امامت در معارف و سیره حسینی: تفاوت میان نسخه‌ها

| موضوع مرتبط = امامت

| عنوان مدخل  = امامت

| پرسش مرتبط  = امامت (پرسش)

}}

اهل لغت برای امام معانی مختلفی [[ذکر]] کرده‌ و گفته‌اند: امام در معانی [[پیشوا]]، پیشرو، [[مقتدا]]، قیِّم، [[مصلح]]، [[الگو]]، طریق و راه اصلی، [[راهنما]]<ref>ابن فارس، احمد، معجم مقاییس اللغة، ج۱، ص۲۱؛ ابن منظور، محمد، لسان العرب، ج۱، ص۲۱۳-۲۱۵؛ راغب، حسین بن محمد، المفردات، ص۸۷.</ref> و کسی که همواره مقصود و [[هدف]] حرکت و تلاش دیگران قرار گیرد، آمده است<ref>مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۱، ص۱۳۶-۱۳۷.</ref>. همچنین به معنای مصلح و [[سرپرست]]<ref>ابن منظور، محمد، لسان العرب، ج ۱۲، ص۲۵.</ref> و شاقول و ریسمان بنّایی نیز به کار رفته است<ref>ابن فارس، محمد، معجم مقاییس اللغة، ج ۱ ص۲۹؛ ابن منظور، محمد، لسان العرب، ج ۱۲ ص۲۵ و ۲۶؛ صاحب ابن عباد، المحیط فی اللغة، ج ۱۰، ص۴۶۱.</ref>.<ref>ر.ک: [[سید محمد عالمی|عالمی، سید محمد]]، [[بررسی تعریف امامت در مدرسه بغداد (مقاله)|بررسی تعریف امامت در مدرسه بغداد]]، ص۱۲؛ [[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت در بینش اسلامی (کتاب)|امامت در بینش اسلامی]]، ص۲۳.</ref>. صرف نظر از [[اختلافات]] معنایی واژۀ «امام»، اغلب لغت شناسان (لغویین) امام را از مصدر ائتمام به معنای تقدم و [[پیشوایی]] و به معنای چیزی که مورد [[اقتدا]] و [[پیروی]] قرار گیرد، دانسته‌اند<ref>نک: طریحی، فخرالدین بن محمدعلی، مجمع البحرین، ج۶، ص۱۴؛ راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات ألفاظ القرآن، ص۸۷؛ ابن‌منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج۱۲، ص۲۴؛ ابن فارس، معجم مقاییس اللغة، ص۳۳.</ref>.<ref>[[محسن اراکی|اراکی، محسن]]، [https://www.aparat.com/v/FYjv۰?playlist=۳۷۶۱۹۷ درس اول «امامت در اندیشه اسلامی»].</ref>

علاوه بر اهل لغت، متکلمان اسلامی نیز با اندک تفاوت‌هایی در قیود تعریف، امامت را به [[ریاست عامه]] در امر [[دین]] و [[دنیا]] از باب [[جانشینی پیامبر]] {{صل}} تعریف کرده‌اند<ref>نک: عضدالدین ایجی، المواقف فی علم کلام، ص۶۰۳؛ قوشچی، شرح تجرید، ص۴۷۲؛ میثم بن علی بن البحرانی، قواعد المرام فی علم الکلام، ص۱۷۴.</ref>.<ref>[[محمد حسین مختاری مازندرانی|مختاری مازندرانی، محمد حسین]]، [[امامت و رهبری - مختاری مازندرانی (کتاب)|‌امامت و رهبری]]، ص۳۰؛ [[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت در بینش اسلامی (کتاب)|امامت در بینش اسلامی]]، ص۲۵-۳۳.</ref>

== اقسام امام ==

«بشربن غالب» به [[امام حسین]]{{ع}} عرض کرد: «معنای این [[آیه]] {{متن قرآن|يَوْمَ نَدْعُو كُلَّ أُنَاسٍ بِإِمَامِهِمْ}} [[روزی]] که هر [[انسانی]] را با امامش فرا می‌خوانیم<ref>سوره اسراء، آیه ۷۱.</ref> چیست؟ حضرت فرمودند: [[امام]] دوگونه است: امام هدایت که [[مردم]] را به [[هدایت]] می‌خواند، و پیشوای گمراهی که به سوی [[گمراهی]] [[دعوت]] می‌نماید. هر که امام هدایت را [[اجابت]] کند او را به [[بهشت]] می‌رساند و هر که از پیشوای [[ضلالت]] [[پیروی]] کند او را به [[آتش]] سوق می‌دهد»<ref>مقتل الحسین، خوارزمی، ج۱، ص۲۲۰ و ر.ک: فتوح، ابن اعثم کوفی، ج۵، ص۷۷.</ref>.

