←پانویس
جز (ربات: جایگزینی خودکار متن (-]] | + - [[)) |
(←پانویس) |
||
| (۱۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط | |||
| موضوع مرتبط = نوحه | |||
| عنوان مدخل = | |||
| مداخل مرتبط = | |||
| پرسش مرتبط = | |||
}} | |||
== مقدمه == | |||
سفیدی، کتابچه و دفتر سفید نانوشته، کتابچهای که جهت یادداشت، در بغل گذارند<ref>لغت نامه دهخدا</ref>. دفتری که چند مجلس [[تعزیه]] و بعضی اوقات [[نوحه]] یا [[ادعیه]] در آن نوشته شده و معمولا دارای جلد چرمی است و از ته به هم دوخته شده، با قطعی بغلی. امروز به اینگونه نوشتهها [[جنگ]] میگویند<ref>تعزیه در ایران، صادق همایونی، ص ۲۸۵، دایرة المعارف تشیع، ج ۳، ص۵۴۳</ref>. نسخه و طومار، از [[اسامی]] دیگر اینگونه کتابچههای [[نوحه]] و [[تعزیه]] بوده است. اغلب با خط خاصی و به صورت [[چپ و راست]] نوشته میشد و رونویسی از آن دشوار بود. [[نوحه]] خوانها هم معمولا آنها را در انحصار خود داشتند و به دیگران نمیدادند<ref>ر. ک. [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ عاشورا (کتاب)|فرهنگ عاشورا]]، ص۸۸.</ref>. | |||
== | == دستینه مداحان و تعزیهخوانان == | ||
«بیاض» در لغت به معنی سفید و سفیدی است و در اصطلاح به دفتر سفید و دفتر دراز بغلی گفته میشود. در [[فرهنگ]] آیینهای [[شیعی]]، بیاض به دفترهایی گفته میشود که در آنها مطالب گوناگون و مرتبط با برگزاری یک [[مراسم]] یا [[آیین]] مذهبی (از جمله [[ادعیه]]، اشعار منتخب، حکایتهای شیرین، نوحهها و...) برای استفاده برگزارکنندگان و مجریان مراسم نوشته شده است. به این دفترها، گاه «[[جنگ]]»، «[[سفینه]]» و «کشکول» نیز گفته میشد. بسته به مطالب و موارد استفاده، بیاضها انواع گوناگونی را شامل میشوند، مانند: بیاض نقالی، بیاض [[دعا]]، بیاض [[نوحه]] و مرثیه و بیاض [[تعزیه]]. این میان، بیش از همه بیاض در مکتوب کردن و نسخهنویسی مجالس تعزیه کاربرد داشته است. | |||
در گذشته، سرایندگان مجالس شبیهخوانی، همه اشعار یک مجلس را به صورت بیاض مینوشتند و در [[اختیار]] کاتبان و خوشنویسان قرار میدادند تا از روی آن، اشعار مربوط به هر نقش را جداگانه بنویسند. [[شیوه]] [[نگارش]] اشعار در بیاض به روشی خاص ([[چپ و راست]]، از بالا به پایین و از پایین به بالا) بوده است؛ به گونهای که خواندن و رونویسی از نسخههای بیاض برای افرادی غیر از تعزیهخوانان حرفهای و کارشناسان، دشوار است. صفحات بیاض را از عرض به هم میدوختند. طول هر صفحه بیاض معمولاً بین ۲۰ تا ۲۵ سانتی متر و عرض آن بین ۱۰ تا ۱۵ سانتی متر بوده است. [[انتخاب]] این قطع، احتمالاً به جهت سهولت در دست گرفتن و ورق زدن هنگام اجرای تعزیه یا خواندن نوحه بوده است. بیاضهای مشهور معمولاً به نام سراینده، نویسنده یا تدوین کننده آنها (نظیر جنگ عبدالکریم [[مداح]] یا بیاض [[شیخ فضل الله نوری]]) یا سفارش دهنده آنها (مانند بیاض تاج الدین [[احمد]] [[وزیر]]) نامگذاری میشدند. | |||
تدوین بیاضهای مذهبی و استفاده از آنها در دورههای صفوی و به خصوص قاجار رواج بسیار یافت. امروزه هم برخی مداحان، اشعار و نوحههای منتخب را برای خواندن در مجلس، روی کاغذهایی در قطع شبیه بیاض مینویسند.<ref>[[احسان شریفزاده|شریفزاده، احسان]]، [[فرهنگ سوگ شیعی (کتاب)|مقاله «بیاض»، فرهنگ سوگ شیعی]]، ص ۸۱.</ref> | |||
== | == منابع == | ||
{{ | {{منابع}} | ||
{{ | # [[پرونده:13681024.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ عاشورا (کتاب)|'''فرهنگ عاشورا''']] | ||
# [[پرونده:1100827.jpg|22px]] [[احسان شریفزاده|شریفزاده، احسان]]، [[فرهنگ سوگ شیعی (کتاب)|'''مقاله «بیاض»، فرهنگ سوگ شیعی''']] | |||
{{پایان منابع}} | |||
== پانویس == | |||
{{پانویس}} | |||
[[رده: | |||
[[رده:عزاداری]] | |||