عدالت سیاسی: تفاوت میان نسخه‌ها

| موضوع مرتبط = عدالت اجتماعی

| عنوان مدخل  = عدالت سیاسی

| مداخل مرتبط = [[عدالت سیاسی در قرآن]] - [[عدالت سیاسی در حدیث]] - [[عدالت سیاسی در نهج البلاغه]] - [[عدالت سیاسی در کلام اسلامی]] - [[عدالت سیاسی در فقه سیاسی]] - [[عدالت سیاسی در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[عدالت سیاسی در معارف و سیره نبوی]]

| پرسش مرتبط  = عدالت سیاسی (پرسش)

==مقدمه==

*بُعد دیگر [[عدالت اجتماعی]]، استقرار [[عدل]] در عرصه [[سیاست]] یعنی [[تدبیر]] و [[مدیریت]] صحیح [[جامعه]] در جهت نیل به اهداف والای خود است. منظور از عدالت سیاسی آن است که امور [[کشور]] به نحو [[شایسته]] اداره شود تا [[مردم]] در یک فضای عادلانه به [[زندگی]] خود ادامه دهند. برخورداری از [[برابری]]، [[آزادی]]، [[امنیت]] و [[آسایش]]، به عنوان [[حقوق]] طبیعی افراد [[جامعه]]، تأمین کننده این فضای عادلانه خواهد بود<ref>آشوری، حقوق بشر و مفاهیم مساوات، انصاف و عدالت، ص۲۰۷.</ref>. بنابراین نقش [[دولت]] در این زمینه به عنوان مجری عدالت سیاسی [[تعیین]] کننده خواهد بود.

*تعبیر "عدالت سیاسی" در سخنان [[امام خمینی]] به چشم نمی‌خورد؛ اما شاخصه‌ها و کارکردهای مختلف این عنوان، در آثار ایشان به وفور وجود دارد و با تتبع در سخنان [[امام خمینی]] می‌توان نگرش ایشان را نسبت به راهکارهای دست‌یابی به عدالت سیاسی استخراج نمود. از جمله این راهکارها میتوان به موارد ذیل اشاره کرد:

*'''[[آزادی سیاسی]]''': [[دولت]] باید لوازم [[آزادی سیاسی]] را در سطح [[کشور]] و برای اقشار مختلف [[جامعه]] به طور یکسان ایجاد نماید. ایجاد بسترهای مناسب برای [[مشارکت سیاسی]] [[مردم]] در امور مربوط به [[انتخابات]] از جمله لوازم این [[آزادی]] است. [[امام خمینی]] ایفای نقش‌های [[سیاسی]] را [[حق]] مسلّم هر ملتی میداند و [[معتقد]] است [[مردم]] [[حق]] دارند در تمام وجوه [[سیاسی]]، از [[تشکیل حکومت]] و [[تعیین]] نوع [[رژیم]] گرفته تا اداره کوچک‌ترین امور محله خود، به طور برابر [[مشارکت]] داشته باشند<ref>صحیفه امام، ج۴، ص۷۲.</ref>. از منظر ایشان باید [[مردم]] را برای [[انتخابات]]، [[آزاد]] گذاشت و نباید کاری کرد که فردی بر [[مردم]] [[تحمیل]] شود<ref>صحیفه امام، ج۲۱، ص۱۰.</ref>. [[وظیفه]] دیگر [[دولت]] در راستای اعطای [[آزادی سیاسی]] به [[شهروندان]]، [[تعیین]] دقیق ملاک‌ها در گزینش‌های [[سیاسی]] است؛ به این معنا که [[انتصاب]] افراد برای [[تصدی]] امور مختلف، باید بر طبق اصول و ضوابط خاصی صورت گیرد و در آن از توجه به [[منافع]] گروه یا [[اقلیت]] خاص [[پرهیز]] شود. [[امام خمینی]] [[تعهد]] و تخصص و توجه به [[منافع ملی]] و [[خدمت]] بهتر به [[کشور]] را از جمله شرایطی میدانند که باید در [[انتخاب]] افراد مدّ نظر قرار داد. در مقابل، حرف‌شنوی بدون [[تأمّل]] و توجه به رفاقت‌ها در این امر، موجب ناکامی در [[خدمت]] به [[کشور]] است<ref>صحیفه امام، ج۱۹، ص۱۵۷.</ref>. طبعاً زمانی که ملاک [[گزینش]] افراد، [[تعهد]] و تخصص باشد، دست‌یابی به [[توازن]] و [[اعتدال]] در [[گزینش]] افراد از تمامی اقشار [[جامعه]] سریع‌تر خواهد بود.

