سیره امام سجاد: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

سیره امام سجاد (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۱۱ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۲۹

۱۱٬۵۸۹ بایت اضافه‌شده ، ‏۱۱ مارس ۲۰۲۵

←‏سیره خانوادگی امام سجاد

دیداریویکی‌متن

Bahmani

مدیران

۱۳۰٬۳۱۴

ویرایش

@@ خط ۷: / خط ۷: @@
 == ابعاد سیره سجادی ==
-=== سبک زندگی امام سجاد ===
+=== [[سبک زندگی امام سجاد]] ===
-{{اصلی|سبک زندگی امام سجاد}}
+=== سیره اخلاقی امام سجاد ===
+{{اصلی|سیره اخلاقی امام سجاد}}
 برخی از جلوه‌هایی شخصیتی [[امام سجاد]]{{ع}}‌ عبارت‌اند از:
 # '''بردباری‌:''' [[امام سجاد]]{{ع}} از بردبارترین [[مردم]] بوده و بسیار [[خشم]] خود را فرو می‌خورد. تاریخ‌نویسان از موارد [[بردباری]] او نمونه‌هایی ذکر کرده‌اند؛ از نمونه‌های بارز بردباری امام سجاد{{ع}} این است که مردی به او [[تهمت]] زده و بسیار دشنامش داد امام{{ع}} فرمود: «اگر ما آن‌چنانیم که گفتی خدا ما را بیامرزد و اگر ما چنان‌که گفتی نبودیم [[خداوند]] تو را بیامرزد»<ref>ارشاد، ج۱، ص۱۴۶ به نقل از عبیدلی نسابه م ۲۷۰ه در نسب آل ابی طالب.</ref>
@@ خط ۲۱: / خط ۲۳: @@
 # '''[[تضرع]] [[امام سجاد]]{{ع}} به درگاه خدا:''' وجود عنصر تضرع و انقطاع به درگاه خداوند در [[شخصیت]] و [[زندگی امام سجاد]]{{ع}} از [[شهرت]] ایشان به [[لقب]] [[زین العابدین]] پیدا است. به‌علاوه اینکه دعاهای صحیفه سجادیه نیز خود دلیل دیگری بر این قضیه است<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۶ (کتاب)|پیشوایان هدایت ج۶]]، ص۳۱ ـ ۴۷.</ref>.
-=== [[سیره اخلاقی امام سجاد]] ===
 === سیره عبادی امام سجاد ===
 {{اصلی|سیره عبادی امام سجاد}}
@@ خط ۳۲: / خط ۳۳: @@
 درباره عبادت آن حضرت از یکی از کنیزانش پرسیدند، در پاسخ گفت: آیا به صورت مفصل بگویم یا به اختصار بگویم؟ گفتند: به اختصار بگو. گفت: من در هیچ روزی برای او سفره غذا نگستردم و در هیچ شبی برایش بستر [[خواب]] نیفکندم. آری [[امام زین العابدین]]{{ع}} بیشتر روزهای زندگی‌اش را به [[روزه‌داری]] و شب‌هایش را به [[شب‌زنده‌داری]] ـ گاه در حال [[نماز]] و گاه در حال [[دعا]] ـ به سر برد<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۶ (کتاب)|پیشوایان هدایت ج۶]]، ص۱۵۳ ـ ۲۰۱.</ref>.
-=== [[سیره خانوادگی امام سجاد]] ===
+=== سیره خانوادگی امام سجاد ===
+{{اصلی|سیره خانوادگی امام سجاد}}
+# '''رفتار با اهل خانه:''' [[امام زین العابدین]]{{ع}} در برخورد با [[اهل]] خانه خود از رئوف‌ترین، نیکوکارترین و مهربان‌ترین افراد به حساب می‌آمد و چیزی را بر آن ترجیح نمی‌داد از ایشان نقل شده که فرمود: «اگر [[خانواده]] من میل به گوشت داشته و من هم چند درهمی [[پول]] باشم، بیشتر دوست دارم که به [[بازار]] بروم و برایشان گوشت تهیه کنم تا اینکه با آن پول بنده‌ای بخرم و در [[راه خدا]] [[آزاد]] کنم»<ref>بحار الانوار، ج۴۶، ص۹۷ به نقل از کافی، ج۲، ص۱۲.</ref>.
