بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط| موضوع مرتبط = علم معصوم| عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[کشف و شهود در حدیث]] - [[کشف و شهود در کلام اسلامی]] - [[کشف و شهود در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]| پرسش مرتبط = }} | {{مدخل مرتبط| موضوع مرتبط = علم معصوم| عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[کشف و شهود در قرآن]] - [[کشف و شهود در حدیث]] - [[کشف و شهود در کلام اسلامی]] - [[کشف و شهود در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]| پرسش مرتبط = }} | ||
'''شهود''' عبارت از آن است که افرادی بتوانند فراتر از قلمرو حواس، حقایقی از جهان غیب را با قلب خود مشاهده کنند که دیگران قادر به دیدن آنها نیستند. براساس برخی از [[روایات]] [[ائمه]] {{عم}} دارای چنین شهودی بودهاند و این شیوه، یکی از روشهای علم آموزی و [[آگاهی از غیب]] بوده است. | '''شهود''' عبارت از آن است که افرادی بتوانند فراتر از قلمرو حواس، حقایقی از جهان غیب را با قلب خود مشاهده کنند که دیگران قادر به دیدن آنها نیستند. براساس برخی از [[روایات]] [[ائمه]] {{عم}} دارای چنین شهودی بودهاند و این شیوه، یکی از روشهای علم آموزی و [[آگاهی از غیب]] بوده است. | ||
| خط ۱۳: | خط ۱۳: | ||
== پیشینه == | == پیشینه == | ||
بحث از | بحث از کشف و شهود در [[ادیان]] پیش از [[اسلام]] نیز مطرح بوده، در [[یهودیت]] بحث تقاضای [[موسی]]{{ع}} درباره [[رؤیت]] [[حق]]، ذکر شده است<ref>کتاب مقدس، تورات، سفر خروج، ب۳۳، ۱۸.</ref>. این بحث، منشأ گفتگوهای پردامنهای میان [[یهودیان]] شد؛ چنانکه برخی [[متکلمان]] [[یهودی]] نظیر ابن میمون در کتاب [[دلالة]] الحائرین درباره مسئله رؤیت خدا مسائلی را پیش کشیدند<ref>ابنمیمون، دلالة الحائرین، ۱/۲۸ ـ ۳۲.</ref>. در [[مسیحیت]] نیز بحث رؤیت و شهودِ حق مطرح بوده است<ref>کتاب مقدس، انجیل، یوحنا، ب۱، ۱۸.</ref>. در عرفانهای شرقی نظیر بودا، برهما و هندو نیز توجه ویژهای به کشف و شهود از راه [[ریاضت]] و توجه به [[باطن]] و ضمیر مشاهده میشود<ref>گوهرین، شرح اصطلاحات تصوف، ۱/۱۰.</ref>. در اسلام نیز به این مسئله توجه و در [[قرآن کریم]] بر [[شهود]] [[قلبی]] [[ملکوت]] {{متن قرآن|وَكَذَلِكَ نُرِي إِبْرَاهِيمَ مَلَكُوتَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَلِيَكُونَ مِنَ الْمُوقِنِينَ}}<ref>«و اینگونه ما گستره آسمانها و زمین را به ابراهیم مینمایانیم و (چنین میکنیم) تا از باورداران گردد» سوره انعام، آیه ۷۵.</ref> و در برخی [[روایات]] بر [[رؤیت]] [[قلبی]] [[خداوند]] تأکید شده و بابی به این مسئله اختصاص یافته است<ref>صدوق، التوحید، تحقیق سید هاشم حسینی، ۱۰۷.</ref>. | ||
در آثار [[عارفان]] [[اسلامی]]، [[کشف]] و مشاهده، راه رسیدن به [[حقایق]]، مقصد، نتیجه و محصول سیر و سلوک عارف شمرده شده است<ref>یزدانپناه، مبانی و اصول عرفان نظری، ۳۲؛ ضرابی، معرفت شهودی از دیدگاه امام خمینی، ۳۳.</ref> و این مهم در آثار عرفایی چون [[ابونصر سرّاج]]، [[ابوالحسن هجویری]]، [[خواجه عبدالله انصاری]] و [[ابنعربی]] مشاهده میشود؛ چنانکه ابنعربی در کتاب [[الفتوحات المکیه]] به مشاهده و مکاشفه به طور مفصل پرداخته است<ref>ابنعربی، الفتوحات المکیه، ۲/۴۹۴ ـ ۴۹۸.</ref>.<ref>[[حسین مستوفی|مستوفی]] و [[باقر صاحبی|صاحبی]]، [[کشف و شهود (مقاله)| مقاله «کشف و شهود»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۸ (کتاب)| دانشنامه امام خمینی ج۸]]، ص۴۸۰–۴۸۸.