پرش به محتوا

سوره نجم: تفاوت میان نسخه‌ها

۹ بایت اضافه‌شده ،  ‏۶ مارس ۲۰۲۴
 
(۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[سوره نجم در علوم قرآنی]]| پرسش مرتبط  = }}
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = سوره | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[سوره نجم در علوم قرآنی]]| پرسش مرتبط  = }}


== مقدمه ==
== مقدمه ==
پنجاه و سومین [[سوره]] [[قرآن]] و بیست و سومین آن به [[ترتیب نزول]]، نازل شده در [[مکه]] با موضوعات [[وحی]]، [[معراج]] [[پیامبر اکرم]] {{صل}}، [[اعراض از مشرکین]] و اجتناب از انواع [[شرک]]. علت نامگذاری سوره، [[آیه]] اول آن است که [[خداوند]] به [[ستاره]]، آن هنگام که فرود آمده و غروب کند قسم یاد کرده است: {{متن قرآن|وَالنَّجْمِ إِذَا هَوَى}}<ref>«سوگند به ستاره چون فرو افتد؛» سوره نجم، آیه ۱.</ref>. و همین سوره از سوره‌های بیست وسه‌گانه‌ای است که با [[سوگند]] آغاز می‌گردد. همچنین سومین سوره از سوره‌های چهارگانه عزایم (دارای [[سجده]] [[واجب]] است که آیه {{متن قرآن|فَاسْجُدُوا لِلَّهِ وَاعْبُدُوا}}<ref>«بنابراین به خداوند سجده برید و (او را) بپرستید!» سوره نجم، آیه ۶۲.</ref> آن سجده واجب دارد.
پنجاه و سومین [[سوره]] [[قرآن]] و بیست و سومین آن به ترتیب نزول، نازل شده در [[مکه]] با موضوعات [[وحی]]، [[معراج]] [[پیامبر اکرم]] {{صل}}، اعراض از مشرکین و اجتناب از انواع [[شرک]]. علت نامگذاری سوره، [[آیه]] اول آن است که [[خداوند]] به [[ستاره]]، آن هنگام که فرود آمده و غروب کند قسم یاد کرده است: {{متن قرآن|وَالنَّجْمِ إِذَا هَوَى}}<ref>«سوگند به ستاره چون فرو افتد؛» سوره نجم، آیه ۱.</ref>. و همین سوره از سوره‌های بیست وسه‌گانه‌ای است که با [[سوگند]] آغاز می‌گردد. همچنین سومین سوره از سوره‌های چهارگانه عزایم (دارای [[سجده]] [[واجب]] است که آیه {{متن قرآن|فَاسْجُدُوا لِلَّهِ وَاعْبُدُوا}}<ref>«بنابراین به خداوند سجده برید و (او را) بپرستید!» سوره نجم، آیه ۶۲.</ref> آن سجده واجب دارد.


دارای ۶۲ آیه و ۳۵۹ کلمه است. از نظر حجم از گروه سوره‌های «طوال» در سوره‌های «مفصّلات» و در حدود نیم [[حزب]] است.
دارای ۶۲ آیه و ۳۵۹ کلمه است. از نظر حجم از گروه سوره‌های «طوال» در سوره‌های «مفصّلات» و در حدود نیم [[حزب]] است.


[[امام صادق]] {{ع}} فرمود: «کسی که پیوسته [[سوره نجم]] را در هر [[روز]] یا در هر شب [[تلاوت]] کند در میان [[مردم]] فردی [[شایسته]] شناخته می‌شود، خداوند او را می‌آمرزد و در میان مردم [[محبوبیت]] به دست می‌آورد».
[[امام صادق]] {{ع}} فرمود: «کسی که پیوسته سوره نجم را در هر [[روز]] یا در هر شب [[تلاوت]] کند در میان [[مردم]] فردی [[شایسته]] شناخته می‌شود، خداوند او را می‌آمرزد و در میان مردم [[محبوبیت]] به دست می‌آورد».


