مذهب زیدیه در کلام اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۲: خط ۲:
| موضوع مرتبط = مذهب زیدیه
| موضوع مرتبط = مذهب زیدیه
| عنوان مدخل  = مذهب زیدیه
| عنوان مدخل  = مذهب زیدیه
| مداخل مرتبط = [[مذهب زیدیه در کلام اسلامی]] - [[مذهب زیدیه در تاریخ اسلامی]] - [[مذهب زیدیه در معارف و سیره امام هادی]] - [[مذهب زیدیه در معارف و سیره امام صادق]] - [[مذهب زیدیه در معارف و سیره امام باقر]] - [[مذهب زیدیه در معارف مهدویت]]
| مداخل مرتبط = [[مذهب زیدیه در کلام اسلامی]] - [[مذهب زیدیه در تاریخ اسلامی]] - [[مذهب زیدیه در معارف و سیره امام باقر]] - [[مذهب زیدیه در معارف و سیره امام صادق]] - [[مذهب زیدیه در معارف و سیره رضوی]] - [[مذهب زیدیه در معارف و سیره امام هادی]] - [[مذهب زیدیه در معارف مهدویت]]
| پرسش مرتبط  =  
| پرسش مرتبط  =  
}}
}}


== [[شخصیت]] [[زید]] ==
== [[شخصیت]] [[زید]] ==
زید فرزند [[امام سجاد]]{{ع}} و شیعۀ امامیه و از حیث [[علم]]، [[زهد]]، ورع، [[شجاعت]] و [[دیانت]] از بزرگان [[اهل بیت]]{{ع}}<ref>ر.ک: [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت ج۱ (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ص۱۰۴ـ ۱۰۵.</ref> و از شاگردان و راویان حدیث پدر و برادرش [[امام باقر]]{{ع}} بوده است و در [[کمالات]] [[علمی]] و [[معنوی]]، [[ائمه]]{{ع}} را بر خود [[برتر]] می‌‌دانست. زید [[خلفای اموی]] را بر [[حق]] نمی‌‎دانست بنابراین پس از [[شهادت امام حسین]]{{ع}} علیه آنان [[قیام]] کرد و به طرف [[کوفه]] رفته و به [[همراهی]] چهار هزار نفر با [[حاکم عراق]] ([[یوسف بن عمر]]) به [[جنگ]] برخاست، کار زید در کوفه ده ماه طول کشید تا اینکه در سال ۱۲۲ه‍.ق به دستور [[هشام بن عبد الملک]] [[اموی]] به دار آویخته شد. سرش را به [[دمشق]] نزد هشام و از آنجا به [[مدینه]] بردند. [[قیام زید]] هیچ‌‎گاه در جهت کنار گذاشتن [[امامان معصوم]]{{ع}} و [[غصب خلافت]] ایشان نبوده و پیدایش فرقه‌‎ای به نام [[زیدیه]] از سر [[غلو]] و [[افراط]] دربارۀ وی بوده است؛ همان‎گونه که چنین گرایش‎‎هایی دربارۀ [[امام علی بن ابی‌طالب]]{{ع}} [[محمد حنفیه]] و [[اسماعیل بن جعفر]] نیز دیده می‌‌شود<ref>ر.ک: [[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۳۰۲.</ref>.
