خانه در قرآن: تفاوت میان نسخهها
جز
جایگزینی متن - 'بیت معمور' به 'بیت معمور'
جز (جایگزینی متن - 'ابن شهر آشوب' به 'ابنشهرآشوب') |
|||
| (۳ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۷: | خط ۷: | ||
== مقدمه == | == مقدمه == | ||
به اتاق و جایی که در آن زیست کنند [[خانه]] گویند.<ref>لغت نامه، ج ۶، ص ۹۴۴۵ - ۹۴۴۶، "خانه ".</ref> معادلهای [[عربی]] آن [[بیت]]، دار، [[مسکن]] و حجره است.<ref>فرهنگ فرزان، ص ۳۵۹، "خانه ".</ref> بیت در اصل به معنای جایگاه و [[پناهگاه]] [[انسان]] در شب است،<ref>مفردات، ص ۱۵۱، "بیت ".</ref> ازاینرو خانه و قصر را نیز که بیشتر جای استراحت در شب است بیت گویند.<ref>لسانالعرب، ج ۲، ص ۱۴ - ۱۵؛ تهذیب اللغه، ج ۱۴، ص ۲۳۸، "بیت ".</ref> "دار " را جای فرود آمدن و | به اتاق و جایی که در آن زیست کنند [[خانه]] گویند.<ref>لغت نامه، ج ۶، ص ۹۴۴۵ - ۹۴۴۶، "خانه ".</ref> معادلهای [[عربی]] آن [[بیت]]، دار، [[مسکن]] و حجره است.<ref>فرهنگ فرزان، ص ۳۵۹، "خانه ".</ref> بیت در اصل به معنای جایگاه و [[پناهگاه]] [[انسان]] در شب است،<ref>مفردات، ص ۱۵۱، "بیت ".</ref> ازاینرو خانه و قصر را نیز که بیشتر جای استراحت در شب است بیت گویند.<ref>لسانالعرب، ج ۲، ص ۱۴ - ۱۵؛ تهذیب اللغه، ج ۱۴، ص ۲۳۸، "بیت ".</ref> "دار " را جای فرود آمدن و ساکن شدنی خواندهاند که دور آن با دیوار احاطه شده باشد.<ref>مفردات، ص ۳۲۱، "دار "؛ النهایه، ج ۲، ص ۱۳۹، "دور ".</ref> دار به این معنا به "دور " جمع بسته میشود <ref>لسان العرب، ج ۴، ص ۲۹۸، "دور ".</ref> و "دیار " جمع دیگر این واژه به معنای [[خیمهگاه]] و [[لشکرگاه]] نیز آمده است.<ref>خزانة الادب، ج ۴، ص ۲۱۳. </ref> | ||
برخی در فرق دار با بیت گفتهاند دار، [[قائم]] به دیوار و سقف نیست؛ حتی اگر دیوار یا سقف آن ویران شود، دار بر آن اطلاق میشود، در حالی که اگر دیوارها یا سقف آن خراب شوند، به آن بیت گفته نمیشود.<ref> روحالبیان، ج ۹، ص ۴۱۸. </ref> بر این پایه، به ساختمان، عرصه، محله و مکان استقرار [[قبیله]] نیز دار گفتهاند.<ref>العین، ج ۸، ص ۵۸، "دور ".</ref> مسکن از "س ـ ک ـ ن " به معنای استقرار در مقابل حرکت است که اعم از استقرار مادی و [[روحی]] است و اسم مکان به معنای جای سکونت است.<ref> لسانالعرب، ج ۱۳، ص ۲۱۱ - ۲۱۲؛ التحقیق، ج ۵، ص ۱۶۳، "سکن ".</ref> | برخی در فرق دار با بیت گفتهاند دار، [[قائم]] به دیوار و سقف نیست؛ حتی اگر دیوار یا سقف آن ویران شود، دار بر آن اطلاق میشود، در حالی که اگر دیوارها یا سقف آن خراب شوند، به آن بیت گفته نمیشود.<ref> روحالبیان، ج ۹، ص ۴۱۸. </ref> بر این پایه، به ساختمان، عرصه، محله و مکان استقرار [[قبیله]] نیز دار گفتهاند.<ref>العین، ج ۸، ص ۵۸، "دور ".</ref> مسکن از "س ـ ک ـ ن " به معنای استقرار در مقابل حرکت است که اعم از استقرار مادی و [[روحی]] است و اسم مکان به معنای جای سکونت است.<ref> لسانالعرب، ج ۱۳، ص ۲۱۱ - ۲۱۲؛ التحقیق، ج ۵، ص ۱۶۳، "سکن ".</ref> | ||
| خط ۹۷: | خط ۹۷: | ||
همانگونه که، در [[آیات]] فوق، ملاحظه میشود؛ واژه [[بیت]] دو بار در [[سوره مبارکه آل عمران]] ذکر شده، با توضیحی که، از منابع [[موثق]]، در ذیل نقل میشود. روشن میگردد، که غرض از بیت، در آن دو مورد، [[خانه]] [[کعبه معظمه]] است. | همانگونه که، در [[آیات]] فوق، ملاحظه میشود؛ واژه [[بیت]] دو بار در [[سوره مبارکه آل عمران]] ذکر شده، با توضیحی که، از منابع [[موثق]]، در ذیل نقل میشود. روشن میگردد، که غرض از بیت، در آن دو مورد، [[خانه]] [[کعبه معظمه]] است. | ||