این سوره طی ۱۴ آیه {{متن قرآن|عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوَى ذُو مِرَّةٍ فَاسْتَوَى وَهُوَ بِالأُفُقِ الأَعْلَى ثُمَّ دَنَا فَتَدَلَّى فَكَانَ قَابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنَى فَأَوْحَى إِلَى عَبْدِهِ مَا أَوْحَى مَا كَذَبَ الْفُؤَادُ مَا رَأَى أَفَتُمَارُونَهُ عَلَى مَا يَرَى وَلَقَدْ رَآهُ نَزْلَةً أُخْرَى عِندَ سِدْرَةِ الْمُنتَهَى عِندَهَا جَنَّةُ الْمَأْوَى إِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ مَا يَغْشَى مَا زَاغَ الْبَصَرُ وَمَا طَغَى لَقَدْ رَأَى مِنْ آيَاتِ رَبِّهِ الْكُبْرَى }}<ref>«آن (فرشته) بسیار توانمند به او آموخته است. توانای خردمندی که راست ایستاد. و او در افق فراتر بود. سپس نزدیک شد و فروتر آمد. آنگاه (میان او و پیامبر) به اندازه دو کمان یا نزدیک‌تر رسید. پس (خداوند) به بنده خود وحی کرد، آنچه وحی کرد. دل، آنچه می‌دید، دروغ نگفت، پس آیا شما با او در آنچه می‌بیند، بگو- مگو می‌کنید؟ و به یقین او را در فرودی دیگر، (نیز) دیده بود. کنار درخت سدری که در واپسین جای است که نزد آن بوستان‌سراست هنگامی که آن درخت سدر را فرو پوشاند، آنچه فرو پوشاند. چشم (وی سوی دیگر) نگشت و کژ ندید. بی‌گمان برخی از نشانه‌های بزرگ پروردگارش را دیده است» سوره نجم، آیه ۵-۱۸.</ref> به گوشه‌هایی از معراج [[حضرت محمد]] {{صل}} و [[مقام قرب]] او که از قاب قوسین هم فراتر و نزدیک‌تر بوده است اشاره می‌کند (و قسمت اول آن در آغاز [[سوره اسراء]] ذکر شده است). توصیف [[اعمال]]، [[افکار]] و [[عقاید]] [[خرافی]] بت‌پرستان و [[مشرکان]]، شرایط استفاده از [[توبه]]، [[مغفرت]] و [[الطاف]] خاص [[الهی]]، آثار [[اعمال انسان]] در هر دو [[جهان]] و اشاره به سرگذشت بعضی از [[ملل]] و [[اقوام]] گذشته، [[مردم‌شناسی]] و اینکه هر کس اعمال خویش است و هیچکس بار [[گناه]] دیگران را بر دوش نمی‌کشد، بخشی از موضوعات این سوره است.
این سوره طی ۱۴ آیه {{متن قرآن|عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوَى ذُو مِرَّةٍ فَاسْتَوَى وَهُوَ بِالأُفُقِ الأَعْلَى ثُمَّ دَنَا فَتَدَلَّى فَكَانَ قَابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنَى فَأَوْحَى إِلَى عَبْدِهِ مَا أَوْحَى مَا كَذَبَ الْفُؤَادُ مَا رَأَى أَفَتُمَارُونَهُ عَلَى مَا يَرَى وَلَقَدْ رَآهُ نَزْلَةً أُخْرَى عِندَ سِدْرَةِ الْمُنتَهَى عِندَهَا جَنَّةُ الْمَأْوَى إِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ مَا يَغْشَى مَا زَاغَ الْبَصَرُ وَمَا طَغَى لَقَدْ رَأَى مِنْ آيَاتِ رَبِّهِ الْكُبْرَى }}<ref>«آن (فرشته) بسیار توانمند به او آموخته است. توانای خردمندی که راست ایستاد. و او در افق فراتر بود. سپس نزدیک شد و فروتر آمد. آنگاه (میان او و پیامبر) به اندازه دو کمان یا نزدیک‌تر رسید. پس (خداوند) به بنده خود وحی کرد، آنچه وحی کرد. دل، آنچه می‌دید، دروغ نگفت، پس آیا شما با او در آنچه می‌بیند، بگو- مگو می‌کنید؟ و به یقین او را در فرودی دیگر، (نیز) دیده بود. کنار درخت سدری که در واپسین جای است که نزد آن بوستان‌سراست هنگامی که آن درخت سدر را فرو پوشاند، آنچه فرو پوشاند. چشم (وی سوی دیگر) نگشت و کژ ندید. بی‌گمان برخی از نشانه‌های بزرگ پروردگارش را دیده است» سوره نجم، آیه ۵-۱۸.</ref> به گوشه‌هایی از معراج [[حضرت محمد]] {{صل}} و [[مقام قرب]] او که از قاب قوسین هم فراتر و نزدیک‌تر بوده است اشاره می‌کند (و قسمت اول آن در آغاز [[سوره اسراء]] ذکر شده است). توصیف [[اعمال]]، [[افکار]] و [[عقاید]] [[خرافی]] بت‌پرستان و [[مشرکان]]، شرایط استفاده از [[توبه]]، [[مغفرت]] و [[الطاف]] خاص [[الهی]]، آثار [[اعمال انسان]] در هر دو [[جهان]] و اشاره به سرگذشت بعضی از [[ملل]] و [[اقوام]] گذشته، [[مردم‌شناسی]] و اینکه هر کس اعمال خویش است و هیچکس بار [[گناه]] دیگران را بر دوش نمی‌کشد، بخشی از موضوعات این سوره است.
خط ۴۵: خط ۴۵:
اختتام و افتتاح سوره در تقارن مفهومی راجع به [[حقانیت قرآن]] و هشدار به نافرجامی [[زندگی]] مشرکین است که در [[تعارض]] با [[شأن]] و مقام [[بندگی]] متعالی رسول اللّه در [[دنیا]] و [[آخرت]] است. شاید [[اعراض از مشرکین]] اجتناب از انواع [[شرک]] موضوع محوری این سوره باشد.
اختتام و افتتاح سوره در تقارن مفهومی راجع به [[حقانیت قرآن]] و هشدار به نافرجامی [[زندگی]] مشرکین است که در [[تعارض]] با [[شأن]] و مقام [[بندگی]] متعالی رسول اللّه در [[دنیا]] و [[آخرت]] است. شاید [[اعراض از مشرکین]] اجتناب از انواع [[شرک]] موضوع محوری این سوره باشد.


