاق، ج۱، ص۳۹۹؛ عوتبی صحاری، الانساب، ج۱، ص۳۷۰ - ۳۷۱).</ref>.
[[فرزندان]] عبدالمدان، از اجواد و بزرگان و تک سواران و [[شجاعان]] [[عرب]] بودند و به [[یمن]] وجود بزرگانی چون عبدالمدان و [[یزید بن عبدالمدان]]، [[حارث بن عبدالمدان]] و [[عبدالحجر بن عبدالمدان]] و [[زیاد بن عبدالله بن عبدالمدان]] در میان ایشان<ref>عوتبی صحاری، الانساب، ج۱، ص۳۷۲.</ref>، به [[شرف]] و بزرگی در میان عرب، ضرب المثل بودند؛
با این وجود، آنان نیز بمانند دیگر [[قبایل]] [[جاهلی]]، بر کنار از [[جنگ‌ها]] و زد و خوردهایی با دیگر [[قبائل]] عرب نبودند که از جمله این [[نبردها]] - که به حضور دیانی‌ها در آن تصریح شده، - می‌توان به حضور در «[[یوم]] [[کلاب]] ثانی» اشاره کرد<ref>زرکلی، الاعلام، ج۵، ص۱۸۵.</ref>. [[همراهی]] با بنی‌حارث بن کعب در [[غارت]] [[هوازن]] در «یوم السلف» (از مخالیف یمن)، از دیگر نبردهای جاهلی بنی‌عبدالمدان است<ref>ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۱۲، ص۲۷۵.</ref>. این [[حمله]] که شدت آن بیشتر متوجه [[قبیله]] [[بنی‌عامر]] بود، به [[همت]] شجاعانی از بنی‌حارث چون عمیر و [[معقل]]، به [[شکست]] بنی‌عامر ختم شد<ref>ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۱۲، ص۲۷۶.</ref>. در این حمله، [[ابوبراء]] [[عامر بن مالک]] ملاعب الاسنّه و برادرش [[عبیدة]] بن مالک به [[اسارت]] در آمدند. این دو، در ایام اسارت با [[گشاده‌دستی]] و [[بزرگ‌منشی]] یزید بن عبدالمدان و انعام او مواجه شدند. این امر موجب گردید تا بعد [[مرگ یزید]]، [[زینب بنت مالک بن جعفر]] - [[خواهر]] ملاعب الاسنه - اشعاری در رثای او بسراید<ref>ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۱۲، ص۲۷۷.</ref>. درگیری بنی‌عبدالمدان و [[بنی‌مذحج]] در [[نجران]] با ازدیانی که پس از [[سیل عرم]]، در حال خروج از یمن بودند، از دیگر نبردهای جاهلی بنی‌عبالمدان است<ref>ابن سعید مغربی، نشوة الطرب فی تاریخ جاهلیة العرب، ج۱، ص۲۳۸.</ref>.
علاوه بر نبردهای جاهلی، [[پیمان‌ها]] و [[احلاف]] نیز بخشی از برنامه‌های قبایل در [[حفظ]] بقاء و صیانت از [[منافع]] خود بود. هر چند از احلاف مستقل بنی‌دیان با دیگر قبایل همجوار خبری به دست ما نرسیده است اما می‌توان به دیگر مؤلفه‌های مهم [[اجتماعی]] نظیر ازدواج‌های جاهلی که در واقع کارکردی مشابه پیمان‌های میان قبیلگی داشتند و پشتوانه‌ای برای [[استحکام]] روابط فیما بین [[قبائل]]، محسوب می‌شدند، به عنوان عاملی مهم در فراهم‌سازی زمینه‌های [[امنیت]] و [[آسایش]] خاطر آنان، در دست یافتن به اهداف مورد نظر، نگریست. (مورد توجه قرار داد.) بنی‌عبدالمدان در کنار دیگر [[طوایف]] بنی‌حارث بن کعب، در جهت رفع [[تهدیدها]] و خطرات و نیز پشتوانه‌سازی برای [[قبیله]] خود، کوشیدند تا با برقراری پیوندهای سببی با دیگر تیره‌ها و [[قبایل]] ساکن [[یمن]] و [[حجاز]] همچون [[قریش]] و [[کنانه]]، به استوارسازی جایگاه خود در میان قبایل منطقه بپردازند. از جمله این ازدواج‌ها می‌توان به [[پیمان]] سببی [[کبشه]] بنت خالد از [[بنی‌عامر]] با [[محجل بن حزن]]<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۲۶۸.</ref>، [[رباب]] از بنی‌نهد بن زید - از شاخه‌های [[قضاعه]] - با [[قنافة بن محجل]]<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۲۶۹.</ref>، ام [[جبر]] بنت [[سیحان]] از قبیله بنی‌عنزة بن اسد با دیّان (یزید) بن قطن بن زیاد<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج‌۱، ص۲۷۱.</ref> و یزید بن عبدلمدان با دختر [[امیة بن اسکر]] [[کنانی]] اشاره کرد<ref>ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۱۲، ص۲۶۸ - ۲۶۹.</ref>. [[ازدواج]] عائشه دختر عبدالله بن دیان با [[عبیدالله بن عباس]] از قریش<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۴، ص۶۰؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، خامسه۱، ص۲۱۲؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۳، ص۸۹۵.</ref> و ازدواج ریطه بنت عبیدالله بن عبدالله بن عبدالمدان بن دیان با [[محمد بن علی بن عبدالله بن عباس]] - مادر [[سفاح]] اولین [[خلیفه عباسی]] - <ref>مسعودی، التنبیه و الاشراف، ص۲۹۲؛ یعقوبی، تاریخ، ج۲، ص۳۴۹؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۳۳.</ref> هم از دیگر این وصلت‌هاست.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>


== منابع ==
== منابع ==
۸۰٬۱۲۹

ویرایش