←موکبهای پذیرایی
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۲۴: | خط ۲۴: | ||
در طول همه مسیرهای پیادهروی، «موکب» هایی به تعداد بسیار زیاد توسط اجتماعات مذهبی، عشایر بومی منطقه و ساکنان روستاهای حوالی هر مسیر برقرار است که به [[زائران]] به صورت رایگان خدمات ارائه میکنند. [[مدیریت]] موکبها به شکل کاملاً مردمی و مستقل از [[دولت]] انجام میشود. موکبها را به دو دسته «موقتی» (که معمولاً در خیمههای پارچهای برپا میشوند) و «دائم» (که ساختمانهای کوچک و بزرگ دارند) میتوان تقسیم کرد. خدماتی که در موکبها به زائران ارائه میشود طیف گستردهای را دربر میگیرد؛ مانند در [[اختیار]] قراردادن محلی برای اسکان موقت و استراحت، تهیه و توزیع انواع اغذیه و خوراکی، ارائه خدمات بهداشتی و درمانی و خدمات متفرقه نظیر واکس زدن کفشها، ماساژ بدن و پاها، تعمیر وسایل و موارد دیگر. [[اعتقاد]] به [[فضیلت]] بسیار [[زیارت امام حسین]] {{ع}} به خصوص در اربعین و جایگاه زائران آن حضرت، سبب شده است که بین صاحبان موکبهای مختلف و ارائه دهندگان خدمات، بر سر ارائه خدمات بیشتر و بهتر و جلب نظر [[زائران]] رقابت درگیرد. | در طول همه مسیرهای پیادهروی، «موکب» هایی به تعداد بسیار زیاد توسط اجتماعات مذهبی، عشایر بومی منطقه و ساکنان روستاهای حوالی هر مسیر برقرار است که به [[زائران]] به صورت رایگان خدمات ارائه میکنند. [[مدیریت]] موکبها به شکل کاملاً مردمی و مستقل از [[دولت]] انجام میشود. موکبها را به دو دسته «موقتی» (که معمولاً در خیمههای پارچهای برپا میشوند) و «دائم» (که ساختمانهای کوچک و بزرگ دارند) میتوان تقسیم کرد. خدماتی که در موکبها به زائران ارائه میشود طیف گستردهای را دربر میگیرد؛ مانند در [[اختیار]] قراردادن محلی برای اسکان موقت و استراحت، تهیه و توزیع انواع اغذیه و خوراکی، ارائه خدمات بهداشتی و درمانی و خدمات متفرقه نظیر واکس زدن کفشها، ماساژ بدن و پاها، تعمیر وسایل و موارد دیگر. [[اعتقاد]] به [[فضیلت]] بسیار [[زیارت امام حسین]] {{ع}} به خصوص در اربعین و جایگاه زائران آن حضرت، سبب شده است که بین صاحبان موکبهای مختلف و ارائه دهندگان خدمات، بر سر ارائه خدمات بیشتر و بهتر و جلب نظر [[زائران]] رقابت درگیرد. | ||
در طول مسیرهای راهپیمایی، تعداد بیشماری از نمادها و [[تبلیغات]] گروههای مختلف [[شیعی]] به چشم میخورد. از جمله پرشمارترین این نمادها میتوان بیرقها و پرچمهای گوناگون، [[شمایل]] و تصاویر منسوب به [[امامان شیعه]] و دیگر شخصیتهای [[دینی]] را نام برد. در بین راهپیمایان از هرجنس، سن، نژاد، و حتی [[دین]] و [[مذهب]] و نیز از کشورهای مختلف و با گرایشهای گوناگون [[فکری]]، [[فرهنگی]]، مذهبی و سیاسی حضور دارند. حتی برخی افراد دارای معلولیت جسمی نیز با ویلچر و عصا در این [[آیین]] شرکت میکنند. گرچه این آیین ماهیتی شیعی دارد، اما هر ساله شماری از [[اهل سنت]] و اقلیتهای غیرمسلمان عراقی نیز در آن شرکت دارند. از دیگر ویژگیهای برجسته این آیین، [[امنیت]] حضور در آن برای [[زنان]] و | در طول مسیرهای راهپیمایی، تعداد بیشماری از نمادها و [[تبلیغات]] گروههای مختلف [[شیعی]] به چشم میخورد. از جمله پرشمارترین این نمادها میتوان بیرقها و پرچمهای گوناگون، [[شمایل]] و تصاویر منسوب به [[امامان شیعه]] و دیگر شخصیتهای [[دینی]] را نام برد. در بین راهپیمایان از هرجنس، سن، نژاد، و حتی [[دین]] و [[مذهب]] و نیز از کشورهای مختلف و با گرایشهای گوناگون [[فکری]]، [[فرهنگی]]، مذهبی و سیاسی حضور دارند. حتی برخی افراد دارای معلولیت جسمی نیز با ویلچر و عصا در این [[آیین]] شرکت میکنند. گرچه این آیین ماهیتی شیعی دارد، اما هر ساله شماری از [[اهل سنت]] و اقلیتهای غیرمسلمان عراقی نیز در آن شرکت دارند. از دیگر ویژگیهای برجسته این آیین، [[امنیت]] حضور در آن برای [[زنان]] و کودکان است<ref>[[پیمان اسحاقی|اسحاقی، پیمان]]، [[فرهنگ سوگ شیعی (کتاب)|مقاله «پیادهروی اربعین»، فرهنگ سوگ شیعی]]، ص ۹۹.</ref>. | ||
