لیلة المبیت در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

خط ۸: خط ۸:


== مقدمه ==
== مقدمه ==
منظور از "لیلة المبیت" شبی است که [[پیامبر]] مورد [[تهدید]] [[مشرکین]] [[مکه]] قرار گرفت و حضرت ناچار شد شبانه با [[صحابی]] خود [[ابوبکر]] [[مکه]] را ترک کند و به جای وی [[علی]] {{ع}} در بستر او بخوابد. این شب نقطه عطفی در [[تاریخ پیامبر]] و مبدأ حرکت‌های مهم و از آن جمله تشکیل جامعه [[مدینه]] است، با این همه در این [[آیه]] [[قرآن]] به اصل آن اشاره نکرده و به [[فرد]] جایگزین و [[فداکاری]] آن پرداخته است، هر چند در آیه‌ای دیگر به همراه آن حضرت به نام وی (چنان‌که روش [[قرآن]] است) اشاره نکرده است: {{متن قرآن|إِلَّا تَنْصُرُوهُ فَقَدْ نَصَرَهُ اللَّهُ إِذْ أَخْرَجَهُ الَّذِينَ كَفَرُوا ثَانِيَ اثْنَيْنِ إِذْ هُمَا فِي الْغَارِ إِذْ يَقُولُ لِصَاحِبِهِ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا فَأَنْزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلَيْهِ وَأَيَّدَهُ بِجُنُودٍ لَمْ تَرَوْهَا وَجَعَلَ كَلِمَةَ الَّذِينَ كَفَرُوا السُّفْلَى وَكَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ الْعُلْيَا وَاللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ}}<ref>«اگر او را یاری ندهید بی‌گمان خداوند یاریش کرده است هنگامی که کافران او را که یکی از دو نفر بود (از مکّه) بیرون راندند، آنگاه که آن دو در غار بودند همان هنگام که به همراهش می‌گفت: مهراس که خداوند با ماست و خداوند آرامش خود را بر او فرو فرستاد و وی را با سپاهی که آنان را نمی‌دیدید پشتیبانی کرد و سخن کافران را فروتر نهاد و سخن خداوند است که فراتر است و خداوند پیروزمندی فرزانه است» سوره توبه، آیه ۴۰.</ref> اگر او [[پیامبر]] را [[یاری]] نکند، قطعاً [[خدا]] او را [[یاری]] کرد: هنگامی که کسانی که [[کفر]] ورزیدند، او را [از [[مکّه]] بیرون کردند و او نفر دوم از دو تن بود، آن‌گاه که در [[غار]] [ثَور] بودند، وقتی به همراه خود می‌گفت: “اندوه مدار که [[خدا]] با ماست”. پس [[خدا]] [[آرامش]] خود را بر او فرو فرستاد و او را با سپاهیانی که آنها را نمی‌دیدید [[تأیید]] کرد، و کلمه کسانی را که [[کفر]] ورزیدند [[پست‌تر]] گردانید، و کلمه خداست که [[برتر]] است و [[خدا]] شکست‌ناپذیر [[حکیم]] است.