</ref> | در آثار [[عارفان]] [[اسلامی]]، [[کشف]] و مشاهده، راه رسیدن به [[حقایق]]، مقصد، نتیجه و محصول سیر و سلوک عارف شمرده شده است<ref>یزدانپناه، مبانی و اصول عرفان نظری، ۳۲؛ ضرابی، معرفت شهودی از دیدگاه امام خمینی، ۳۳.</ref> و این مهم در آثار عرفایی چون [[ابونصر سرّاج]]، [[ابوالحسن هجویری]]، [[خواجه عبدالله انصاری]] و [[ابنعربی]] مشاهده میشود؛ چنانکه ابنعربی در کتاب [[الفتوحات المکیه]] به مشاهده و مکاشفه به طور مفصل پرداخته است<ref>ابنعربی، الفتوحات المکیه، ۲/۴۹۴ ـ ۴۹۸.</ref>.<ref>[[حسین مستوفی|مستوفی]] و [[باقر صاحبی|صاحبی]]، [[کشف و شهود (مقاله)| مقاله «کشف و شهود»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۸ (کتاب)| دانشنامه امام خمینی ج۸]]، ص۴۸۰–۴۸۸.</ref> | ||
| خط ۲۷: | خط ۲۷: | ||
== اقسام کشف و شهود == | == اقسام کشف و شهود == | ||
اهل معرفت برای کشف و شهود، اقسام و مراتب مختلفی ذکر کردهاند و [[کشف]] را به دو قسم (صوری و [[معنوی]]) تقسیم کردهاند: | اهل معرفت برای کشف و شهود، اقسام و مراتب مختلفی ذکر کردهاند و [[کشف]] را به دو قسم (صوری و [[معنوی]]) تقسیم کردهاند: | ||
# کشف صوری: در این کشف، صورت و | # کشف صوری: در این کشف، صورت و تمثل از راه حواس پنجگانه رخ میدهد و مکاشِف در این حال، صورتی را مشاهده میکند؛ چنانکه در [[رؤیا]] نیز نوعی تمثل و [[احساس]] وجود دارد<ref>قیصری، شرح فصوص الحکم، ۱۰۷ ـ ۱۰۸؛ آملی، جامع الاسرار، ۴۶۲ ـ ۴۶۵.</ref>. کشف صوری به سه صورت اتفاق میافتد: برطرف شدن موانع و حجابهای طبیعی؛ ظاهر شدن [[حقیقت]] به صورت مثالی برای فرد؛ صاحب کشف به [[قوّت]] نفس خویش، حقیقت را صورتی میدهد و به صورت مثالی پیش خود حاضر میکند. | ||
# [[کشف]] [[معنوی]]: در این کشف تمثّل راه ندارد و با تجلی [[حقتعالی]] به اسم علیم تحقق مییابد و به [[حقایق]] عالم [[عقل]] و فراتر از آن تعلق میگیرد. در این مقام [[روح]] با تجردش به [[عالم غیب]] و معانی مجرد توجه میکند و معانی [[غیبی]] و حقایق [[روحانی]] بر او منکشف میشود و به این اعتبار، [[عارفان]] این [[شهود]] را شهود کلی میدانند.<ref>فرغانی، مشارق الدراری، ۶۷۰ ـ ۶۷۱؛ قیصری، شرح فصوص الحکم، ۱۱۰؛ آملی، جامع الاسرار، ۴۶۹.</ref>.<ref>[[حسین مستوفی|مستوفی]] و [[باقر صاحبی|صاحبی]]، [[کشف و شهود (مقاله)| مقاله «کشف و شهود»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۸ (کتاب)| دانشنامه امام خمینی ج۸]]، ص۴۸۰–۴۸۸.</ref> | # [[کشف]] [[معنوی]]: در این کشف تمثّل راه ندارد و با تجلی [[حقتعالی]] به اسم علیم تحقق مییابد و به [[حقایق]] عالم [[عقل]] و فراتر از آن تعلق میگیرد. در این مقام [[روح]] با تجردش به [[عالم غیب]] و معانی مجرد توجه میکند و معانی [[غیبی]] و حقایق [[روحانی]] بر او منکشف میشود و به این اعتبار، [[عارفان]] این [[شهود]] را شهود کلی میدانند.<ref>فرغانی، مشارق الدراری، ۶۷۰ ـ ۶۷۱؛ قیصری، شرح فصوص الحکم، ۱۱۰؛ آملی، جامع الاسرار، ۴۶۹.</ref>.<ref>[[حسین مستوفی|مستوفی]] و [[باقر صاحبی|صاحبی]]، [[کشف و شهود (مقاله)| مقاله «کشف و شهود»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۸ (کتاب)| دانشنامه امام خمینی ج۸]]، ص۴۸۰–۴۸۸.</ref> | ||
| خط ۵۶: | خط ۵۶: | ||
[[رده:مدخل برگرفته از پرسمان]] | [[رده:مدخل برگرفته از پرسمان]] | ||
[[رده:مدخل برگرفته از پرسمان علم معصوم]] | [[رده:مدخل برگرفته از پرسمان علم معصوم]] | ||
[[رده:علم معصوم]] | [[رده:منبع علم معصوم]] | ||