+# '''با پدر و مادر:''' [[امام سجاد]]{{ع}} زحمات و خوبی‌های مادر گرامی‌اش را با همه توان و انواع نیکویی‌ها پاسخ داد. از زیباترین نیکی‌های او به مادرش این بود که هرگز با مادرش بر سر یک سفره غذا نخورد، بعضی از [[مردم]] ایشان را مورد [[سرزنش]] قرار داده و می‌گفتند: تو نیکوکارترین مردم و [[فامیل]] دوست‌ترین آنانی چگونه است که با مادر خود غذا نمی‌خوری؟ آن حضرت جوابی به آنان دادند که [[دنیا]] مانند چنین [[ادب]] و کمالی را از کسی جز گوینده این جواب ندیده است: «[[بیم]] آن دارم که دستم را به سوی لقمه‌ای دراز کنم که مادرم به آن چشم داشته باشد و بدین ترتیب عاقّ او شوم»<ref>کامل مبرد، ج۱، ص۳۰۲؛ شذرات الذهب، ج۱، ص۱۰۵؛ مناقب آل ابی طالب، ج۴، ص۱۷۶ به نقل از امالی نیشابوری.</ref>.
+# '''با فرزندان‌:''' رفتار امام]سجاد{{ع}} با [[فرزندان]] نیز به برخورداری از آموزه‌های بلند [[تربیت اسلامی]] ممتاز بود، آن حضرت نهال‌های خیر و گرایش‌های بزرگ اصلاحگرانه را در [[نفوس]] آنان می‌کاشت و آنان نیز در اثر [[تربیت]] آن امام همام از نامدارترین رجال [[دانش]]، [[تفکر]] و [[جهاد]] در عالم [[اسلام]] گردیدند.
+# '''با بردگان‌:''' [[امام سجاد]]{{ع}} با [[بندگان]] خود نیز با [[عطوفت]]، [[مهربانی]] و [[مدارا]] [[رفتار]] کرده و با آنان چون [[فرزندان]] خود برخورد می‌نمود، محبت و مدارایی که آنان زیر [[سایه]] امام سجاد{{ع}} می‌دیدند حتی در سایه پدران خود هم ندیده بودند، آن حضرت حتی بردگانی را که [[مرتکب گناه]] می‌شدند نیز [[مجازات]] نمی‌کرد<ref>اقبال الاعمال، ج۱، ص۴۴۳- ۴۴۵ مسندا از تلعکبری از ابن عجلان از امام صادق{{ع}} و به نقل از اقبال در بحار الانوار، ج۴۶، ص۱۰۳- ۱۰۵ و ج۹۸، ص۱۸۶- ۱۸۷.</ref>.<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۶ (کتاب)|پیشوایان هدایت ج۶]]، ص۴۳ ـ ۴۷.</ref>
 === [[سیره تربیتی امام سجاد]] ===
 === [[سیره اجتماعی امام سجاد]] ===
 === [[سیره علمی امام سجاد]] ===
 === [[سیره تبلیغی امام سجاد]] ===
-=== [[سیره سیاسی امام سجاد]] ===
+=== سیره سیاسی امام سجاد ===
+{{اصلی|سیره سیاسی امام سجاد}}
+[[امام سجاد]]{{ع}} عصر عاشورای سال ۶۱ق به [[امامت]] رسید، [[مدیریت]] [[جامعه]] بحران‌زده [[شیعه]] را بر عهده گرفت و [[مصیبت]] جانکاه [[شهادت]] پدر و هجده تن از [[برگزیدگان]] [[خاندان رسالت]] را تحمل کرد. دوره نخست امامت آن جناب همراه با حادثه پرماجرای اسارت از [[کربلا]] به [[کوفه]] و از آنجا به [[شام]] و [[مدینه]] آغاز شد و با استقرار خاندان نبوت در مدینه پایان پذیرفت. در دوره دوم امامت [[حضرت