←عذرپذیری
جز (ربات: جایگزینی خودکار متن (-<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">\n: +)) |
|||
| (۱۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[عذر در قرآن]] - [[عذر در معارف دعا و زیارات]] - [[عذر در معارف و سیره سجادی]] - [[عذر در سبک زندگی اسلامی]]| پرسش مرتبط = }} | |||
== مقدمه == | |||
عذر، عبارت است از تقاضا و درخواست [[انسان]] از چیزی که به وسیله آن گناهانش را محو کند، و نیز حجتی که با آن پوزش خواسته میشود. [[قرآن]] در مورد عذرهای ناروا میفرماید: {{متن قرآن|يَعْتَذِرُونَ إِلَيْكُمْ إِذَا رَجَعْتُمْ إِلَيْهِمْ قُلْ لَا تَعْتَذِرُوا...}}<ref>«چون نزد آنان باز گردید، برای شما عذر میآورند؛ بگو عذر نیاورید.».. سوره توبه، آیه ۹۴.</ref>. سخنان [[امام سجاد]] {{ع}} در [[صحیفه]] درباره عذر را میتوان به سه دسته تقسیم کرد: | |||
نخست، اموری که آن حضرت از آنها در نزد [[خدای متعال]] عذرخواهی میکند: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ إِنِّي أَعْتَذِرُ إِلَيْكَ مِنْ جَهْلِي}}<ref>دعای ۳۱.</ref>؛ خداوندا از [[نادانی]] خود، از حضرتت عذر میخواهم. | |||
نخست، اموری که آن | همچنین میفرماید: بار خدایا از پیشگاهت عذر میخواهم در [[حق]] ستمدیدهای که در حضور من بر او [[ستم]] رفته و من یاریش ننمودم، و از احسانی که در حقم شده شکرش را به جا نیاوردم و از بدکنندهای که از من پوزش خواسته و عذرش را نپذیرفتهام و از فقیری که از من [[حاجت]] خواسته و من خواست او را بر خواست خود ترجیح ندادهام، و از حق مؤمن حقداری که بر عهدهام مانده و آن را ادا ننمودهام و از [[عیب]] مؤمنی که بر من آشکار گشته و آن را نپوشاندهام و از هر مصیبتی که برای من پیش آمده و از آن دوری نجستم. بارالها به خاطر همه آنها و آنچه مانند آنهاست از حضرتت عذر میخواهم<ref>نیایش سیوهشتم.</ref>. | ||
چنانکه ملاحظه میشود عذرخواهی حضرت دامنه وسیعی از فعالیتهای شخصی و مسئولیتهای [[اجتماعی]] را فرا میگیرد. | چنانکه ملاحظه میشود عذرخواهی حضرت دامنه وسیعی از فعالیتهای شخصی و مسئولیتهای [[اجتماعی]] را فرا میگیرد. | ||
دوم، چگونگی اوصاف عذرخواهی است: عذرخواهی از روی [[صدق]] و [[راستی]]<ref>نیایش چهلوپنجم.</ref>؛ و عذرخواهی از روی [[ندامت]] و [[پشیمانی]]<ref>نیایش سیوهشتم.</ref>؛ و عذرخواهی که [[فرد]] را از [[گناه]] دوباره باز دارد<ref>نیایش سیوهشتم.</ref>. | دوم، چگونگی اوصاف عذرخواهی است: عذرخواهی از روی [[صدق]] و [[راستی]]<ref>نیایش چهلوپنجم.</ref>؛ و عذرخواهی از روی [[ندامت]] و [[پشیمانی]]<ref>نیایش سیوهشتم.</ref>؛ و عذرخواهی که [[فرد]] را از [[گناه]] دوباره باز دارد<ref>نیایش سیوهشتم.</ref>. | ||
== | سوم، بیان این [[حقیقت]] است که خدای متعال با دادن نیروی [[عقل]] و [[فرستادن پیامبران]] و آنگاه قرار دادن [[توبه]] و سهولت آن در [[اسلام]] راه هرگونه عذر را بسته و به [[بنده]] خویش [[اتمام حجت]] فرموده است: «پس عذر کسی که از ورود به آن [[خانه]] [[غفلت]] کند پس از گشوده شدن در و به پا داشتن [[راهنما]] چه خواهد بود؟»<ref>نیایش چهلوپنجم.</ref>. | ||
