←گریه بر مصیبت امام حسین {{ع}}
(←منابع) |
|||
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۳: | خط ۳: | ||
== مقدمه == | == مقدمه == | ||
«گریه» واکنش [[عاطفی]] در مواجهه با [[مصیبت]] و از شاخصههای فرهنگ شیعی است. [[اشک]] و گریه یا «بکا» یا «دمع»، نشانه رقت [[قلبی]] و [[رفتاری]] طبیعی است که [[انسان]]، به طور ارادی یا غیرارادی، در موقعیتهای خاص هیجانی و عاطفی (تأثر، [[ترس]]، فقدان، [[محبت]] و...) بروز میدهد. یکی از مهمترین موقعیتهایی که معمولاً فرد را به [[گریستن]] وامیدارد، فقدان [[نزدیکان]] یا اشخاص محبوب است. در فرهنگ شیعی، اشک و گریه جایگاه ویژهای دارد و نشانهای از [[ایمان]] فرد، [[خشوع]] در برابر [[خدا]]، بازگشت ([[توبه]]) و [[اقرار]] به [[گناهان]] و ارتباط عاطفی با [[اولیا]] و بزرگان مذهبی به ویژه [[معصومین]] به شمار میرود. موقعیت اقلیتی در [[جهان اسلام]] و محدودیتها و فشارهای [[سیاسی]] و [[اجتماعی]] که به خصوص در قرون اولیه و در حکومتهای [[بنیامیه]] و [[بنیعباس]] علیه [[جامعه]] [[شیعیان]] [[اعمال]] میشد و رخدادهای مصیبتباری که شیعیان و بزرگانشان متحمل شدند، بستری طبیعی برای بروز رفتارهای عاطفی و آمیخته شدن فرهنگ شیعی با مفاهیمی چون «[[رنج]]» و «مصیبت» را فراهم کرد. | «گریه» واکنش [[عاطفی]] در مواجهه با [[مصیبت]] و از شاخصههای فرهنگ شیعی است. [[اشک]] و گریه یا «بکا» یا «دمع»، نشانه رقت [[قلبی]] و [[رفتاری]] طبیعی است که [[انسان]]، به طور ارادی یا غیرارادی، در موقعیتهای خاص هیجانی و عاطفی (تأثر، [[ترس]]، فقدان، [[محبت]] و...) بروز میدهد. یکی از مهمترین موقعیتهایی که معمولاً فرد را به [[گریستن]] وامیدارد، فقدان [[نزدیکان]] یا اشخاص محبوب است. در فرهنگ شیعی، اشک و گریه جایگاه ویژهای دارد و نشانهای از [[ایمان]] فرد، [[خشوع]] در برابر [[خدا]]، بازگشت ([[توبه]]) و [[اقرار]] به [[گناهان]] و ارتباط عاطفی با [[اولیا]] و بزرگان مذهبی به ویژه [[معصومین]] به شمار میرود. موقعیت اقلیتی در [[جهان اسلام]] و محدودیتها و فشارهای [[سیاسی]] و [[اجتماعی]] که به خصوص در قرون اولیه و در حکومتهای [[بنیامیه]] و [[بنیعباس]] علیه [[جامعه]] [[شیعیان]] [[اعمال]] میشد و رخدادهای مصیبتباری که شیعیان و بزرگانشان متحمل شدند، بستری طبیعی برای بروز رفتارهای عاطفی و آمیخته شدن فرهنگ شیعی با مفاهیمی چون «[[رنج]]» و «مصیبت» را فراهم کرد<ref>[[محسن حسام مظاهری|مظاهری، محسن حسام]]، [[فرهنگ سوگ شیعی (کتاب)|مقاله «گریه»، فرهنگ سوگ شیعی]]، ص ۵۱.</ref>. | ||
== گریه بر مصیبت [[امام حسین]] {{ع}} == | == گریه بر مصیبت [[امام حسین]] {{ع}} == | ||
| خط ۱۶: | خط ۱۶: | ||
به نظر میرسد تأکید بسیار [[امامان شیعه]] بر [[فضیلت]] گریه بر امام حسین {{ع}} عکسالعملی بوده است به تلاشهای [[بنیامیه]] برای از یاد بردن عاشورا و ابزاری برای [[هویتبخشی]] و [[حفظ]] انسجام [[جامعه]] [[شیعیان]] در دورانی که تحت [[ظلم]] و فشار بودند. برخی محققان ازجمله [[محمد باقر بهبودی]] و [[مرتضی مطهری]] نیز این تأکید خاص بر گریه در روایات را ناظر به شرایط دوران [[زندگی]] امامان شیعه و وجه [[مبارزاتی]] گریه بر امام حسین {{ع}} در آن دوره دانسته و در تعمیم مدلول این روایات به گریه در همه زمانها و شرایط تردید کردهاند. [[حضرت امام خمینی]] هم تأکید بر گریه و به خصوص تباکی را نشانه اهداف [[سیاسی]] [[شیعه]] دانسته و از تعبیر «گریه سیاسی» برای آن استفاده کرده است. | به نظر میرسد تأکید بسیار [[امامان شیعه]] بر [[فضیلت]] گریه بر امام حسین {{ع}} عکسالعملی بوده است به تلاشهای [[بنیامیه]] برای از یاد بردن عاشورا و ابزاری برای [[هویتبخشی]] و [[حفظ]] انسجام [[جامعه]] [[شیعیان]] در دورانی که تحت [[ظلم]] و فشار بودند. برخی محققان ازجمله [[محمد باقر بهبودی]] و [[مرتضی مطهری]] نیز این تأکید خاص بر گریه در روایات را ناظر به شرایط دوران [[زندگی]] امامان شیعه و وجه [[مبارزاتی]] گریه بر امام حسین {{ع}} در آن دوره دانسته و در تعمیم مدلول این روایات به گریه در همه زمانها و شرایط تردید کردهاند. [[حضرت امام خمینی]] هم تأکید بر گریه و به خصوص تباکی را نشانه اهداف [[سیاسی]] [[شیعه]] دانسته و از تعبیر «گریه سیاسی» برای آن استفاده کرده است. | ||
گریه بر [[اهل بیت]] از موارد [[اختلاف]] بین [[شیعیان]] و [[اهل سنت]] بوده است. در منابع حدیثی اهل سنت، روایاتی با مضمون | گریه بر [[اهل بیت]] از موارد [[اختلاف]] بین [[شیعیان]] و [[اهل سنت]] بوده است. در منابع حدیثی اهل سنت، روایاتی با مضمون مذمت گریه بر میت و [[عزاداری]] آمده است و بسیاری از علمای [[سنی]] با استناد به این [[روایات]]، گریه بر [[مردگان]] را «[[بدعت]]» و [[حرام]] [[شرعی]] میدانند<ref>[[محسن حسام مظاهری|مظاهری، محسن حسام]]، [[فرهنگ سوگ شیعی (کتاب)|مقاله «گریه»، فرهنگ سوگ شیعی]]، ص ۵۱؛ [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ عاشورا (کتاب)|فرهنگ عاشورا]]، ص ۴۱۲.</ref>. | ||
== منابع == | == منابع == | ||