{{اصلی|شروط امامت در معارف و سیره حسینی}}

=== [[عصمت]] ===

=== [[علم غیب]] ===

در روایتی که از [[امام حسین]]{{ع}} از قول [[رسول خدا]]{{صل}} نقل شده، آن حضرت ضمن اشاره به تعداد و مصادیق [[امامان]] و [[جانشینان]] خود، به برخی اوصاف و ویژگی‌هایی که به واسطه خدای متعال در [[اختیار]] آن حضرت قرار داده شده و پس از ایشان به دیگر امامان منتقل می‌گردد تصریح کرده است که از جمله آنها [[علم]] خاصی است که مشتمل بر [[آگاهی]] از [[اسم اعظم]] [[الهی]] است.

گفتم: ای رسول خدا! چه کسی این امر را پس از شما به دست می‌گیرد؟ پاسخ داد: پدرت علی بن ابی طالب که [[برادر]] و [[جانشین]] من است و بعد از علی{{ع}}، حسن و سپس تو و نه امام که همه از [[فرزندان]] تو هستند، [[دوازده امام]]، [[قدرت]] را به دست خواهند گرفت. سرانجام [[قائم]] ما [[قیام]] می‌کند و [[جهان]] را پر از [[عدل و داد]] خواهد کرد»<ref>عوالم، بحرانی، ج۱۵، ص۲۲۷؛ و ر.ک: بحارالانوار، ج۳۶، ص۳۴۵.</ref>. شبیه [[روایت]] یاد شده به صورت‌های مختلف و متعدد از امام حسین{{ع}}، نقل شده است<ref>مجلسی محمد باقر، بحارالانوار، ج۳۶، ص۲۵۵؛ عوالم، بحرانی، ج۱۵، ص۲۲۲ و ۲۳۰؛ ر.ک: اثباة الهداة، حرّعاملی، ج۲، ص۵۴۵؛ ر.ک: عیون اخبار الامام رضا{{ع}}­­، ج۱، ص۶۰، ح۲۵؛ اثباة الهداة، ج۳، ص۱۳۳.</ref>. از این [[روایت]] و [[روایات]] مشابه آن می‌توان جهت [[اثبات]] تعداد و مصادیق [[امامان]] و نیز برخی [[شرایط امام]] همچون [[علم غیب]] و همچنین [[ضرورت]] نیاز به امام استناد نمود.

[[پیامبر]] گرامى [[اسلام]]{{صل}} نیز در روایتى به شایستگى [[امام حسین]]{{ع}} براى [[امامت]] و رهبرى [[امّت]] اشاره فرموده، [[دلیل]] آن را شایستگى و [[بهترین]] [[خلق]] بودن ایشان معرفى کرده و می‌فرماید: {{متن حدیث|خیرُ الخلقِ بعد اخیه و هو امام المسلمین و حجةٌ على خلقه}}<ref>گروه نویسندگان، کلمات الامام الحسین، قم، دارالمعروف، ۱۳۷۳، ص۱۲.</ref>.

{{اصلی|تعداد امامان}}

امام حسین {{ع}} فرمودند: [[علی]] {{ع}} فرمود: به پیامبر خدا {{صل}} گفتم: از [[تعداد امامان]] {{عم}}پس از خودت، مرا [[آگاه]] کن. فرمود: «ای علی! آنان، دوازده نفرند که نخستین آنان، تویی و آخرین آنها، [[قائم]] است»<ref>{{متن حدیث|قُلْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ {{صل}} أَخْبِرْنِي بِعَدَدِ الْأَئِمَّةِ بَعْدَكَ فَقَالَ يَا عَلِيُّ هُمُ اثْنَا عَشَرَ أَوَّلُهُمْ‏ أَنْتَ‏ وَ آخِرُهُمُ الْقَائِمُ}}، الأمالی، صدوق، ص۷۲۸، ح۹۹۸.</ref>.<ref>[[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امام حسین (کتاب)|گزیده دانشنامه امام حسین]] ص ۹۴۱.</ref>

