خانه در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

== مقدمه ==

برخی در فرق دار با بیت گفته‌اند دار، [[قائم]] به دیوار و سقف نیست؛ حتی اگر دیوار یا سقف آن ویران شود، دار بر آن اطلاق می‌شود، در حالی که اگر دیوارها یا سقف آن خراب شوند، به آن بیت گفته نمی‌شود.<ref> روح‌البیان، ج ۹، ص ۴۱۸. </ref> بر این پایه، به ساختمان، عرصه، محله و مکان استقرار [[قبیله]] نیز دار گفته‌اند.<ref>العین، ج ۸، ص ۵۸، "دور ".</ref> مسکن از "س ـ ک ـ ن " به معنای استقرار در مقابل حرکت است که اعم از استقرار مادی و [[روحی]] است و اسم مکان به معنای جای سکونت است.<ref> لسان‌العرب، ج ۱۳، ص ۲۱۱ - ۲۱۲؛ التحقیق، ج ۵، ص ۱۶۳، "سکن ".</ref>

همان‌گونه که، در [[آیات]] فوق، ملاحظه می‌شود؛ واژه [[بیت]] دو بار در [[سوره مبارکه آل عمران]] ذکر شده، با توضیحی که، از منابع [[موثق]]، در ذیل نقل می‌شود. روشن می‌گردد، که غرض از بیت، در آن دو مورد، [[خانه]] [[کعبه معظمه]] است.

برخی از نویسندگان، زیر واژه بیت، در آیه مورد پژوهش می‌نویسند: بیت، یعنی [[مکه]]. زمحشری گفت: [[روایت]] شده این که [[خداوند]]، یاقوتی از یاقوت‌های [[بهشتی]] را فرو فرستاد، که دو درّ زمردین داشت، شرقی و [[غربی]] و به [[حضرت آدم]] گفت: «آنچه را که گرد [[عرش]] من، [[طواف]] می‌کند، برای تو فرو فرستادم، پس حضرت آدم از [[سرزمین]] [[هند]]، پیاده به سوی آن روی آورد و [[فرشتگان]] او را [[ملاقات]] کردند و گفتند: ای [[آدم]]! [[حج]] خود را خوب به جای آور، همانا ما این خانه را دو هزار سال پیش از تو [[حج]] نمودیم. [[حضرت آدم]]، برای انجام حج چهل بار، از [[سرزمین]] [[هند]]، پیاده به [[مکه]] رفت. و به همین منوال گذشت؛ تا این که [[خداوند]]، در [[زمان]] [[طوفان نوح]]{{ع}}، آن را به [[آسمان]] چهارم، که [[بیت المعمور]] است، بالا برد. سپس خداوند، به [[ابراهیم]] [[فرمان]] داد، که آن را بنا [[نهد]] و [[جبرئیل]] مکان آن را به او نشان داد.

==جغرافیای [[بیت]]، در [[سوره مبارکه یوسف]]{{ع}}==

{{متن قرآن|وَرَاوَدَتْهُ الَّتِي هُوَ فِي بَيْتِهَا عَنْ نَفْسِهِ...}}<ref>«و آن زن که یوسف در خانه‌اش بود از او، کام خواست و درها را بست و گفت: پیش آی که از آن توام! (یوسف) گفت: پناه بر خداوند! او پرورنده من است، جایگاه مرا نیکو داشته است، بی‌گمان ستمکاران رستگار نمی‌گردند» سوره یوسف، آیه ۲۳.</ref>.

برای [[شناخت]] این مکان، ناچاریم از [[تفسیر]] و [[تاریخ]] کمک بگیریم، تا [[مرجع]] ضمیر ‌ها را [[شناسایی]] کنیم.

با توجه به [[تفسیر آیه]] فوق در می‌یابیم، که این [[آیه]] مربوط به داستان [[حضرت یوسف]]{{ع}} است، که [[برادران]] ناتنی او به علت [[حسادت]]، قصد سرنگونی او را داشتند و سرانجام توانستند، با [[اجبار]] و [[اکراه]]، [[پدر]] خویش را [[راضی]] نمایند؛ تا یوسف را به عنوان [[تفریح]] به گردش ببرند و او را در چاهی بیندازند، تا پدر از [[دیدار]] او [[محروم]] گردد.

از طرف دیگر کاروانی به آن محل رسید. و برای کشیدن آب، دلو خود را به [[چاه]] انداخت و یوسف از این [[فرصت]] استفاده نموده و با ریسمان دلو، خود را بالا کشید.

به هر تقدیر، یوسف به عنوان برده، به فروش می‌رود و در [[اختیار]] [[عزیز مصر]] قرار می‌گیرد و او این [[نوجوان]] را به زنش می‌سپارد، تا او را به [[فرزندی]] بپذیرد.