*'''[[تأمین امنیت]]''': یکی از مهم‌ترین الزامات اداره [[شایسته]] [[جامعه]]، [[تأمین امنیت]] عمومی در تمام عرصه‌های [[حیات اجتماعی]] است. [[ارزش]] و [[جایگاه]] [[امنیت]] در نگاه [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}}، جایگاهی حیثیتی است؛ تا حدی که اگر [[حکومتی]] [[قادر]] به [[تأمین امنیت]] [[مردم]] خود نباشد، وجهه و اعتبار آن زیر سؤال می‌رود. آن [[حضرت]] درباره [[ارزش]] [[تأمین امنیت]] برای [[مردم]] میفرماید: "حتی اگر یک تن از [[مسلمانان]] را به عمد و بی‌هیچ جرمی کشته بودند، [[کشتار]] همه آن الشکر بر من روا بود؛ زیرا همه آنان در کشتن آن مرد حاضر بوده‌اند و کشتن او را منکر نشمرده‌اند و به دست و زبان یاری‌اش نکرده‌اند"<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۷۱.</ref>. یکی از شاخه‌های [[امنیت]]، [[امنیت]] ملی و [[دفاع]] از تمامیت ارضی [[کشور]] است. زمانی که [[مردم]] از تعدّی و [[هجوم]] [[بیگانگان]] بر مرزهای کشورشان ایمن باشند، با [[فکری]] آسوده به امور [[معیشت]] خود پرداخته و به پیشبرد اهداف [[جامعه]] خود کمک میکنند. [[دولت]] نیز در سایه [[همکاری]] شهروندانی سالم و خوش [[فکر]]، در [[اداره جامعه]] به نحو مطلوب [[توفیق]] بیشتری حاصل خواهد کرد. [[امام خمینی]] ایجاد چنین [[امنیتی]] را بر دوش قوای انتظامی، [[ارتش]] و [[سپاه]] پاسداران و در [[درجه]] بعد بر عهده تمامی [[مردم]] می‌داند، به نحوی که در موقع تهاجم مرزهای [[کشور]]، همگان باید برای [[دفاع]] برخیزند<ref>صحیفه امام، ج۱۴، ص۵۰۲. </ref>. اما [[امنیت اجتماعی]] در داخل مرزهای [[کشور]] زمانی حاصل می‌شود که [[دولت]] از طریق رعایت [[اعتدال]] در توزیع امکانات و تسهیلات دولتی، از بروز [[آشوب]] و [[هرج و مرج]] در داخل جلوگیری کند. بنابراین [[دولت]] باید با همه اقشار [[جامعه]] [[رفتاری]] عادلانه داشته باشد تا [[مردم]] [[احساس امنیت]] و [[آرامش]] کنند. [[اطمینان]] [[مردم]] به صحت فعالیت‌های [[دولت]]، در تأمین [[عدالت]] نقش محوری دارد؛ چرا که ابتکار و [[خلاقیت]] و [[شکوفایی]] استعدادهای افراد تنها در سایه [[آسایش]] [[فکر]] و [[امنیت]] [[جان]] و [[مال]] و نیز به ایجاد فرصت‌های برابر برای همگان امکان‌پذیر است. [[امام خمینی]] نیز مکرراً این نکته تأکید می‌کرد که از نظر امکانات رفاهی همه [[مردم]] باید در [[رفاه]] باشند؛ چرا که [[حکومت]]، متعلق به همه اقشار [[مردم]] است<ref>صحیفه امام، ج۴، ص۲۰۱.</ref>. [[امام خمینی]] یکی از ثمرات مهم [[حاکمیت اسلام]] و [[قانون الهی]] را [[تأمین امنیت]] قلمداد می‌کند. به [[اعتقاد]] ایشان، [[مسلمانان]] هنگامی که میتوانند در [[امنیت]] و [[آسایش]] به سر برده، [[ایمان]] و [[اخلاق فاضله]] خود را [[حفظ]] کنند که در [[پناه]] [[حکومت عدل]] و [[قانون]] قرار گیرند، [[حکومتی]] که [[اسلام]]، [[نظام]] و طرز اداره و قوانینش را طراحی کرده است<ref>امام خمینی، ولایت فقیه، ص۱۵۳.</ref>.

*'''شفاف‌سازی و اطلاع‌رسانی در سطح عموم''': یکی دیگر از ارکان مهم عدالت سیاسی، اصل شفاف‌سازی است. مقوله شفاف‌سازی در عرصه‌های مختلف قابل بحث و بررسی است. به عنوان مثال شفاف‌سازی در [[ناحیه]] عملکرد دستگاه‌های دولتی زمانی محقق می‌شود که هیچ گونه منع و محدودیتی برای اطلاع و [[نظارت مردم]] از شیوه عملکرد این دستگاه‌ها وجود نداشته باشد. [[بدیهی]] است در چنین فضایی که عاری از پنهان کاری است، درصد خطاکاری‌ها و [[حق‌کشی‌ها]] کاهش می‌یابد. اطلاع‌رسانی دقیق در زمینه ارایه [[پیشرفت‌های علمی]] و کارهای انجام شده به [[مردم]] نیز از اهمیت خاصی برخوردار است. [[امام خمینی]] [[سکوت]] و عدم ارایه گزارش فعالیت‌های انجام شده را دستاویزی برای [[سوء]] استفاده [[دشمنان]] و [[شیاطین]] می‌داند که [[سعی]] در القای کم‌کاری و [[بی‌کفایتی]] [[نظام]] دارند و از [[مسئولان]] و [[کارگزاران]] [[نظام]] می‌خواهد که [[سکوت]] در این زمینه را به پای [[اخلاص]] برای [[خدا]] ننویسند؛ بلکه به خاطر [[خدا]] مسائل را بگویند و انتشار دهند<ref>صحیفه امام، ج۱۳، ص۳۸۹.</ref>. طبعاً شفاف‌سازی در این زمینه ثمرات فراوانی از جمله تقویت [[نشاط]] و [[خودباوری]] جمعی و [[همراهی]] و [[همدلی]] [[مردم]] با [[مسئولان]] دولتی را در دستیابی به آرمان‌های [[جامعه]] در پی خواهد داشت<ref>[[سلیمان خاکبان|خاکبان، سلیمان]]، [[رقیه یوسفی|یوسفی، رقیه]]، [[عدالت اسلامی (مقاله)|"عدالت اسلامی»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)|منظومه فکری امام خمینی]]</ref>.

# [[پرونده:9030760879.jpg|22px]] [[سلیمان خاکبان|خاکبان، سلیمان]]، [[رقیه یوسفی|یوسفی، رقیه]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)|'''منظومه فکری امام خمینی''']]

[[رده:عدالت سیاسی]]