== مصادیق امامان ==

در کتاب [[عیون أخبار الرضا (کتاب)|عیون أخبار الرضا]] {{ع}} از [[امام حسین]] {{ع}} اینچنین نقل شده است: پدرم [[علی بن ابی طالب]] {{ع}} برایم نقل کرد که [[پیامبر خدا]] {{صل}} فرمود: «هر کس بمیرد، ولی امامی از [[فرزندان]] من نداشته باشد، به [[مرگ جاهلی]] مرده است و بدانچه در [[جاهلیت]] و [[اسلام]] عمل کرده است، مؤاخذه می‌شود»<ref>{{متن حدیث|حَدَّثَنِي أَبِي عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ {{ع}} قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ {{صل}}:‏ مَنْ مَاتَ وَ لَيْسَ لَهُ إِمَامٌ مِنْ وُلْدِي مَاتَ‏ مِيتَةً جَاهِلِيَّةً وَ يُؤْخَذُ بِمَا عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَ الْإِسْلَامِ}}، عیون أخبار الرضا {{ع}}، ج۲، ص۵۸، ح۲۱۴.</ref>.

در کتاب [[دلائل الإمامة (کتاب)|دلائل الإمامة]] از [[امام حسین]] {{ع}} نقل شده است: [[پیامبر]] {{صل}} به [[فاطمه]] ـ که درودهای خدا بر او باد ـ فرمود: «مهدی، از نسل توست»<ref>{{متن حدیث|أَنَّ النَّبِيَّ {{صل}} قَالَ لِفَاطِمَةَ {{س}}: الْمَهْدِيُ‏ مِنْ‏ وُلْدِكَ‏}}، دلائل الإمامة، ص۴۴۴، ح۴۱۷.</ref>.<ref>[[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امام حسین (کتاب)|گزیده دانشنامه امام حسین]] ص ۹۴۰ ـ ۹۴۲.</ref>

== [[حقوق امام]] ([[وظایف امت در برابر امام]]) ==

[[امام حسین]]{{ع}} در خطبه‌ای خطاب به [[اصحاب]] خود پس از بیان اینکه [[شناخت خدای متعال]] و [[عبادت]] او، فلسفه خلقت است، در پاسخ به یکی از [[اصحاب]] که از چگونگی [[شناخت خدا]] سوال کرد، فرمود: [[شناخت خدا]] به واسطه [[شناخت امام]] هر عصری است که [[اطاعت]] از او بر همگان [[واجب]] شده است<ref>{{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ{{ع}} قَالَ: خَرَجَ اَلْحُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ عَلَى أَصْحَابِهِ فَقَالَ أَيُّهَا اَلنَّاسُ إِنَّ اَللَّهَ جَلَّ ذِكْرُهُ مَا خَلَقَ اَلْعِبَادَ إِلاَّ لِيَعْرِفُوهُ فَإِذَا عَرَفُوهُ عَبَدُوهُ فَإِذَا عَبَدُوهُ اِسْتَغْنَوْا بِعِبَادَتِهِ عَنْ عِبَادَةِ مَنْ سِوَاهُ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي فَمَا مَعْرِفَةُ اَللَّهِ قَالَ مَعْرِفَةُ أَهْلِ كُلِّ زَمَانٍ إِمَامَهُمُ اَلَّذِي يَجِبُ عَلَيْهِمْ طَاعَتُهُ}}، صدوق، علل الشرایع، ج۱، ص۹.</ref>.

=== [[وجوب اطاعت از امام]] ===

== منابع ==

# [[پرونده:Emamatp.jpg|22px]] [[سید محمد عالمی|عالمی، سید محمد]]، [[بررسی تعریف امامت در مدرسه بغداد (مقاله)|'''بررسی تعریف امامت در مدرسه بغداد''']]

# [[پرونده:11114.jpg|22px]] [[محمد حسین مختاری مازندرانی|مختاری مازندرانی، محمد حسین]]، [[امامت و رهبری - مختاری مازندرانی (کتاب)|'''امامت و رهبری''']]

{{پایان منابع}}