'''نکات:''' [[دانشمندان]] در کیفیت [[معراج]] رسول اللّه [[اختلاف]] کرده‌اند. بعضی گفته‌اند: در [[خواب]] صورت گرفته و بعضی گفته‌اند: در [[بیداری]] بوده است. آنهایی هم که گفته‌اند در بیداری بوده، [[اختلاف]] کرده‌اند که آیا با [[روح]] و [[بدن]] مادیش هر دو به [[معراج]] رفته و یا تنها با روحش. [[ابن شهر آشوب]] (صاحب [[مناقب]]) می‌گوید: [[اعتقاد شیعه]] این است که معراج از [[مسجد الحرام]] تا [[مسجد]] اقصی با [[روح]] و [[جسم]] هر دو بوده و [[آیه]] [[اسراء]] هم بر همین مقدار دلالت دارد و اما از مسجد اقصی تا [[آسمانها]]، بعضی از [[علمای اسلام]] گفته‌اند: آن نیز با جسم و روح هر دو بوده و بسیاری از [[علمای شیعه]] نیز با ایشان موافقت کرده‌اند و بعضی دیگر گفته‌اند که: از مسجد اقصی تا [[آسمان]] تنها [[روحانی]] بوده و بعضی از علمای متأخّر نیز متمایل به این قول شده‌اند. و اما اینکه معراج در [[خواب]] بوده باشد، سخنی است که اصلاً نباید به آن توجه شود<ref>المیزان.</ref>.
'''نکات:''' [[دانشمندان]] در کیفیت [[معراج]] رسول اللّه [[اختلاف]] کرده‌اند. بعضی گفته‌اند: در [[خواب]] صورت گرفته و بعضی گفته‌اند: در [[بیداری]] بوده است. آنهایی هم که گفته‌اند در بیداری بوده، [[اختلاف]] کرده‌اند که آیا با [[روح]] و [[بدن]] مادیش هر دو به [[معراج]] رفته و یا تنها با روحش. [[ابن‌شهرآشوب]] (صاحب [[مناقب]]) می‌گوید: [[اعتقاد شیعه]] این است که معراج از [[مسجد الحرام]] تا [[مسجد]] اقصی با [[روح]] و [[جسم]] هر دو بوده و [[آیه]] [[اسراء]] هم بر همین مقدار دلالت دارد و اما از مسجد اقصی تا [[آسمانها]]، بعضی از [[علمای اسلام]] گفته‌اند: آن نیز با جسم و روح هر دو بوده و بسیاری از [[علمای شیعه]] نیز با ایشان موافقت کرده‌اند و بعضی دیگر گفته‌اند که: از مسجد اقصی تا [[آسمان]] تنها [[روحانی]] بوده و بعضی از علمای متأخّر نیز متمایل به این قول شده‌اند. و اما اینکه معراج در [[خواب]] بوده باشد، سخنی است که اصلاً نباید به آن توجه شود<ref>المیزان.</ref>.


مهم‌ترین اشاره به [[مقام]] شامخ [[ولایت معنوی]] رسول الله و مرتبه بی‌نظیر [[قرب]] ایشان نزد [[خدای تعالی]] در آیه {{متن قرآن|قَابَ قَوْسَيْنِ}} و {{متن قرآن|سِدْرَةِ الْمُنْتَهَى}}<ref>«کنار درخت سدری که در واپسین جای است» سوره نجم، آیه ۱۴.</ref> ذکر شده است. در تعبیر از این معنا به این عبارت، اشاره لطیفی است که [[سیر]] [[رسول خدا]] از [[خدا]] و به سوی خدا و در خدا و به سبب خدا و با خدای تعالی بوده است<ref>الصافی بیان السعاده.</ref>.
مهم‌ترین اشاره به [[مقام]] شامخ [[ولایت معنوی]] رسول الله و مرتبه بی‌نظیر [[قرب]] ایشان نزد [[خدای تعالی]] در آیه {{متن قرآن|قَابَ قَوْسَيْنِ}} و {{متن قرآن|سِدْرَةِ الْمُنْتَهَى}}<ref>«کنار درخت سدری که در واپسین جای است» سوره نجم، آیه ۱۴.</ref> ذکر شده است. در تعبیر از این معنا به این عبارت، اشاره لطیفی است که [[سیر]] [[رسول خدا]] از [[خدا]] و به سوی خدا و در خدا و به سبب خدا و با خدای تعالی بوده است<ref>الصافی بیان السعاده.</ref>.
خط ۶۲: خط ۶۲:
{{پانویس}}
{{پانویس}}


[[رده:سوره نجم]]
[[رده:سوره‌های قرآن]]
۱۲۹٬۶۶۸

ویرایش