منظور از "لیلة المبیت" شبی است که [[پیامبر]] مورد [[تهدید]] [[مشرکین]] [[مکه]] قرار گرفت و حضرت ناچار شد شبانه با [[صحابی]] خود [[ابوبکر]] [[مکه]] را ترک کند و به جای وی [[علی]] {{ع}} در بستر او بخوابد. این شب نقطه عطفی در [[تاریخ پیامبر]] و مبدأ حرکت‌های مهم و از آن جمله تشکیل جامعه [[مدینه]] است، با این همه در این [[آیه]] [[قرآن]] به اصل آن اشاره نکرده و به فرد جایگزین و [[فداکاری]] آن پرداخته است، هر چند در آیه‌ای دیگر به همراه آن حضرت به نام وی (چنان‌که روش [[قرآن]] است) اشاره نکرده است: {{متن قرآن|إِلَّا تَنْصُرُوهُ فَقَدْ نَصَرَهُ اللَّهُ إِذْ أَخْرَجَهُ الَّذِينَ كَفَرُوا ثَانِيَ اثْنَيْنِ إِذْ هُمَا فِي الْغَارِ إِذْ يَقُولُ لِصَاحِبِهِ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا فَأَنْزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلَيْهِ وَأَيَّدَهُ بِجُنُودٍ لَمْ تَرَوْهَا وَجَعَلَ كَلِمَةَ الَّذِينَ كَفَرُوا السُّفْلَى وَكَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ الْعُلْيَا وَاللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ}}<ref>«اگر او را یاری ندهید بی‌گمان خداوند یاریش کرده است هنگامی که کافران او را که یکی از دو نفر بود (از مکّه) بیرون راندند، آنگاه که آن دو در غار بودند همان هنگام که به همراهش می‌گفت: مهراس که خداوند با ماست و خداوند آرامش خود را بر او فرو فرستاد و وی را با سپاهی که آنان را نمی‌دیدید پشتیبانی کرد و سخن کافران را فروتر نهاد و سخن خداوند است که فراتر است و خداوند پیروزمندی فرزانه است» سوره توبه، آیه ۴۰.</ref> اگر او [[پیامبر]] را [[یاری]] نکند، قطعاً [[خدا]] او را [[یاری]] کرد: هنگامی که کسانی که [[کفر]] ورزیدند، او را [از [[مکّه]] بیرون کردند و او نفر دوم از دو تن بود، آن‌گاه که در [[غار]] [ثَور] بودند، وقتی به همراه خود می‌گفت: “اندوه مدار که [[خدا]] با ماست”. پس [[خدا]] [[آرامش]] خود را بر او فرو فرستاد و او را با سپاهیانی که آنها را نمی‌دیدید [[تأیید]] کرد، و کلمه کسانی را که [[کفر]] ورزیدند پست‌تر گردانید، و کلمه خداست که [[برتر]] است و [[خدا]] شکست‌ناپذیر [[حکیم]] است.
#{{متن قرآن|وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ}}<ref>«و از مردم کسی است که در به دست آوردن خشنودی خداوند از جان می‌گذرد و خداوند به بندگان مهربان است» سوره بقره، آیه ۲۰۷.</ref>.
#{{متن قرآن|وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ}}<ref>«و از مردم کسی است که در به دست آوردن خشنودی خداوند از جان می‌گذرد و خداوند به بندگان مهربان است» سوره بقره، آیه ۲۰۷.</ref>.
#{{متن قرآن|وَإِذْ يَمْكُرُ بِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِيُثْبِتُوكَ أَوْ يَقْتُلُوكَ أَوْ يُخْرِجُوكَ وَيَمْكُرُونَ وَيَمْكُرُ اللَّهُ وَاللَّهُ خَيْرُ الْمَاكِرِينَ}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که کافران با تو نیرنگ می‌باختند تا تو را بازداشت کنند یا بکشند یا بیرون رانند، آنان نیرنگ می‌باختند و خداوند تدبیر می‌کرد و خداوند بهترین تدبیر کنندگان است» سوره انفال، آیه ۳۰.</ref>.
#{{متن قرآن|وَإِذْ يَمْكُرُ بِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِيُثْبِتُوكَ أَوْ يَقْتُلُوكَ أَوْ يُخْرِجُوكَ وَيَمْكُرُونَ وَيَمْكُرُ اللَّهُ وَاللَّهُ خَيْرُ الْمَاكِرِينَ}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که کافران با تو نیرنگ می‌باختند تا تو را بازداشت کنند یا بکشند یا بیرون رانند، آنان نیرنگ می‌باختند و خداوند تدبیر می‌کرد و خداوند بهترین تدبیر کنندگان است» سوره انفال، آیه ۳۰.</ref>.