سجاد]]{{ع}} که بیش از سی سال به طول انجامید، اهتمام ایشان بر فعالیت‌های زیربنایی بود؛ زیرا حاکمان ستمگر [[اموی]] با [[اعمال]] فشار و ایجاد خفقان، [[شیعیان]] را در وضعیت بسیار [[سختی]] قرار داده بودند، به گونه‌ای که برخی [[گمان]] کردند شیعه هیچ‌گاه نمی‌تواند خود را بازیابی کند. اگر چه تحرکاتی همچون [[قیام]] توّابین و [[قیام مختار ثقفی]] مدتی پس از عاشورای ۶۱ق، رخ نمود، ولی قتل عام بهترین [[بندگان خدا]] و جسارت‌های پی‌درپی به مقدسات [[مسلمانان]]، جرئت هرگونه حرکت سیاسی را از بیشتر مردم سلب کرده بود. از این‌رو، افراد اندکی در کنار [[امام]] باقی ماندند<ref>ر.ک: مفید (منسوب)، الاختصاص، ص۶۴.</ref> و در نتیجه، هرگونه [[اقدام]] مسلحانه‌ای علیه [[دستگاه حکومت]] منجر به [[شکست]] ارزیابی می‌شد.
+در این دوره [[بحرانی]] که جنایتکارانی همچون [[حجاج بن یوسف]] بر [[جان]] و [[مال]] مردم مسلط بودند، امام سجاد{{ع}} جامعه شیعی را به طور پنهانی و با حالت [[تقیه]] [[هدایت]] کرد. در این دوره، کج‌اندیشی، [[استبداد]]، [[ظلم]]، [[بی‌عدالتی]]، عافیت‌طلبی، ترویج [[احادیث]] ساختگی در منقبت [[خلفای اموی]] به خصوص [[معاویه]] و علیه [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} به سرعت گسترش یافت. رواج [[نادانی]] و [[سیاست]] به [[جهالت]] کشاندن [[مردم]] و همچنین فاصله انداختن میان [[امام]] و [[امّت]] از ویژگی‌های بارز [[حکومت اموی]] در این عصر است.
+دوران [[امامت]] حضرت مصادف با پنج [[خلیفه اموی]] بود که عبارت‌اند از: [[یزید بن معاویه]]، [[معاویه بن یزید]] معروف به معاویه دوم، [[مروان بن حکم]]، [[عبدالملک بن مروان]] و [[ولید بن عبدالملک]]. مواضع امامی در برابر هریک از این [[خلفا]]، به رغم تفاوت‌های سیاسی و زمانی، عدم تقابل ظاهری بود. حضرت سیاست [[تقیه]] پیش گرفت تا بتواند به بازسازی [[شیعه]] و [[فرهنگ]] [[غنی]] [[اسلامی]] بپردازد<ref>پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش اول ج۲ (کتاب)|تاریخ اسلام بخش اول ج۲]]، ص ۱۸۷ ـ ۱۹۱.</ref>.
 === [[سیره اقتصادی امام سجاد]] ===
-=== [[سیره فرهنگی امام سجاد]] ===
+=== سیره فرهنگی امام سجاد ===
+{{اصلی|سیره فرهنگی امام سجاد}}
+اقدامات مؤثر [[امام سجاد]]{{ع}} در [[فرهنگ‌سازی]]:
+# '''[[تقیّه]] با لسان [[دعا]]:''' تقیّه [[کتمان]] [[حقایق]] نیست، بلکه بیان حقایق است با شگردی که از آسیب به دور باشد. در خفقان [[حاکمیت]] [[مروانیان]]، [[امام سجاد]]{{ع}} به [[حکم]] [[امامت]] باید در تنویر [[افکار]] و افشای حقایق نقش ایفا کند و از طرف دیگر امکان تحقق و [[نهضت]] و [[قیام]] کاملاً منتفی است و [[مردم]] [[اغفال]] شده سر سفره [[خلفا]] می‌لولند و قلیل متدینین [[خون]] [[دل]] می‌خورند. امام برای روشن کردن افکار [[امت اسلامی]] روش ابتکاری نوینی را در پیش گرفت، یعنی در قالب دعا حقایق را بیان می‌کرد.