پس منظور از بیتها در آیه مورد بحث، [[منزل]] زلیخا، [[همسر]] عزیز مصر می‌باشد.

اکثر نویسندگان قصص؛ نامی از مکان دقیق بیت، ذکری نکرده‌اند و به واژه [[مصر]] اکتفا نموده‌اند؛ لذا ما، در این مقوله باید روشن نماییم؛ منظور از مصر چیست؟<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۱۸۸.</ref>

گفت: او [[پدر]] [[عزیز مصر]] است که [[حضرت یوسف]]{{ع}} در [[خانه]] او و همسرش [[زلیخا]] بوده است»<ref>محمد باقر، مجلسی، مهدی موعود، بحارالانوار، ترجمه علی دوانی، ج۱۳، ص۷- ۳۴۴.</ref>.

===جغرافیای صعید===

==جغرافیای [[بیت]]، در [[سوره مبارکه ابراهیم]]{{ع}}==

{{متن قرآن|رَبَّنَا إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ...}}<ref>«پروردگارا! من برخی از فرزندانم را در درّه‌ای کشت‌ناپذیر نزدیک خانه محترم تو جای دادم تا در آن نماز برپا دارند؛ پس دل‌هایی از مردم را خواهان آنان گردان و به آنها از میوه‌ها روزی فرما باشد که سپاس گزارند» سوره ابراهیم، آیه ۳۷.</ref>.

برای [[شناخت]] این مکان بیت ابتدا باید ببینیم گوینده ربنا دعای چه کسی است؟

«از [[آیات]] مختلف [[قرآن]] و [[احادیث]] و [[تواریخ اسلامی]]، به خوبی استفاده می‌شود؛ که [[خانه کعبه]]، پیش از [[ابراهیم]]، حتی از [[زمان]] [[آدم]] برپا شده بود... و [[آیات قرآن]] و [[روایات]]؛ این تاریخچه معروف را [[تأیید]] می‌کند، که خانه کعبه نخست، به دست آدم{{ع}} ساخته شد و سپس، در [[طوفان نوح]]، فرو ریخت و بعد به دست ابراهیم و فرزندش اسماعیل، تجدید بنا گردید»<ref>ناصر مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۱، ص۴۵۴.</ref>.

به هر حال، زمانی که طبق نظر [[مفسرین]] قرآن. در این مورد: «[[خداوند]] مکان خانه کعبه را، که در زمان آدم ساخته شده بود و در طوفان نوح ویران و آثارش محو گشته بود؛ به ابراهیم نشان داد... و او با [[یاری]] فرزندش اسماعیل، آن را تجدید بنا نمود»<ref>ناصر مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۱۴، ص۶۷.</ref>.

با توجه به مدلول آیه مورد تحقیق و تفسیر آن، منظور از بیت، در آیه ۲۶ [[سوره مبارکه حج]]، محل احداث [[خانه خدا]] است که [[حضرت ابراهیم]]، با [[یاری]] فرزندش اسماعیل، آن را تجدید بنا نمود و ما، در مبحث مربوط به [[کعبه]]، به توضیح جغرافیایی آن پرداخته‌ایم؛ لذا خوانندگان گرامی را به آن مبحث ارجاع می‌دهیم.

بعد از آنکه [[خدای تعالی]] [[رسول]] گرامیش را [[مبعوث]] فرمود؛ [[مردم قریش]] [[بی‌نیاز]] از سفر شدند، چون از اطراف [[حجاز]] [[مردم]] رو به آن جناب نهاده، هم آن [[حضرت]] را [[زیارت]] می‌کردند و هم [[خانه خدا]] را و لذا در این [[سوره]] فرمود: {{متن قرآن|فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هَذَا الْبَيْتِ * الَّذِي أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ...}}<ref>«پس باید پروردگار این خانه را بپرستند * همان که آنان را در گرسنگی خوراک داد و از بیم امان بخشید» سوره قریش، آیه ۳-۴.</ref>.

با استفاده از بحث روایتی مذکور، دو مجهول [[آیه]] به خوبی روشن می‌شود، که طرف خطاب، [[قوم]] [[قریش]] و [[مکه]] هستند و غرض از [[بیت]]؛ [[خانه کعبه]] است.<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۱۹۷.</ref>

== منابع ==

# [[پرونده:000062.jpg|22px]] [[حسین علی یوسف‌زاده|یوسف‌زاده]] و [[مرضیه قدمی|قدمی]]، [[خانه (مقاله)|مقاله «خانه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۱ (کتاب)|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۱''']]

# [[پرونده:IM010435.jpg|22px]] [[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|'''دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید''']]

{{پایان منابع}}