بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۳۴: | خط ۳۴: | ||
در مبانی مکتبی نیز مبانی و عناصر نظام عبادی و چگونگی پیوند و [[ارتباط]] آنها با یکدیگر، جهت حرکت و نحوه رسیدن به اهداف مشخص شده است. بسیاری از این مبانی، نه تنها با مبانی فلسفی در تعارض نیستند بلکه مؤید یکدیگرند. این مبانی در قالب [[کتاب و سنت]] بیان شدهاند. برخی از این مبانی عبارتاند از: | در مبانی مکتبی نیز مبانی و عناصر نظام عبادی و چگونگی پیوند و [[ارتباط]] آنها با یکدیگر، جهت حرکت و نحوه رسیدن به اهداف مشخص شده است. بسیاری از این مبانی، نه تنها با مبانی فلسفی در تعارض نیستند بلکه مؤید یکدیگرند. این مبانی در قالب [[کتاب و سنت]] بیان شدهاند. برخی از این مبانی عبارتاند از: | ||
# '''[[توحید]]:''' هستی و [[نظام آفرینش]]، [[خالق]] و [[پروردگار]] یکتا دارد و هیچ معبودی جز او نیست؛ توحید در سه مرتبه ذاتی، صفاتی و افعالی، اساسیترین مبناست. بدون [[اعتقاد به توحید]] هیچ فعل و عبادتی مستند به [[آفریدگار]] نیست. در مقابل [[توحید]]، [[شرک]] قرار دارد. شرک در همه اشکال و نمودهای خود اعم از [[شرک جلی]] و خفی با توحید منافات دارد. | # '''[[توحید]]:''' هستی و [[نظام آفرینش]]، [[خالق]] و [[پروردگار]] یکتا دارد و هیچ معبودی جز او نیست؛ توحید در سه مرتبه ذاتی، صفاتی و افعالی، اساسیترین مبناست. بدون [[اعتقاد به توحید]] هیچ فعل و عبادتی مستند به [[آفریدگار]] نیست. در مقابل [[توحید]]، [[شرک]] قرار دارد. شرک در همه اشکال و نمودهای خود اعم از [[شرک جلی]] و خفی با توحید منافات دارد. نظام عبادی در [[اسلام]] طوری طراحی شده است که همه اشکال شرک و رویکردهای غیر [[الهی]] را برنتافته و جز [[اخلاص]] در نظر و عمل چیز دیگر را نمیپذیرد. | ||
# '''[[تقرب به خدا]]:''' مقصد و غایت همه [[نظام آفرینش]] [[خداوند]] است<ref>سوره شوری، آیه ۵۳.</ref>، انس و [[جن]] نیز برای عبادت و پرستش [[آفریده]] شدهاند<ref>سوره ذاریات، آیه ۵۶.</ref> خداوند نه تنها [[خالق]] [[انسان]]؛ بلکه خالق همه موجودات و [[جهان هستی]] است<ref>سوره انعام، آیه ۱۰۲.</ref>. بنابراین همه [[مخلوقات]] در کاروان هستی به سوی او رواناند و زنجیره به هم پیوستهای را تشکیل میدهند. | # '''[[تقرب به خدا]]:''' مقصد و غایت همه [[نظام آفرینش]] [[خداوند]] است<ref>سوره شوری، آیه ۵۳.</ref>، انس و [[جن]] نیز برای عبادت و پرستش [[آفریده]] شدهاند<ref>سوره ذاریات، آیه ۵۶.</ref> خداوند نه تنها [[خالق]] [[انسان]]؛ بلکه خالق همه موجودات و [[جهان هستی]] است<ref>سوره انعام، آیه ۱۰۲.</ref>. بنابراین همه [[مخلوقات]] در کاروان هستی به سوی او رواناند و زنجیره به هم پیوستهای را تشکیل میدهند. | ||
# '''[[معاد]]:''' معاد و [[رستاخیز]] بعد از [[اعتقاد]] به مبدأ عنصر اساسی در [[عبادت]] و [[پرستش]] خداست. [[انسان]] دارای [[روح]] مجرد است و فانی نمیشود، [[زندگی]] [[آدمی]] منحصر در این [[جهان]] نبوده و [[جهان آخرت]] در پیش بوده و مهمتر از این دنیاست. عبادت انسان را در سمت و سویی قرار میدهد که به [[سعادت اخروی]] منتهی گردد. | # '''[[معاد]]:''' معاد و [[رستاخیز]] بعد از [[اعتقاد]] به مبدأ عنصر اساسی در [[عبادت]] و [[پرستش]] خداست. [[انسان]] دارای [[روح]] مجرد است و فانی نمیشود، [[زندگی]] [[آدمی]] منحصر در این [[جهان]] نبوده و [[جهان آخرت]] در پیش بوده و مهمتر از این دنیاست. عبادت انسان را در سمت و سویی قرار میدهد که به [[سعادت اخروی]] منتهی گردد. | ||
# '''[[رسالت]] و [[امامت]]:''' در | # '''[[رسالت]] و [[امامت]]:''' در نظام عبادی [[اسلام]] برنامههای مشخص و معینی وجود دارد که نیازسنجیها، راهکارها، شرایط، موانع و اهداف را در نظر گرفته است. بخشی از این برنامهها در قرآن و بخش دیگر آن در [[سنت نبوی]] و [[ائمه معصومین]] تبیین شده است. [[سیره عملی معصومین]] و راهنماییهای آنان به منزله نقشه راهاند تا انسان با [[تأسی]] و [[الگو]] گرفتن آن حضرات به [[سعادت ابدی]] نایل شود. در همین راستا [[اطاعت]] و [[پیروی]] از سخنان، روش و [[سیره امامان معصوم]] و [[رسول خدا]]{{صل}} در طول [[اطاعت از خدا]] قرار داشته و برخی از [[اعتقادات]] مانند [[شفاعت]] [[زیارت]] و... به معنای عبادت آنان نبوده؛ بلکه در راستای اطاعت و پیروی از [[خداوند]] معنی مییابند. | ||
# '''[[مالکیت]]:''' خداوند مالک [[آسمانها]] و [[زمین]] و [[انسانها]] و همه [[مخلوقات]] است. مالکیت او [[حقیقی]] است؛ نه اعتباری و قراردادی. بنابراین، مخلوقات و از جمله انسان با همه آنچه در [[اختیار]] دارند [[ملک]] [[خدا]] هستند و انسان مالک هیچ چیزی نیست و انسان جز ربط محض و [[فقر]] محض چیزی نیست. | # '''[[مالکیت]]:''' خداوند مالک [[آسمانها]] و [[زمین]] و [[انسانها]] و همه [[مخلوقات]] است. مالکیت او [[حقیقی]] است؛ نه اعتباری و قراردادی. بنابراین، مخلوقات و از جمله انسان با همه آنچه در [[اختیار]] دارند [[ملک]] [[خدا]] هستند و انسان مالک هیچ چیزی نیست و انسان جز ربط محض و [[فقر]] محض چیزی نیست. | ||
# '''هدفدار بودن هستی:''' [[جهان آفرینش]] مجموعه هدفدار است که در آن چیزی [[بیهوده]] و بیهدف [[آفریده]] نشده است<ref>سوره دخان، آیه ۳۸-۳۹.</ref>؛ زیرا [[قانون]] علی و معلولی بر [[نظام آفرینش]] حکمفرماست و هیچ عمل و اندیشهای خارج از [[نظام]] تأثیر و تأثّر نیست، در نتیجه [[فرمانبرداری]] و [[عبادت]]، [[طغیان]] و [[استکبار]]، [[فسق]] و [[ایمان]] از تأثیر و تأثر مخصوص به خود برخوردارند. | # '''هدفدار بودن هستی:''' [[جهان آفرینش]] مجموعه هدفدار است که در آن چیزی [[بیهوده]] و بیهدف [[آفریده]] نشده است<ref>سوره دخان، آیه ۳۸-۳۹.</ref>؛ زیرا [[قانون]] علی و معلولی بر [[نظام آفرینش]] حکمفرماست و هیچ عمل و اندیشهای خارج از [[نظام]] تأثیر و تأثّر نیست، در نتیجه [[فرمانبرداری]] و [[عبادت]]، [[طغیان]] و [[استکبار]]، [[فسق]] و [[ایمان]] از تأثیر و تأثر مخصوص به خود برخوردارند. | ||
# '''[[اختیار]]:''' [[انسان]] [[مسئول]] [[اعمال]] خویش است، هم در برابر خود و هم [[جامعه]] و [[خدا]]؛ لذا اگر از [[حدود الهی]] [[تجاوز]] کند، مؤاخذه خواهد شد. اهدافی که مبانی [[فلسفی]] و [[دینی]] عبادت را ترسیم کرده است با بخشها و اجزاء جزئی | # '''[[اختیار]]:''' [[انسان]] [[مسئول]] [[اعمال]] خویش است، هم در برابر خود و هم [[جامعه]] و [[خدا]]؛ لذا اگر از [[حدود الهی]] [[تجاوز]] کند، مؤاخذه خواهد شد. اهدافی که مبانی [[فلسفی]] و [[دینی]] عبادت را ترسیم کرده است با بخشها و اجزاء جزئی نظام عبادی رابطه منطقی دارند. یعنی طوری طراحی شدهاند که به طور منطقی [[هدف]] اصلی نظام عبادی که [[تقرب]] به خداست، تأمین میشود<ref>[[ابوالحسن غفاری|غفاری، ابوالحسن]]، [[نظام عبادی اسلام - غفاری (مقاله)|مقاله «نظام عبادی اسلام»]]، [[منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۱ (کتاب)|منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۱]]، ص۵۰۱ ـ ۵۰۴.</ref>. | ||
== [[اهداف]] نظام عبادی == | == [[اهداف]] نظام عبادی == | ||