اصطلاحات حدیثی: تفاوت میان نسخه‌ها

این واژه در [[علم حدیث]] به نوع خاصی از کلام اطلاق می‌‌‌‌شود که حکایتگر قول یا [[فعل معصوم]]{{ع}} باشد؛ چنانکه [[شیخ بهایی]] می‌‌‌‌گوید: «حدیث عبارت از [[کلامی]] است که از قول یا فعل یا [[تقریر معصوم]]{{ع}} حکایت می‌‌‌‌کند و اطلاق آن نزد ما ([[امامیه]]) بر چیزی که از غیر [[معصوم]] رسیده باشد، مجاز است».<ref>وجیزه، شیخ بهایی، ص۲؛ به نقل از علم حدیث و نقش آن در شناخت و تهذیب حدیث، زین العابدین قربانی، ص۱۹.</ref>

==خبر==

#برخی نیز رابطه حدیث و خبر را متباین می‌‌‌‌دانند و می‌‌‌‌گویند: خبر به گزارش‌های [[تاریخی]] اعم از [[امت‌های پیشین]] یا [[امت اسلامی]] اطلاق می‌‌‌‌شود، اما حدیث مختص گفتاری است که از [[معصومان]]{{ع}}، صحابه، و [[تابعان]] نقل شده باشد.  

==[[سنت]]==

در صورتی که [[سنت]] در اصطلاح [[فقها]] گاه در مقابل [[بدعت]] به کار می‌‌‌‌رود و بر اموری اطلاق می‌‌‌‌شود که ریشه در [[دین]] داشته باشد و گاه همین کلمه در مقابل [[فریضه]] و [[واجب]] به کار رفته و بر امور مستحبی اطلاق می‌‌‌‌شود.<ref>همان، به نقل از: تاریخ عمومی حدیث، ص۲۷.</ref>

==[[روایت]]==

روایت مصدر «روی، یروی» در اصل به معنای حمل کردن و یا چیزی است که خود متعلق حمل واقع می‌‌‌‌شود؛ چنانکه [[عرب]] می‌‌‌‌گوید: «روی البعیر الماء» یعنی شتر آب را حمل کرد. از همین رو کلمه ترویه به معنای آبرسانی است؛ چنانکه [[عرب‌ها]] به [[روز هشتم ذی الحجه]] «[[یوم]] الترویه» می‌‌‌‌گفته‌اند؛ به این جهت که آب را از [[مکه]] به [[صحرای عرفات]] منتقل می‌‌‌‌کرده‌اند.<ref>. علم الحدیث و درایه الحدیث، کاظم مدیر شانه چی، ص۱۱.</ref> اما کلمه روایت در مفهوم ثانویه خود به سخن و [[کلام]] نیز اطلاق شده است؛ چراکه سخن و کلام می‌‌‌‌تواند از طریق نقل شدن به دیگران انتقال یابد و از این جهت به ناقل سخن نیز «[[راوی]]» گویند. به همین ترتیب کلمه روایت در [[علم الحدیث]] بر نوع خاصی از کلام ـ یعنی کلام معصوم ـ اطلاق گشته است.  

==اثر==

برخی از دانشمندان مانند [[شیخ بهایی]] کلمه اثر را با [[حدیث]] مترادف دانسته‌اند و برخی نیز این دو کلمه را مباین هم می‌‌‌‌دانند به این معنا که: حدیث آن است که از پیامبر{{صل}} رسیده است اما اثر آن است که از [[صحابی]] و دیگران رسیده باشد. لکن [[شهید ثانی]] [[معتقد]] است که بین اثر و حدیث رابطه عموم و خصوص برقرار است به این معنا که هر حدیث و روایتی قطعاً اثری از پیشینیان است لکن هر اثر به دست آمده ضرورتا منقول از پیامبر{{صل}} و یا [[صحابه]] نیست و علی [[الظاهر]] این قول مقرون به صواب است.<ref>. درایه، شهید ثانی، به نقل از: علم حدیث و نقش آن در شناخت و تهذیب حدیث، ص۲۲.</ref>