زید فرزند [[امام سجاد]]{{ع}} و [[شیعه امامیه]] و از حیث [[علم]]، [[زهد]]، ورع، [[شجاعت]] و [[دیانت]] از بزرگان [[اهل بیت]]{{ع}}<ref>ر.ک: [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت ج۱ (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ص۱۰۴ـ ۱۰۵.</ref> و از شاگردان و راویان حدیث پدر و برادرش [[امام باقر]]{{ع}} بوده است و در [[کمالات]] [[علمی]] و [[معنوی]]، [[ائمه]]{{ع}} را بر خود [[برتر]] می‌‌دانست. زید [[خلفای اموی]] را بر [[حق]] نمی‌‎دانست بنابراین پس از [[شهادت امام حسین]]{{ع}} علیه آنان [[قیام]] کرد و به طرف [[کوفه]] رفته و به [[همراهی]] چهار هزار نفر با [[حاکم عراق]] ([[یوسف بن عمر]]) به [[جنگ]] برخاست، کار زید در کوفه ده ماه طول کشید تا اینکه در سال ۱۲۲ه‍.ق به دستور [[هشام بن عبد الملک]] [[اموی]] به دار آویخته شد. سرش را به [[دمشق]] نزد هشام و از آنجا به [[مدینه]] بردند. [[قیام زید]] هیچ‌‎گاه در جهت کنار گذاشتن [[امامان معصوم]]{{ع}} و [[غصب خلافت]] ایشان نبوده و پیدایش فرقه‌‎ای به نام [[زیدیه]] از سر [[غلو]] و [[افراط]] دربارۀ وی بوده است؛ همان‎گونه که چنین گرایش‎‎هایی دربارۀ [[امام علی بن ابی‌طالب]]{{ع}} [[محمد حنفیه]] و [[اسماعیل بن جعفر]] نیز دیده می‌‌شود<ref>ر.ک: [[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۳۰۲.</ref>.


دلیل [[شبهه]] دربارۀ شخصیت زید، روایاتی است که از ائمه{{ع}} در مذمت و منقبت زید و نکوهش قیام او نقل شده است و حال آنکه این [[روایات]] نه از نظر سند قابل اعتمادند و نه از نظر کمیت و تعداد با روایات [[مدح]] و ستایشی که از زید شده است، [[برابری]] می‌‌کنند از این‌ جهت محققان، روایات ذم را مردود دا‎‎نسته‎‎‎اند<ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[درآمدی بر علم کلام (کتاب)|درآمدی بر علم کلام]]، ص۲۰۲.</ref> و بیشتر روایاتی که از ائمه دربارۀ زید نقل شده [[تأیید]] و [[تکریم]] اوست از جمله: امام باقر{{ع}} ‌‏فرمودند: «خدایا! پشت مرا به زید محکم فرما»<ref>«اللهم اشدُدْ ارزی بزید»؛ امینی، عبدالحسین، الغدیر، ج۳، ص۷۰.</ref> آن حضرت با مشاهدۀ زید، آیۀ‏ {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ شُهَدَاءَ لِلَّهِ}}<ref>«ای مؤمنان! به دادگری بپاخیزید و برای خداوند گواهی دهید» سوره نساء، آیه ۱۳۵.</ref> را [[تلاوت]] می‏‌کردند و می‌‏فرمودند: «ای زید! تو نمونۀ عمل به این [[آیه]] هستی»<ref>امینی، عبدالحسین، الغدیر، ج ۳، ص۱۷۰.</ref>.<ref>ر.ک: [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص۲۵۴ ـ ۲۵۵.</ref> [[امام رضا]]{{ع}} او را دانشمند آل‎محمد معرفی می‌‌کند<ref>{{متن حدیث|اِنّه کانَ مِنْ علماءِ آل محمد{{صل}}}}؛ ابن بابویه، محمد بن علی، عیون اخبار الرضا{{ع}}، ج۱، باب ۲۵، ص۲۴۸.</ref>؛ [[امام باقر]]{{ع}} نیز او را بزرگ [[خاندان]] آل‌‎رسول می‎داند<ref>{{متن حدیث|هَذَا سَیِّدٌ مِنْ أَهْلِ بَیْتِهِ}}؛ ابن بابویه، محمد بن علی، امالی، ص۳۳۵، ح ۱۱.