عصر امام جواد: تفاوت میان نسخه‌ها

پس از [[شهادت امام رضا]]{{ع}}، [[مأمون]] برای خواباندن [[فتنه]] رقبای عباسی خود از مرو به [[بغداد]] حرکت کرد و در بغداد مقیم شد. و [[امام جواد]]{{ع}} را در سال ۲۰۴ (هـ. ق) یعنی یک سال پس از [[شهادت امام رضا]]{{ع}} از [[مدینه]] به [[بغداد]] احضار کرد. مأمون هدفش از این احضار، کنترل و [[مراقبت]] بر [[رفتار]] و فعالیت‌های [[حضرت جواد]]{{ع}} بود.

[[انتخاب]] این شیوه که تحمیل [[ازدواج]] [[سیاسی]] بر امام، به این جهت اتخاذ شد که اولاً: مأمون متهم بود که [[حضرت رضا]]{{ع}} را به [[شهادت]] رسانده، اکنون می‌بایست با فرزند وی، حضرت جواد{{ع}} به گونه‌ای رفتار نماید که از آن [[اتهام]] نیز تبرئه گردد، ثانیاً: با ظهور این ازدواج ناخواسته و تحمیلی، امام با یک جاسوس خانگی مواجه است تا مراقبی دائمی از درون [[خانه]] بر امام کنترل و [[نظارت]] داشته باشد و [[خلیفه]] از هیچ کاری از امور داخلی امام بی‌خبر نماند و دختر مأمون به [[راستی]] این [[وظیفه]] خبرچینی و گزارشگری را انجام می‌داد. ثالثاً: می‌خواست با این وصلت امام را با دربار پر عیش و نوش خود مرتبط و با چشم‌انداز [[فاسد]] خود به نحوی امام را به [[لهو و لعب]] و [[فسق]] و [[فجور]] بکشاند و بر عظمت امام لطمه وارد سازد و از [[مقام عصمت]] ساقط کند. رابعاً: با این وصلت [[علویان]] را از [[اعتراض]] و [[قیام]] علیه خود باز دارد و خود را [[دوستدار]] و علاقمند به آنان وانمود کند. خامساً: در راستای عوامفریبی، مأمون بارها می‌گفت: من به این وصلت اقدام کردم تا [[ابو جعفر]] از دخترم صاحب فرزند شود و من پدربزرگ کودکی باشم که از نسل [[پیامبر]] است. اما خوشبختانه این [[آرزو]] بی‌نتیجه و بی‌ثمر ماند<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۱۱ (کتاب)|پیشوایان هدایت ج۱۱]]، ص ۱۵۳ ـ ۱۶۸؛ [[علی راجی|راجی، علی]]، [[مظلومیت امام جواد (کتاب)|مظلومیت امام جواد]]، ص ۱۳ ـ ۲۰.</ref>.

امام جواد{{ع}} تنها دو سال در دوران [[خلافت معتصم]] زنده ماند و سرانجام به وسیله همان [[نظام]] [[منحرف]] به [[شهادت]] رسید. ماندن امام جواد{{ع}} در [[مدینه]]، معتصم را نگران می‌کرد؛ چراکه هماره او را خطر بزرگی برای خود می‌دانست. این بود که آن حضرت را از مدینه به بغداد فراخواند تا از نزدیک، لحظه‌های او را زیر نظر گرفته، بر حرکات و سکنات امام جواد{{ع}} اشراف کامل داشته باشد. امام جواد{{ع}} نیز به خواسته معتصم راهی بغداد شد و دو [[روز]] مانده به آخر [[ماه محرم]] سال ۲۲۰ ﻫ. ق وارد مرکز حکومت معتصم شد و در ماه [[ذی قعده]] همان سال به دیدار [[معبود]] شتافت<ref>اربلی، کشف الغمة فی معرفة الائمة، ج۲، ص۳۶۱.</ref>.

وجود امام{{ع}} بزرگترین دغدغه [[خلیفه عباسی]] بود. معتصم که او را بزرگترین خطر برای [[دستگاه خلافت]] و [[پادشاهی]] خود می‌دید، برای از میان‌ برداشتن آن حضرت راهی را می‌جست که کارآمدتر و کم‌ضررتر باشد. او پس از سبک و سنگین کردن‌های فراوان [[ام الفضل دختر مأمون]] و [[همسر]] [[امام جواد]]{{ع}} را بهترین گزینه برای عملی ساختن [[هدف]] شوم خود یافت. معتصم دو ویژگی مطلوب در ام الفضل می‌دید که می‌توانست در کشتن [[امام جواد]]{{ع}} انگیزه خوبی برای او باشد:

# نخست: [[ام الفضل]] پیوند و [[وابستگی]] محکمی با خط [[خلافت عباسی]] داشت؛ زیرا دختر [[مأمون]] و [[خلیفه]] وقت، معتصم‌ عموی او بود. وانگهی از نظر [[اعتقادی]] در مرحله‌ای نبود که [[پیوندهای خویشاوندی]] را نادیده بگیرد؛ لذا به آسانی [[تسلیم]] خواسته [[معتصم]] شده و طرح او را در مورد امام جواد{{ع}} عملی می‌کرد.

# دوم: [[حسادت]] و [[کینه]] او نسبت به امام جواد{{ع}} بود؛ زیرا ام الفضل از داشتن فرزند [[محروم]] بود و از دیگر سو، [[امام]]{{ع}} [[زنان]] دیگری داشت که یکی از آنان [[امام هادی]]{{ع}} را برای حضرت به [[دنیا]] آورد و دیگر اینکه حسادت او از دید [[مردم]] پنهان نبود.

بنا به قول مورخان، ام الفضل با [[مسموم]] کردن [[امام جواد]]{{ع}} جنایت بزرگ خود را مرتکب شد. وی مقداری انگور رازقی را به زهر [[آلوده]] کرد و برای ابو جعفر آورده، نزد او گذارد. چون ابو جعفر از آن انگور خورد ام الفضل از کرده خود پشیمان شد و [[گریه]] سر داد. ابو جعفر به او گفت: چرا گریه می‌کنی؟ به [[خدا]] [[سوگند]]، خدا به فقری جبران‌ناپذیر و به بیماری‌ای که نتوان پنهانش کرد گرفتارت خواهد نمود. ام الفضل در اثر [[نفرین]] ابو جعفر از ناحیه اندام زیرین خود دچار بیماری‌ شد و هرچه اندوخته بود هزینه [[بیماری]] خود کرد و [[تهیدست]] شد، به گونه‌ای که بر او ترحم کرده، اندک [[مالی]] به او می‌دادند. سرانجام، آن بیماری ام الفضل را از پای درآورد»<ref>بحار الانوار، ج۵۰، ص۱۷.</ref>. امام جواد{{ع}} با خوردن انگور زهرآلوده که ام الفضل فراهم آورد، سخت رنجور شد و مسموم از [[دنیا]] رفت<ref>[[سید منذر حکیم|حکیم، سید منذر]]، [[پیشوایان هدایت ج۱۱ (کتاب)|پیشوایان هدایت ج۱۱]]، ص ۱۷۰-۱۸۹.</ref>.

با این توضیح ضرورت‌های عصر امام جواد{{ع}} و نقشی کارآمد که حضرتش می‌بایست در گستره [[اسلامی]] ایفا می‌کرد و اهدافی که برای [[جماعت صالحان]] تحقق می‌بخشید، روشن می‌شود. از این‌رو این بحث را به دو بحث اصلی تقسیم می‌کنیم: