کوفه: تفاوت میان نسخه‌ها

| موضوع مرتبط = عراق

| عنوان مدخل  =  

| پرسش مرتبط  =  

}}

== فضیلت و مناقب==

کوفه سرزمینی [[مقدس]] است که با ورود [[امیر مؤمنان]]{{ع}} و برگزیده‌شدنش به مرکزیت [[خلافت]]، قداستی دوچندان یافت هر چند [[رفتار ناشایست]] [[مردم کوفه]] در برابر [[اهل‌بیت]] [[عصمت]] و [[طهارت]]{{عم}} نام و خاطره‌ای [[زشت]] و تلخ از آنان برجای گذاشته است، اما از [[قداست]] این سرزمین نکاسته است. در [[فضیلت]] کوفه روایاتی بسیار از [[رسول اکرم]]{{صل}} و [[امامان]] نقل شده است که اینک به گزیده‌ای از آنها می‌نگریم؛ [[ابن عباس]] گفت‌وگویی میان [[رسول خدا]]{{صل}} و امیر مؤمنان{{ع}} نقل کرده است که بر [[ارزش]] و [[شرافت]] کوفه تصریح دارد. [[پیامبر]] فرمود:

[[علامه مجلسی]] به سند خود از [[انس بن مالک]] روایتی نزدیک به همین مضمون نقل می‌کند که نام [[شهر قم]] نیز در آن آمده است. انس می‌گوید:

در [[مدح]] کوفه، علامه مجلسی [[روایت]] می‌کند که [[امیر مؤمنان]]{{ع}} فرمود: «کوفه شهر ما و جای ما و [[آرامگاه]] [[شیعیان]] ما است». و از [[امام صادق]]{{ع}} نقل می‌کند که فرمود: «کوفه سرزمینی است که ما را [[دوست]] دارد و ما نیز آن را دوست داریم»<ref>مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، ج۵۷، ص۲۱۰.</ref>. در [[حدیثی]] دیگر امام صادق{{ع}} می‌فرماید: «خداوند ولایت ما [[اهل بیت]] را بر [[مردم]] [[شهرها]] عرضه کرد. کسی آن را نپذیرفت مگر [[مردم کوفه]]»<ref>مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، ج۵۷، ص۲۰۹.</ref>. علامه مجلسی حدیثی دیگر را از [[عبدالله بن ولید]] چنین [[روایت]] می‌کند:

# [[کنانه]] و [[هم‌پیمانان]] آنان، [[حبشی‌ها]] و [[جدیله]]، که از تیره [[بنی عَمرو بن قیس عیلان]] بودند<ref>کنانه قبیله‌ای مکی بود و قریش یکی از شعبه‌های آن به شمار می‌رفت. جدیله نیز شعبه‌ای از قیس‌عیلان از حجاز بود و روابطی نیز با کنانه داشت. هر دو گروه به اعتبار و حیثیت (اهل العالیه) مشهور بودند. (ر.ک: تشیع در مسیر تاریخ، ص۱۳۰)</ref>؛

#قبیله‌های [[قضاعه]]، [[بجیله]]، [[خثعم]]، کِنْده، حضرموت و [[ازد]] که همگی [[یمنی]] بودند و دو [[رئیس]] مشهور آنان، [[جریر بن عبدالله بجلی]] (از بجیله) و [[اشعث بن قیس]] (از کِنْده)، افرادی صاحب‌نفوذ بودند؛