</ref>؛ [[امام صادق]]{{ع}} پس از [[شهادت]] [[زید]] فرمودند: «[[خدا]] او را [[رحمت]] کند او مؤمنی [[دانا]] و [[دانایی]] [[راستگو]] بود اگر [[پیروز]] می‌‌شد به [[عهد]] خود [[وفا]] می‌‌کرد و اگر [[قدرت]] را به دست می‌‌گرفت می‎دانست آن را چگونه به‎کار ببندد<ref>طوسی، محمد بن حسن، اختیار معرفه الرجال (رجال کشی)، ص۵۰۵.</ref> کسی که بر او [[گریه]] کند با او در [[بهشت]] خواهد بود و کسی که او را [[سرزنش]] نماید، [[شریک]] [[خون]] او خواهد بود»<ref>{{متن حدیث|أَمَّا الْبَاکِی فَمَعَهُ فِی الْجَنَّةِ وَ أَمَّا الشَّامِتُ فَشَرِیکٌ فِی دَمِه‏}}؛ مجلسی، محمد باقر، بحارالأنوار، ج۴۶، ص۱۹۳.</ref>.<ref>ر.ک: [[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۳۰۲.</ref>  
دلیل [[شبهه]] دربارۀ شخصیت زید، روایاتی است که از ائمه{{ع}} در مذمت و منقبت زید و نکوهش قیام او نقل شده است و حال آنکه این [[روایات]] نه از نظر سند قابل اعتمادند و نه از نظر کمیت و تعداد با روایات [[مدح]] و ستایشی که از زید شده است، [[برابری]] می‌‌کنند از این‌ جهت محققان، روایات ذم را مردود دا‎‎نسته‎‎‎اند<ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[درآمدی بر علم کلام (کتاب)|درآمدی بر علم کلام]]، ص۲۰۲.</ref> و بیشتر روایاتی که از ائمه دربارۀ زید نقل شده [[تأیید]] و [[تکریم]] اوست از جمله: امام باقر{{ع}} ‌‏فرمودند: «خدایا! پشت مرا به زید محکم فرما»<ref>«اللهم اشدُدْ ارزی بزید»؛ امینی، عبدالحسین، الغدیر، ج۳، ص۷۰.</ref> آن حضرت با مشاهدۀ زید، آیۀ‏ {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ شُهَدَاءَ لِلَّهِ}}<ref>«ای مؤمنان! به دادگری بپاخیزید و برای خداوند گواهی دهید» سوره نساء، آیه ۱۳۵.</ref> را [[تلاوت]] می‏‌کردند و می‌‏فرمودند: «ای زید! تو نمونۀ عمل به این [[آیه]] هستی»<ref>امینی، عبدالحسین، الغدیر، ج ۳، ص۱۷۰.</ref>.<ref>ر.ک: [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگ‌نامه مهدویت (کتاب)|فرهنگ‌نامه مهدویت]]، ص۲۵۴ ـ ۲۵۵.</ref> [[امام رضا]]{{ع}} او را دانشمند آل‎محمد معرفی می‌‌کند<ref>{{متن حدیث|اِنّه کانَ مِنْ علماءِ آل محمد{{صل}}}}؛ ابن بابویه، محمد بن علی، عیون اخبار الرضا{{ع}}، ج۱، باب ۲۵، ص۲۴۸.</ref>؛ [[امام باقر]]{{ع}} نیز او را بزرگ [[خاندان]] آل‌‎رسول می‎داند<ref>{{متن حدیث|هَذَا سَیِّدٌ مِنْ أَهْلِ بَیْتِهِ}}؛ ابن بابویه، محمد بن علی، امالی، ص۳۳۵، ح ۱۱.</ref>؛ [[امام صادق]]{{ع}} پس از [[شهادت]] [[زید]] فرمودند: «[[خدا]] او را [[رحمت]] کند او مؤمنی دانا و [[دانایی]] [[راستگو]] بود اگر [[پیروز]] می‌‌شد به [[عهد]] خود [[وفا]] می‌‌کرد و اگر [[قدرت]] را به دست می‌‌گرفت می‎دانست آن را چگونه به‎کار ببندد<ref>طوسی، محمد بن حسن، اختیار معرفه الرجال (رجال کشی)، ص۵۰۵.</ref> کسی که بر او [[گریه]] کند با او در [[بهشت]] خواهد بود و کسی که او را [[سرزنش]] نماید، [[شریک]] [[خون]] او خواهد بود»<ref>{{متن حدیث|أَمَّا الْبَاکِی فَمَعَهُ فِی الْجَنَّةِ وَ أَمَّا الشَّامِتُ فَشَرِیکٌ فِی دَمِه‏}}؛ مجلسی، محمد باقر، بحارالأنوار، ج۴۶، ص۱۹۳.</ref>.<ref>ر.ک: [[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۳۰۲.</ref>


== فرقۀ [[زیدیه]] ==
== فرقۀ [[زیدیه]] ==
۸۱٬۸۲۹

ویرایش