برخی از دانشمندان، در یک بحث روایتی، در مورد آیات مورد [[پژوهش]]، مینویسند: «[[ابنشهرآشوب]]، از [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} راجع به [[آیه]] {{متن قرآن|إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ...}} چنین نقل میکند: (مردی، از آن [[حضرت]] پرسید: آیا [[خانه کعبه]] اولین خانهای است، که در روی [[زمین]] ساخته شده؟) حضرت فرمود: نه پیش از آن هم خانههایی بود؛ | برخی از دانشمندان، در یک بحث روایتی، در مورد آیات مورد [[پژوهش]]، مینویسند: «[[ابنشهرآشوب]]، از [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} راجع به [[آیه]] {{متن قرآن|إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ...}} چنین نقل میکند: (مردی، از آن [[حضرت]] پرسید: آیا [[خانه کعبه]] اولین خانهای است، که در روی [[زمین]] ساخته شده؟) حضرت فرمود: نه پیش از آن هم خانههایی بود؛ لکن خانه کعبه اولین خانه مبارکی است که برای [[پرستش]] و [[عبادت]] [[مردمان]] درست شد - در آنجا [[هدایت]] و [[رحمت]] و [[برکت]] جمع است-»<ref>محمد حسین طباطبایی، تفسیر المیزان، ترجمه عبدالکریم نیری بروجردی، ج۶، ص۲۶۰.</ref> و باز آن مرحوم در همان صفحه میافزاید: (در درُّ المنثور از ابن منذر و ابن حاتم، از طریق [[شعبی]] از [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} راجع، به آیه... مورد بحث، نقل شده، که فرمود: «پیش از آن خانههایی بوده، لکن اولین خانه که برای [[عبادت خدا]] بنا شد؛ خانه کعبه بود». | ||
برخی از نویسندگان، زیر واژه بیت، در آیه مورد پژوهش مینویسند: بیت، یعنی [[مکه]]. زمحشری گفت: [[روایت]] شده این که [[خداوند]]، یاقوتی از یاقوتهای [[بهشتی]] را فرو فرستاد، که دو درّ زمردین داشت، شرقی و [[غربی]] و به [[حضرت آدم]] گفت: «آنچه را که گرد [[عرش]] من، [[طواف]] میکند، برای تو فرو فرستادم، پس حضرت آدم از [[سرزمین]] [[هند]]، پیاده به سوی آن روی آورد و [[فرشتگان]] او را [[ملاقات]] کردند و گفتند: ای [[آدم]]! [[حج]] خود را خوب به جای آور، همانا ما این خانه را دو هزار سال پیش از تو [[حج]] نمودیم. [[حضرت آدم]]، برای انجام حج چهل بار، از [[سرزمین]] [[هند]]، پیاده به [[مکه]] رفت. و به همین منوال گذشت؛ تا این که [[خداوند]]، در [[زمان]] [[طوفان نوح]]{{ع}}، آن را به [[آسمان]] چهارم، که [[بیت المعمور]] است، بالا برد. سپس خداوند، به [[ابراهیم]] [[فرمان]] داد، که آن را بنا [[نهد]] و [[جبرئیل]] مکان آن را به او نشان داد. | برخی از نویسندگان، زیر واژه بیت، در آیه مورد پژوهش مینویسند: بیت، یعنی [[مکه]]. زمحشری گفت: [[روایت]] شده این که [[خداوند]]، یاقوتی از یاقوتهای [[بهشتی]] را فرو فرستاد، که دو درّ زمردین داشت، شرقی و [[غربی]] و به [[حضرت آدم]] گفت: «آنچه را که گرد [[عرش]] من، [[طواف]] میکند، برای تو فرو فرستادم، پس حضرت آدم از [[سرزمین]] [[هند]]، پیاده به سوی آن روی آورد و [[فرشتگان]] او را [[ملاقات]] کردند و گفتند: ای [[آدم]]! [[حج]] خود را خوب به جای آور، همانا ما این خانه را دو هزار سال پیش از تو [[حج]] نمودیم. [[حضرت آدم]]، برای انجام حج چهل بار، از [[سرزمین]] [[هند]]، پیاده به [[مکه]] رفت. و به همین منوال گذشت؛ تا این که [[خداوند]]، در [[زمان]] [[طوفان نوح]]{{ع}}، آن را به [[آسمان]] چهارم، که [[بیت المعمور]] است، بالا برد. سپس خداوند، به [[ابراهیم]] [[فرمان]] داد، که آن را بنا [[نهد]] و [[جبرئیل]] مکان آن را به او نشان داد. | ||
| خط ۱۴۵: | خط ۱۴۵: | ||
از طرف دیگر کاروانی به آن محل رسید. و برای کشیدن آب، دلو خود را به [[چاه]] انداخت و یوسف از این [[فرصت]] استفاده نموده و با ریسمان دلو، خود را بالا کشید. | از طرف دیگر کاروانی به آن محل رسید. و برای کشیدن آب، دلو خود را به [[چاه]] انداخت و یوسف از این [[فرصت]] استفاده نموده و با ریسمان دلو، خود را بالا کشید. | ||
به هر تقدیر، یوسف به عنوان برده، به فروش میرود و در [[اختیار]] [[عزیز مصر]] قرار میگیرد و او این [[نوجوان]] را به زنش میسپارد، تا او را به [[فرزندی]] بپذیرد. | به هر تقدیر، یوسف به عنوان برده، به فروش میرود و در [[اختیار]] [[عزیز مصر]] قرار میگیرد و او این [[نوجوان]] را به زنش میسپارد، تا او را به [[فرزندی]] بپذیرد. | ||
تاریخ و تفسیر مرجع ضمیرها را زنی میداند، که از او در [[قصص | تاریخ و تفسیر مرجع ضمیرها را زنی میداند، که از او در [[قصص انبیاء]] به نام [[زلیخا]] یاد میشود. | ||
پس منظور از بیتها در آیه مورد بحث، [[منزل]] زلیخا، [[همسر]] عزیز مصر میباشد. | پس منظور از بیتها در آیه مورد بحث، [[منزل]] زلیخا، [[همسر]] عزیز مصر میباشد. | ||
اکثر نویسندگان قصص؛ نامی از مکان دقیق بیت، ذکری نکردهاند و به واژه [[مصر]] اکتفا نمودهاند؛ لذا ما، در این مقوله باید روشن نماییم؛ منظور از مصر چیست؟<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۱۸۸.</ref> | اکثر نویسندگان قصص؛ نامی از مکان دقیق بیت، ذکری نکردهاند و به واژه [[مصر]] اکتفا نمودهاند؛ لذا ما، در این مقوله باید روشن نماییم؛ منظور از مصر چیست؟<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۱۸۸.</ref> | ||
| خط ۳۲۰: | خط ۳۲۰: | ||
===پایانبندی بحث=== | ===پایانبندی بحث=== | ||
[[گمان]] ما بر این است که مراد از بیت المعمور خانه خدا در روی زمین است و این اسم یکی از اسامی خانه خداست. «بر پایه نبشتار [[طبری]] [[حضرت]] پروردگار [[ابراهیم]] و اسماعیل را فرمود تا در آن جای که بیت المعمور بود خانهای بسازند. | [[گمان]] ما بر این است که مراد از بیت المعمور خانه خدا در روی زمین است و این اسم یکی از اسامی خانه خداست. «بر پایه نبشتار [[طبری]] [[حضرت]] پروردگار [[ابراهیم]] و اسماعیل را فرمود تا در آن جای که بیت المعمور بود خانهای بسازند. | ||
بیت المعمور آمده است که [[بیت]] | بیت المعمور آمده است که [[بیت معمور]] / بیت المعمور / بیت الصراح، خانهای بود از یاقوت سرخ در جایی که امروز «کعبه» است»<ref>ابواسحق بن منصور بن خلف نیشابوری، قصص الانبیاء، ص۱۳۴.</ref>. | ||
دیگر از [[دلایل]] ما استناد برخی از دانشمندان است: با توجه به تعبیرات مختلفی که در [[قرآن]]، از «[[کعبه]]» به عنوان «[[بیت]] آمده، معنی دوم از همه مناسبتر به نظر میرسد<ref>آیت الله مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۲۲، ص۴۲۴.</ref>. چون «کعبه اولین خانهای بود که برای [[عبادت]] [[مردم]] بنا شد و همواره از اولین [[روز]] بنایش تا کنون آباد و معمور بوده است»<ref>تفسیر المیزان، ج۱۹، ص۷.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۳۶۷.</ref> | دیگر از [[دلایل]] ما استناد برخی از دانشمندان است: با توجه به تعبیرات مختلفی که در [[قرآن]]، از «[[کعبه]]» به عنوان «[[بیت]] آمده، معنی دوم از همه مناسبتر به نظر میرسد<ref>آیت الله مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۲۲، ص۴۲۴.</ref>. چون «کعبه اولین خانهای بود که برای [[عبادت]] [[مردم]] بنا شد و همواره از اولین [[روز]] بنایش تا کنون آباد و معمور بوده است»<ref>تفسیر المیزان، ج۱۹، ص۷.</ref>.<ref>[[محرم فرزانه|فرزانه، محرم]]، [[اماکن جغرافیایی در قرآن (کتاب)|اماکن جغرافیایی در قرآن]]، ص ۳۶۷.</ref> | ||