کثرت‌گرایی: تفاوت میان نسخه‌ها

در عرصه‌های مختلف زندگی اجتماعی با این پرسش مواجه هستیم که کار در انحصار یک فرد یا یک گروه باشد و یا در [[اختیار]] چند فرد یا چند گروه؟ اگر ما چند گروه را برای انجام کاری پذیرفتیم یعنی قائل به پلورالیسم شدیم و در مقابل اگر یک فرد یا یک گروه را پذیرفتیم [[معتقد]] به [[وحدت]] گرائی و مونیسم شده‌ایم.

این اصطلاح از [[فرهنگ]] غربی، متولد شد و در مناصب کلیسایی (چند منصب داشتن در کلیسا) شروع به [[رشد]] و نمو کرد. امروزه در عرصۀ [[فرهنگی]] کلمۀ پلورالیسم یعنی کسانی که در عرصۀ [[فکری]] اعم از مذهبی و [[دینی]]، [[سیاسی]]، هنری، [[معتقد]] باشند نه تنها یک نظر، یک تئوری و یک [[مذهب]] می‌‌تواند صحیح باشد، بلکه روش‌ها و [[مذاهب]] گوناگونی می‌‌تواند بدون درگیری مورد قبول باشد؛ بنابراین این نوع نگاه به امور [[فرهنگی]] را پلورالیسم می‌‌گویند<ref>مصاحبه کیهان هوایی با آیت الله مصباح یزدی، ۱۲/۰۴/۱۳۷۶؛ گنجینه معارف استاد مصباح یزدی و پلورالیزم دینی؛ [[محمد تقی مصباح یزدی|مصباح یزدی، محمد تقی]]، [[مشکات، پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مشکات، پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ج ۱ ـ ۵، صفحات ۲۴۹ ـ ۲۵۰.</ref>.

در گذشته که [[جوامع]] از هم جدا بودند و ارتباط بین آنها کم بود، نیازی به این نبود که پلورالیسم مطرح بشود و معمولاً در هر [[جامعه]] ای یک [[مذهب]]، یک نوع [[فلسفه]] و یک نوع [[تفکر]] [[حاکم]] بود و [[اکثریت]] قریب به اتفاق آن [[جامعه]] هم آن را می‌‌پذیرفتند و به آن عمل می‌‌کردند. ولی هر [[قدر]] ارتباط بین [[جوامع]] بیشتر شد، [[نیاز]] به اینکه از فرهنگ‌های دیگر هم اطلاع پیدا کنند و فرهنگ‌های دیگر را بپذیرند بیشتر شد؛ مخصوصاً بعد از جنگ‌های [[جدید]] فرقه‌ای و مذهبی در عالم، نظیر جنگ‌های صلیبی بین [[مسلمانان]] و [[مسیحیان]] و جنگ‌های مذهبی دیگری مثل [[جنگ]] کاتولیک‌ها و پروتستان‌ها که در خیلی جاها از جمله ایرلند آثار شومی در [[جامعه]] گذاشت و موجب این شد این [[تفکر]] تقویت شود که باید [[مذاهب]] دیگر به حساب آورده شوند و با آنها از درِ [[آشتی]] گفتگو کرد.

بنابراین آثار شومی که جنگ‌های قومی و مذهبی به بار آورد، موجب شد اندیشمندان به این [[فکر]] بیفتند که نوعی [[سازش]] بین [[ادیان]] یعنی پلورالیسم در بین [[جوامع]] نهادینه شود تا زمینه [[جنگ‌ها]] مقداری کمتر شود<ref>ر.ک: مصاحبه کیهان هوایی با مصباح یزدی؛ گنجینه معارف استاد مصباح یزدی و پلورالیزم دینی.</ref>.

به عبارت دیگر پلورالیسم گاهی به معنای پذیرش کثرت و نظرات مختلف در مقام عمل است، به این معنا که [[انسان‌ها]] با هم دیگر همزیستی مسالمت‌آمیز داشته باشند و به نظر یکدیگر [[احترام]] بگذارند و گاهی دیگر پلورالیسم قائل به صحت همۀ عقیده‌های مختلف در عرصۀ [[سیاست]] یا [[فرهنگ]] یا [[اقتصاد]] یا [[دین]] است، به بیانی دیگر پلورالیسم در بخش نظری ـ عملی، [[معتقد]] است همۀ نظرها، بخشی از [[حقیقت]] را تشکیل می‌‌دهد و این‌چنین نیست که یک نظریۀ [[حق]] محض و [[خالص]] باشد و دیگری [[باطل]] و نادرست<ref>ر.ک: [[محمد تقی مصباح یزدی|مصباح یزدی، محمد تقی]]، [[مشکات، پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مشکات، پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ج ۱ ـ ۵، صفحات ۲۴۹ ـ ۲۵۰.</ref>.

[[پلورالیسم دینی]] به معنای حقانیت [[ادیان]] متعدد است، توضیح این نوع عبارت است از:

# حق و [[حقیقت]] واحد است و هر یک از [[ادیان]] راهی به سوی آن حق واحد دارند؛  

# قضایای دینی گزاره‌های غیر حسی‌اند و این گزاره‌ها یا اصولاً بی‌معنا هستند و یا اگر هم معنایی داشته باشند قابل اثبات نیستند، بنابراین همه در یک ردیف‌اند و هر فردی هر دینی را پسندید می‌‌تواند آن را [[انتخاب]] کند<ref>ر.ک: [[محمد تقی مصباح یزدی|مصباح یزدی، محمد تقی]]، [[مشکات، پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مشکات، پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ج ۱ ـ ۵، صفحات ۲۵۱، ۲۵۲، ۲۵۳، ۲۵۴.</ref>.

یعنی در عرصه [[سیاست]]، [[احزاب]] مختلف به اصولی معتقدند و از آن [[دفاع]] می‌‌کنند ولی در عمل با هم درگیر نمی‌شوند بلکه این احزاب با رأی دادن، یک [[حکومت]] دموکراتیک برقرار کرده و [[اختلافات]] را از بین برند<ref>ر.ک: مصاحبه کیهان هوایی با مصباح یزدی.</ref>.

نظریه پلورالیسم در مقابل نظریۀ مونیستی و وحدت‌گرایی است، به عبارت دیگر پلورالیسم یعنی اگر [[معتقد]] به تعدد گروه برای انجام کاری شدیم یعنی این [[مکتب]] را پذیرفتیم و در مقابل اگر برای انجام عملی، یک فرد یا گروهی را پذیرفتیم یعنی معتقد به مونیسم و [[وحدت]] گرائی شدیم<ref>ر.ک: [[محمد تقی مصباح یزدی|مصباح یزدی، محمد تقی]]، [[مشکات، پرسش‌ها و پاسخ‌ها (کتاب)|مشکات، پرسش‌ها و پاسخ‌ها]]، ج ۱ ـ ۵، صفحات ۲۴۹ ـ ۲۵۰.</ref>.