←روش شفاهی
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
=== روش شفاهی === | === روش شفاهی === | ||
روش شفاهی، روشی گفتاری و شنیداری است که کتابت و استفاده از ابزارآلات نوشتاری در آن جایی ندارد و مبتنی بر [[قدرت]] حافظه میباشد. اهلبیت{{عم}} با توجه به شرایط جامعه، در تعلیمات خود غالباً از روشهای شفاهی بهره میبردند. | روش شفاهی، روشی گفتاری و شنیداری است که کتابت و استفاده از ابزارآلات نوشتاری در آن جایی ندارد و مبتنی بر [[قدرت]] حافظه میباشد. اهلبیت{{عم}} با توجه به شرایط جامعه، در تعلیمات خود غالباً از روشهای شفاهی بهره میبردند. فرهنگ جامعه [[عرب]] فرهنگی شفاهی بود<ref>ر.ک: پژوهشی در زمینههای تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهلبیت، ص۷۱-۷۶.</ref>. جغرافیای سخت و دشوار [[جزیرةالعرب]]، کوچروی و عدم سکونت بیشتر ساکنان آن، نامناسب بودن وضع معیشتی و مهیا نبودن نیازهای اولیه و فقدان امنیت و [[آرامش]] سبب شده بود که [[اعراب]]، به یادگیری خواندن و نوشتن بیتوجه باشند؛ از اینرو خط عربی در آغاز [[اسلام]] به سبب دوری اعراب از [[تمدن]] و شهرنشینی، بسیار ابتدایی و ناقص بود و حتی [[قرآن]] تا [[زمان]] [[تابعان]] به قصد [[تیمّن]] و [[تبرّک]]، با همان رسمالخط نامناسب نوشته میشد و هیچ تلاشی برای [[تغییر]] و [[اصلاح]] خط صورت نمیگرفت<ref>ابن خلدون، مقدمه، ج۲، ص۸۳۱-۸۳۲.</ref>. | ||
آگاهیهای اعراب عمدتاً به روش سینه به سینه منتقل میشد و پایبندی به [[ارزشها]] و سنتهای پدران و نیاکان که همگی به صورت شفاهی به آنها میرسید، بسیار شدید بود. این ویژگیها و شرایط فرهنگی و اجتماعی عرب [[جاهلیت]] که در صدر اسلام نیز به قوت خود باقی بود، سبب گردید که اهلبیت{{عم}} در انتقال مفاهیم مورد نظر خود بیشتر از روشهای شفاهی و متناسب با فرهنگ جامعه بهره گیرند تا به نتایج مطلوب دست یابند. | آگاهیهای اعراب عمدتاً به روش سینه به سینه منتقل میشد و پایبندی به [[ارزشها]] و سنتهای پدران و نیاکان که همگی به صورت شفاهی به آنها میرسید، بسیار شدید بود. این ویژگیها و شرایط فرهنگی و اجتماعی عرب [[جاهلیت]] که در صدر اسلام نیز به قوت خود باقی بود، سبب گردید که اهلبیت{{عم}} در انتقال مفاهیم مورد نظر خود بیشتر از روشهای شفاهی و متناسب با فرهنگ جامعه بهره گیرند تا به نتایج مطلوب دست یابند. | ||
| خط ۸۵: | خط ۸۵: | ||
یکی از مهمترین و کارآمدترین روشهایی که [[اهلبیت]]{{عم}} در [[تعلیم]] مفاهیم مورد نظر خویش از آن بهره میبردند، روش رفتاری است. در صورتی که انتقال تعالیم در قالب گفتار شفاهی یا کتابی نگنجد و یا کارآیی لازم را نداشته باشد، از روش دیگری به نام روش رفتاری استفاده میشود. در این روش، مفاهیم و مواد مورد نظر از راه عمل و در قالب رفتاری عینی منتقل میشود که یا [[معلم]] به طور مستقیم آن امر را در [[رفتار]] خود در معرض مشاهده دیگران قرار میدهد و یا [[متعلم]] را به انجام عمل