+# '''جدا کردن مردم از [[حکومت]]:''' یکی از اهداف بلندی که امام سجاد{{ع}} در برابر پنج [[طاغوت]] معاصر خود دنبال می‌کرد، فاصله دادن مردم از بدنه حکومت بود. جدایی مردم از [[خلافت]] یعنی [[اعراض]] از فکر و [[فرهنگ]] و آلودگی‌هایی بود که حکومت برای مردم اندیشیده بود. هم‌سویی مردم با [[حکومت‌های جور]] آثار زیان‌بار و آفات فردی و اجتماعی زیادی مترتب بود.
+# '''ترویج [[فرهنگ]] ولایت‌محوری:''' یکی از مهم‌ترین مضامین [[سیاسی]] [[اعتقادی]] که [[امام سجاد]]{{ع}} در [[صحیفه سجادیه]] [[آموزش]] می‌دهد، طرح مسئله [[امامت]] است. امامت به صورت یک مفهوم بلند [[شیعی]] که علاوه بر داشتن جنبه [[حقیقت]] برای [[خلافت]] و [[رهبری]] [[ائمه اطهار]]، [[نفی]] خلافت [[غاصبان]] را هم از [[یوم]] السقیفه تا [[خلفای اموی]] و عباسی در بر دارد. امام سجاد{{ع}} در [[فرامین]] سیاسی خود به القای این حقیقت می‌پردازد که خلافت را [[خداوند]] در [[بیت]] امامت مستقر کرده و بر [[پرچم]] [[غدیر]]، خلافت و امامت منضم و مدغم می‌باشند و در بسیاری از فقرات [[ادعیه]] صحیفه سجادیه جملات را با صلوات بر پیامبر اکرم{{صل}} و [[آل]] او آغاز می‌کند، نمایانگر اثبات خلافت حقه الهیه و نفی ولایت [[حاکمان جور]] می‌باشد.
+# '''فردسازی با رعایت اصول مخفی‌کاری:''' [[حادثه کربلا]] رُعبی عمومی در [[دل]] مردم ایجاد کرد و [[فرهنگ‌سازی]] [[خلفا]] [[اکثریت]] مردم را به مدل‌های [[حکومتی]] [[باطل]] جهت می‌داد. طبیعتاً فاصله گرفتن مردم از [[فرهنگ]] امامت هدفی جدی بود که [[مروانیان]] دنبال می‌کردند و تقریباً تحقق یافته بود. [[امام سجاد]]{{ع}} در یک چنین عصر خفقانی به فردسازی و تربیت نفوس مستعده عنایت کرد، با توجه به رعایت اصول مخفی‌کاری و [[استتار]]، افراد را به [[حقایق]] آشنا می‌کرد و هر وقت خلفا متوجه تربیت‌شدگان [[مکتب]] امام سجاد{{ع}} می‌شدند، آنها [[زندگی]] مخفی را در پیش می‌گرفتند و بعضی از [[اصحاب]] سرّ امام که حقایق ظریف امامت را از شهد شیرین [[کلام]] [[معصوم]] گرفته بودند، به [[ایران]] [[هجرت]] کردند، بعضی به [[خراسان]] و کرمان و سیستان و فارس و هندوستان رفتند<ref>[[علی راجی|راجی، علی]]، [[مظلومیت امام سجاد (کتاب)|مظلومیت امام سجاد]]، ص۱۱۵ ـ ۱۲۱.</ref>.
 === [[سیره مدیریتی امام سجاد]] ===
 === [[سیره نظامی امام سجاد]] ===
@@ خط ۶۵: / خط ۸۶: @@
 {{منابع}}
 # [[پرونده:151920.jpg|22px]] [[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۶ (کتاب)|'''پیشوایان هدایت ج۶''']]
+# [[پرونده:IM010522.jpg|22px]] پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، [[تاریخ اسلام بخش اول ج۲ (کتاب)|'''تاریخ اسلام بخش اول ج۲''']]
 {{پایان منابع}}