خط ۱۷: خط ۱۷:
# خوابیدن [[علی]] {{ع}} به جای [[پیامبر]] در [[لیلة المبیت]]، نوعی معامله و [[داد و ستد]] با [[خداوند]] بوده است: {{متن قرآن|وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ}}؛
# خوابیدن [[علی]] {{ع}} به جای [[پیامبر]] در [[لیلة المبیت]]، نوعی معامله و [[داد و ستد]] با [[خداوند]] بوده است: {{متن قرآن|وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ}}؛
# جلب [[رضایت خداوند]]، [[هدف]] [[علی]] {{ع}} از خوابیدن به جای [[پیامبر]] در [[لیلة المبیت]] است: {{متن قرآن|... ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ}}؛
# جلب [[رضایت خداوند]]، [[هدف]] [[علی]] {{ع}} از خوابیدن به جای [[پیامبر]] در [[لیلة المبیت]] است: {{متن قرآن|... ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ}}؛
# خوابیدن [[علی]] {{ع}} به جای [[پیامبر]] در [[لیلة المبیت]]، جلوه [[تدبیر]] [[خداوند]]، در برابر [[مکر]] و [[توطئه]] [[کافران]] [[قریش]]: {{متن قرآن|وَيَمْكُرُونَ وَيَمْكُرُ اللَّهُ وَاللَّهُ خَيْرُ الْمَاكِرِينَ}}، [[علامه طباطبایی]] می‌نویسد: معنای [[آیه]] این است که: "به یاد آر و یا باید به یاد آورند آن روزی که [[کفار]] [[قریش]] برای ابطال دعوتت به تو [[مکر]] کرده و خواستند تو را به یکی از امور سه‌گانه دچار سازند یا تو را [[حبس]] کنند و یا بکشند و یا بیرونت کنند، آنان [[مکر]] می‌کنند و [[خداوند]] هم [[مکر]] می‌کند و [[خدا]] [[بهترین]] مکرکنندگان است و تردیدی که در [[آیه]] به منظور بیان و شرح [[مکر]] [[کفار]] میان [[حبس]]، کشتن و بیرون کردن نموده خود دلالت می‌کند بر اینکه [[کفار]] [[قریش]] درباره امر [[رسول خدا]] {{صل}} و خاموش کردن [[نور]] دعوتش که یگانه آرزویشان بود با هم [[مشورت]] کرده‌اند و همین دلالت، روایاتی را که در [[شأن نزول]] [[آیه]] وارد شده است [[تأیید]] می‌کند، چون در آن [[روایات]] که ـ ان شاء اللَّه ـ بزودی در بحث روایتی [[آینده]] خواهد آمد نیز دارد که [[مشرکین]] در “دار الندوة” درباره امر آن جناب با یکدیگر [[گفتگو]] می‌کرده‌اند"<ref>ترجمه المیزان، ج۹، ص۸۶.</ref>.<ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۲، ص ۶۰۲.</ref>
# خوابیدن [[علی]] {{ع}} به جای [[پیامبر]] در [[لیلة المبیت]]، جلوه [[تدبیر]] [[خداوند]]، در برابر [[مکر]] و [[توطئه]] [[کافران]] [[قریش]]: {{متن قرآن|وَيَمْكُرُونَ وَيَمْكُرُ اللَّهُ وَاللَّهُ خَيْرُ الْمَاكِرِينَ}}، [[علامه طباطبایی]] می‌نویسد: معنای [[آیه]] این است که: "به یاد آر و یا باید به یاد آورند آن روزی که [[کفار]] [[قریش]] برای ابطال دعوتت به تو [[مکر]] کرده و خواستند تو را به یکی از امور سه‌گانه دچار سازند یا تو را [[حبس]] کنند و یا بکشند و یا بیرونت کنند، آنان [[مکر]] می‌کنند و [[خداوند]] هم [[مکر]] می‌کند و [[خدا]] [[بهترین]] مکرکنندگان است و تردیدی که در [[آیه]] به منظور بیان و شرح [[مکر]] [[کفار]] میان [[حبس]]، کشتن و بیرون کردن نموده خود دلالت می‌کند بر اینکه [[کفار]] [[قریش]] درباره امر [[رسول خدا]] {{صل}} و خاموش کردن [[نور]] دعوتش که یگانه آرزویشان بود با هم [[مشورت]] کرده‌اند و همین دلالت، روایاتی را که در [[شأن نزول]] [[آیه]] وارد شده است [[تأیید]] می‌کند، چون در آن [[روایات]] که ـ ان شاء اللَّه ـ بزودی در بحث روایتی [[آینده]] خواهد آمد نیز دارد که [[مشرکین]] در “دار الندوة” درباره امر آن جناب با یکدیگر گفتگو می‌کرده‌اند"<ref>ترجمه المیزان، ج۹، ص۸۶.</ref>.<ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۲ (کتاب)|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۲]]، ص ۶۰۲.</ref>


== منابع ==
== منابع ==
۱۳۰٬۵۵۳

ویرایش