و رفتاری خاص وادار میسازد. بنابراین برخی از تعالیم، جز از راه رفتاری و مشاهدهای قابل تعلیم دادن نمیباشند؛ برای مثال [[آموزش دادن]] جراحی و طبابت در قالب گفتار و نوشتار، [[آموزشی]] ناقص، ناکارآمد و فرار خواهد بود؛ مگر اینکه متعلم به صورت بالینی و عملی، چگونگی انجام عمل جراحی و طبابت را مشاهده کند. | یکی از مهمترین و کارآمدترین روشهایی که [[اهلبیت]]{{عم}} در [[تعلیم]] مفاهیم مورد نظر خویش از آن بهره میبردند، روش رفتاری است. در صورتی که انتقال تعالیم در قالب گفتار شفاهی یا کتابی نگنجد و یا کارآیی لازم را نداشته باشد، از روش دیگری به نام روش رفتاری استفاده میشود. در این روش، مفاهیم و مواد مورد نظر از راه عمل و در قالب رفتاری عینی منتقل میشود که یا [[معلم]] به طور مستقیم آن امر را در [[رفتار]] خود در معرض مشاهده دیگران قرار میدهد و یا [[متعلم]] را به انجام عمل و رفتاری خاص وادار میسازد. بنابراین برخی از تعالیم، جز از راه رفتاری و مشاهدهای قابل تعلیم دادن نمیباشند؛ برای مثال [[آموزش دادن]] جراحی و طبابت در قالب گفتار و نوشتار، [[آموزشی]] ناقص، ناکارآمد و فرار خواهد بود؛ مگر اینکه متعلم به صورت بالینی و عملی، چگونگی انجام عمل جراحی و طبابت را مشاهده کند. | ||
مطالعه و بررسی [[سیره]] تعلیمی [[اهلبیت]]{{عم}} نیز بیانگر اهتمام و بهرهگیری فراوان آنان از روش [[رفتاری]] است؛ روشی که کارکرد آن نهتنها مربوط به همه ادوار و [[جوامع]] است، بلکه با توجه به زمینههای [[اجتماعی]]، [[فرهنگی]] و بعضاً [[سیاسی]] [[جامعه]] صدر اسلام مؤثرترین روش تعلیمی آن [[روزگار]] محسوب میشد. | مطالعه و بررسی [[سیره]] تعلیمی [[اهلبیت]]{{عم}} نیز بیانگر اهتمام و بهرهگیری فراوان آنان از روش [[رفتاری]] است؛ روشی که کارکرد آن نهتنها مربوط به همه ادوار و [[جوامع]] است، بلکه با توجه به زمینههای [[اجتماعی]]، [[فرهنگی]] و بعضاً [[سیاسی]] [[جامعه]] صدر اسلام مؤثرترین روش تعلیمی آن [[روزگار]] محسوب میشد. [[اعراب]] صدر اسلام با توجه به پیشینه خاص فرهنگی خود در [[عصر جاهلیت]]، مردمی بدوی، دارای ذهن و [[فکری]] بسیط، بیسواد و دارای [[فرهنگ]] شفاهی و متکی به [[قدرت]] فراوان حافظه خود بودند؛ از اینرو، یادگیری آنها غالباً از طریق دیدن و شنیدن انجام میشد. این زمینه فرهنگی و دیگر زمینههای اجتماعی و سیاسی که در ادامه به آنها پرداخته خواهد شد، سبب گردید که بخش قابل توجهی از تعالیم اهلبیت{{عم}} در صدر اسلام بر پایه روش [[رفتاری]] [[استوار]] شود، تا علاوه بر انتقال بهتر مواد تعلیمی، اثرگذاری و ماندگاری بیشتری در اذهان شفاهی و بسیط اعراب داشته باشد<ref>[[هناء ذاکر مشهدی|ذاکر مشهدی، هناء]]، [[پژوهشی در زمینههای تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری (کتاب)|پژوهشی در زمینههای تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری]]، ص ۲۰۰-۲۲۲.</ref>. | ||
== منابع == | == منابع == | ||