== شعارهای مسیر پیادهروی == | == شعارهای مسیر پیادهروی == | ||
| خط ۳۵: | خط ۳۵: | ||
== زمان آغاز سنت پیادهروی == | == زمان آغاز سنت پیادهروی == | ||
تعیین زمان دقیق آغاز پیادهروی اربعین به سبب کمبود منابع دشوار است. در برخی منابع، از گونهای پیادهروی زیارتی در [[زمان]] [[حیات]] [[امامان شیعه]] سخن گفتهاند. اما طبق قول مشهورتر سابقه این آیین حدوداً به میانه قرن ۱۳ برمیگردد و [[مرتضی انصاری]] (۱۲۱۴-۱۲۸۱ق) ـ از علمای بزرگ [[شیعه]] معاصر قاجار ـ از مبدعان اصلی آن بوده است. پس از وی برای مدتی این آیین کم رونق شد تا اینکه مجدداً در اوایل قرن ۱۴ به | تعیین زمان دقیق آغاز پیادهروی اربعین به سبب کمبود منابع دشوار است. در برخی منابع، از گونهای پیادهروی زیارتی در [[زمان]] [[حیات]] [[امامان شیعه]] سخن گفتهاند. اما طبق قول مشهورتر سابقه این آیین حدوداً به میانه قرن ۱۳ برمیگردد و [[مرتضی انصاری]] (۱۲۱۴-۱۲۸۱ق) ـ از علمای بزرگ [[شیعه]] معاصر قاجار ـ از مبدعان اصلی آن بوده است. پس از وی برای مدتی این آیین کم رونق شد تا اینکه مجدداً در اوایل قرن ۱۴ به کوشش برخی از علمای شیعه ازجمله [[محدث نوری]] احیا شد و از آن پس تا امروز، با افت و خیزهایی استمرار یافته است. از عوامل مؤثر بر حیات این آیین، موضع قدرتهای [[سیاسی]] عمدتاً [[سنی]] [[حاکم]] بر عراق بوده است؛ در مقاطعی که [[حکومت]] عراق با برگزاری این آیین مخالفت کرده، از تعداد شرکت کنندگان در آن کاسته شده و برعکس، در مقاطعی که [[شیعیان]] به [[آزادیهای سیاسی]] دست یافتهاند، این آیین رونق بیشتری یافته است. در اواخر قرن ۱۴ و با استیلای [[حزب]] [[بعث]] در عراق این آیین به افول گرایید. حزب بعث که این راهپیمایی را نمودی از [[قدرت سیاسی]] شیعیان میدانست، ابتدا کوشید با کمک [[تبلیغات]] گسترده از آن بهرهبرداری سیاسی کند؛ اما با ناکامی مواجه شد و در پی مقابله با این آیین برآمد. اصرار شیعیان عراق به برگزاری پیادهروی و ممانعت [[رژیم]]، در سالهای متعدد منجر به [[اعمال]] [[خشونت]] علیه [[زائران]] شد. گزارشهایی از [[تیراندازی]] زمینی و هوایی نیروهای نظامی به سوی زائران در سالهای ۱۹۷۰م، ۱۹۷۵م و ۱۹۷۶م (۱۳۵۳، ۱۳۵۸ و ۱۳۵۹) در دست است. این حملات در سال ۱۹۷۷م/۱۳۶۰ به اوج خود رسید. در آن سال، نیروهای بعثی در نزدیکی [[کربلا]] به روی زائران پیاده [[آتش]] گشودند. پس از آن برای مدتی پیادهروی [[اربعین]] ممنوع اعلام شد؛ گرچه با این وجود، برخی [[شیعیان]] به این ممنوعیت اعتنایی نمیکردند و مخفیانه خود را به کربلا میرساندند. در همان مقطع، سید محمد صادق صدر (۱۳۲۲-۱۳۷۷ق) نیز با صدور فتوایی پیادهروی به کربلا را [[واجب]] اعلام کرد. با [[سقوط]] [[حزب]] [[بعث]] و از سال ۲۰۰۳ م /۱۳۸۱ پیادهروی احیا شده و در ابعادی وسیعتر از گذشته ادامه یافت. در سالهای اخیر، تحولات [[سیاسی]] و [[فکری]] در [[عراق]]، [[آزادی]] مذهبی شیعیان، رفع محدودیت برای حضور شیعیان دیگر کشورها (به خصوص [[ایران]])، افزایش امکانات فناورانه ازجمله بهبود سیستمهای حمل و نقل و پویشهای مردمی با استفاده از رسانههای جدید، در کنار اقدامات گسترده دولتهای ایران و عراق درجهت تسهیل [[سفر]] زائران و فراهم کردن شرایط مناسب برای برگزاری این [[آیین]]، به توسعه سریع آن منجر شده است. با این وجود، پیادهروی هنوز آیین پرمخاطرهای است و گروههای تروریستی معارض با شیعیان به خصوص گروههای تکفیری [[سلفی]] ـ وهابی که اساساً [[زیارت]] را مصداق [[شرک]] و پیادهروی را هم [[بدعت]] و شرکآمیز میدانند، برای اخلال در برگزاری این آیین از طریق ناامنسازی مسیرو [[کشتار]] زائران به روشهای مختلف (انجام عملیات انتحاری، شلیک موشک از راه دور، ایجاد مسمومیت غذایی در بین زائران و...) تلاشهای زیادی کردهاند. گرچه عمده این تلاشها ناکام مانده است<ref>[[پیمان اسحاقی|اسحاقی، پیمان]]، [[فرهنگ سوگ شیعی (کتاب)|مقاله «پیادهروی اربعین»، فرهنگ سوگ شیعی]]، ص ۹۹.</ref>. | ||
== منابع == | == منابع == | ||