==[[حدیث قدسی]]==

به طوری که [[علمای حدیث]] گفته‌اند: حدیث قدسی به [[حدیثی]] اطلاق می‌‌‌‌گردد که در آن [[رسول خدا]]{{صل}} یا [[امامان معصوم]]{{ع}} مطلبی را از قول [[خدای تبارک و تعالی]] نقل و حکایت کنند و این نقل و حکایت می‌‌‌‌تواند با استفاده از الفاظ و عبارات خود [[معصوم]]{{ع}} صورت پذیرد. به عبارت دیگر در حدیث قدسی [[پیامبر]]{{صل}} و [[امام]]{{ع}} در [[حکم]] یک [[راوی]] به شمار رفته و مطلبی را با زبان خود از ناحیه [[خدای تعالی]] باز می‌‌‌‌گوید همانند این [[حدیث]]: {{متن حدیث|قال رسول الله قال اللَّه تعالى: الصَّوْمَ لِي وأَنا أَجْزي بِه}} [[خداوند]] فرموده است که [[روزه]] متعلق به من است و من خود [[پاداش]] آن را می‌‌‌‌دهم».<ref>وجیزه، شیخ بهایی، ص۳؛ به نقل از: تاریخ عمومی حدیث، ص۲۸.</ref>

==اصطلاحات [[حدیثی]] در قالب سه بخش آمده است==

مقصود از معتبر: روایتی است که به مضمون آن عمل شده باشد.<ref>درایه الحدیث، کاظم مدیر شانه چی، ص۷۶؛ اصول الحدیث و احکامه، جعفر سبحانی، ص۹۱.</ref> به این جهت [[روایت]] معتبر می‌‌‌‌تواند از نظر سند، صحیح یا غیر صحیح باشد، اما اعتبار صدور آن از [[معصوم]]{{ع}} باید با قرائن ثابت شده باشد. مثل این روایتِ [[شیخ طوسی]]: {{متن حدیث|اخبرني الشيخ ابوعبدالله عن ابي القاسم جعفر بن محمد بن قولويه عن ابيه عن سعد بن عبدالله عن الحسن بن علي عن احمد بن هلال عن الحسن بن محبوب عن عبدالله بن سنان عن ابي عبدالله{{ع}} انه قال:....}}<ref>تهذیب الاحکام، شیخ طوسی، ج۱، ص۲۲۱.</ref>

===از نظر [[اتصال سند]]===

##هر روایتی که از وسط، یا آخر سند آن یک [[راوی]] یا بیشتر افتاده باشد و به لفظ رفع تصریح شده باشد، مرفوع است.<ref>مقباس الهدایه، ج۱، ص۲۰۷ ۲۰۸.</ref> مقصود از مرفوع در این نرم افزار، همین معنای دوم است که نشانه [[ضعیف]] بودن [[روایت]] نیز می‌‌‌‌باشد؛ مثل: {{متن حدیث|علي بن محمد عن سهل بن زياد رفعه قال قال اميرالمؤمنين{{ع}}:...}}<ref>کافی، شیخ کلینی، ج۱، ص۲۰.</ref> در این سند میان [[سهل بن زیاد]] تا [[امیرمؤمنان]]{{ع}} یک یا چند [[راوی]] حذف شده و به لفظ رفع نیز تصریح شده است.  

#'''مرسل''': مرسل معانی مختلفی دارد و مقصود از آن در این نرم افزار سندی است که در آن از یک یا چند نفر از سلسله [[راویان]] با تعبیر مبهم «بعض اصحابنا، «عمن ذکره»، «عن [[رجل]]» و مانند آن یاد شود. مثل: {{متن حدیث|علي بن ابراهيم عن ابيه عن الحكم بن بهلول عن رجل عن ابي عبدالله{{ع}}:....}}<ref>کافی، شیخ کلینی، ج۱، ص۴۲۷.</ref>

===از نظر نوع سند===

مثال: {{متن حدیث|محمد بن یحیی و غیره عن احمد بن محمد بن عیسی عن الحسین بن سعید عن ابن ابی عمیر عن جمیل بن دراج عن ابن الطیار عن ابی عبدالله{{ع}}:....}}<ref>کافی، ج۱، ص۱۶۱.</ref> {{متن حدیث|محمد بن اسماعيل عن الفضل بن شاذان عن ابن ابي عمير عن جميل بن دراج مثله}}<ref>کافی، ج۱، ص۱۶۲.</ref>

== منابع ==

{{منابع}}

# [[پرونده:11134.jpg|22px]] [[علی رضا کمالی|کمالی، علی رضا]]، [[اصطلاحات حدیثی ۱ (مقاله)|'''اصطلاحات حدیثی ۱''']]

{{پایان منابع}}