بدون [[شک]] آنچه را که در [[توانایی]] ما نبوده از ما برداشته و جز در خور امکان ما به ما [[تکلیف]] نفرموده و ما را به غیر از کار آسان وا نداشته و در این زمینه برای هیچ یک از ما [[حجت]] و بهانهای باقی نگذاشته است<ref>نیایش یکم.</ref>.<ref>ریاض السالکین فی شرح صحیفة سیدالساجدین {{ع}}، سیدعلی خان حسینی حسنی مدنی شیرازی، مؤسسة النشر الاسلامی، قم، ۱۴۰۹، چاپ اول؛ قرآن حکیم، ترجمه ناصر مکارم شیرازی، لسان العرب،، محمدبن منظور، نشر ادب حوزه، قم، ۱۴۰۵.</ref>.<ref>[[امیر شیرزاد|شیرزاد، امیر]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)|مقاله «عذر»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص ۳۳۰.</ref> | |||
== عذرپذیری == | |||
گاه در [[زندگی اجتماعی]] کسانی پیدا میشوند که به [[انسان]] بدی میکنند، اما بعد پشیمان شده، [[عذرخواهی]] میکنند، از نظر [[اسلام]] [[پذیرفتن]] عذر بسیار صفت پسندیدهای است. [[انسان]] نباید [[کینه]] کسی را در [[دل]] بگیرد و درصدد [[انتقام]] باشد که این روحیه بسیار بد است، بلکه باید بکوشد در زندگی اجتماعی سهلگیر و عذرپذیر باشد. | |||
در حدیث نبوی آمده است: اگر [[برادر]] کسی برای عذرخواهی پیش وی آید، باید عذرش را چه درست باشد و چه نادرست، بپذیرد و گرنه با من بر حوض وارد نشود<ref>نهج الفصاحه، ح۲۹۹۳.</ref>. همچنین [[پیامبر اسلام]] فرمود: هر کس عذری را، راست باشد یا [[دروغ]]، نپذیرد از [[شفاعت]] من بهرهمند نمیشود<ref>نهج الفصاحه، ح۲۷۵۷.</ref>. | |||
در [[سیره عملی پیامبر]]{{صل}} آمده است: هر کسی که خدمت [[پیامبر]]{{صل}} میآمد و عذر میطلبید، حضرت عذرش را میپذیرفت<ref>منتهی الآمال، ج۱، ص۶۰.</ref>. | |||
[[امام سجاد]]{{ع}} در [[نصیحت]] به فرزندش میفرماید: اگر مردی از سمت راست به تو بد کرد، سپس از سمت چپ آمد و از تو عذر خواست، عذرش را بپذیر<ref>وسائل الشیعه، ج۸، ص۵۵۳.</ref>. | |||
اگر انسان عذرپذیر و در [[روابط اجتماعی]] آسانگیر باشد، بدون تردید در برقرار کردن روابط اجتماعی موفق خواهد بود و [[تجربه]] نشان داده که چنین افرادی در [[جامعه]] از محبوبیت بیشتری برخودارند. | |||
معروف است که انسانهای با [[شخصیت]] و [[بزرگوار]] عذرپذیرند: {{متن حدیث|ألْعُذْرُ عِنْدَ کِرامِ النّاسِ مَقْبولٌ}}<ref>[[محمد جواد برهانی|برهانی، محمد جواد]]، [[سیره اجتماعی پیامبر اعظم - برهانی (کتاب)| سیره اجتماعی پیامبر اعظم]]، ص 76-77.</ref>. | |||
==منابع== | == منابع == | ||
{{منابع}} | |||
# [[پرونده:1100609.jpg|22px]] [[امیر شیرزاد|شیرزاد، امیر]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)|'''مقاله «عذر»، دانشنامه صحیفه سجادیه''']] | # [[پرونده:1100609.jpg|22px]] [[امیر شیرزاد|شیرزاد، امیر]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)|'''مقاله «عذر»، دانشنامه صحیفه سجادیه''']] | ||
# [[پرونده:1100808.jpg|22px]] [[محمد جواد برهانی|برهانی، محمد جواد]]، [[سیره اجتماعی پیامبر اعظم - برهانی (کتاب)|'''سیره اجتماعی پیامبر اعظم''']] | |||
{{پایان منابع}} | |||
==پانویس== | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
[[رده: | [[رده:فضایل اخلاقی]] | ||