#قبیله‌های اسد، [[غطفان]]، [[محارب]]، [[نمر]]، [[ضبیعه]] و [[تغلب]]؛

#قبیله‌های [[تمیم]]، [[رباب]] و [[هوازن]]؛

بدین‌سان، کوفه به هفت قبیله یا هفت بخش نظامی تقسیم می‌شد که محل تجمع و [[بسیج]] [[نیروهای نظامی]] و رسیدگی به [[حقوق]] و [[غنیمت‌های جنگی]] بود. این گروه‌بندی قبیله‌ای، [[نوزده سال]] برپا بود تا زمانی که [[حضرت علی]]{{ع}} در [[سال ۳۶ ق]] به. به کوفه آمد و تغییراتی در آن داد. در این نوزده سال، ساخت [[قدرت]] در هر یک از این هفت گروه به گونه‌ای شگفت در آمده بود؛ برخی طایفه‌ها موقعیت سلطه‌گرانه‌ای بر دیگر اجزای گروه به دست آورده بودند. شمار افراد برخی [[قبایل]] به سبب پیوستن افراد بسیاری از دیگر قبایل، رو به فزونی نهاده و از این رو، [[برابری]] [[قدرت]] در گروه‌ها به هم خورده بود. بدین رو، [[حضرت علی]]{{ع}} در حالی که گروه‌ها را در همان هفت گروه نگاه داشت، تغییراتی ژرف در ترکیب و صورت خارجی آنها، از گذر ترکیب و جابه جایی [[قبیله]]، پدید آورد<ref>محمد جعفری، سیدحسین، تشیع در مسیر تاریخ، ص۱۳۰.</ref>. بنا به تحلیلی، حضرت علی{{ع}} قبایل ساکن در کوفه را به صورت زیر [[سازمان]] داد:

# همدان و [[حمیر]] ([[یمنی]])؛

# کنده، حضرموت، [[قضاعه]] و [[مهره]] (یمنی)؛

# [[ازد]]، [[بجیله]]، [[خثعم]] و [[انصار]] (یمنی)؛

از آغاز پیروزی‌های [[مسلمانان]] در قلمرو [[ایران]] [[ساسانی]]، گروهی از [[اصحاب]] به [[عراق]] آمدند و سپس با اعزام [[سعد بن ابی‌وقاص]] از سوی [[خلیفه دوم]] بسیاری از [[صحابه]] به عراق پای نهادند و با [[بنای شهر کوفه]] در [[سال ۱۷ ق]]. در آن ساکن شدند. سال بعد نیز هشتاد تن دیگر به کوفه آمدند<ref>احمد بن أبی‌یعقوب، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۱۰۳.</ref>. در [[سال ۳۶ ق]]. چهارصد نفر از [[مهاجر]] و [[انصار]] در رکاب [[امیر مؤمنان]]{{ع}} به کوفه آمدند که هفتاد نفر از آنان از [[اصحاب بدر]] بودند<ref>مسعودی، علی بن حسین، مروج الذهب، ج۲، ص۳۶۷.</ref>. در [[جنگ صفین]] ۲۸۰۰ تن از [[اصحاب پیغمبر]]، که بیشتر مقیم کوفه بودند در [[سپاه امیرمؤمنان]]{{ع}} حضور داشتند<ref>مسعودی، علی بن حسین، مروج الذهب، ج۲، ص۳۶۱.</ref>. [[ابونعیم اصفهانی]] روایتی از [[عبدالرحمان بن ابی‌لیلی]] نقل کرده است که نشانه حضور بسیاری از [[برگزیدگان]] صحابه در کوفه است. به گفته او، [[حضرت علی]]{{ع}} روزی در رُحبه، [[مردم]] را [[سوگند]] داد که هر کس از [[پیغمبر]] شنیده است که فرموده: {{متن حدیث|مَنْ كُنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِيٌّ مَوْلَاهُ اللَّهُمَّ وَالِ مَنْ وَالاهُ وَ عَادِ مَنْ عَادَاهُ}} برخیزد و [[گواهی]] دهد. [[دوازده نفر]] از [[مجاهدان]] [[جنگ بدر]] برخاستند و بر فرموده [[رسول خدا]]{{صل}} گواهی دادند<ref>ابونعیم اصفهانی، اخبار اصبهان، ج۲، ص۱۲۸.</ref>.

===تابعین ساکن کوفه===