وساطت: تفاوت میان نسخهها
(صفحهای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== وساطت از ماده «وسط» به معنای مابین دو طرف واقع شدن آمده است<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۷، ص۴٢٨.</ref>. ماده وسط گاه به معنای وصفی لحاظ میشود و گاه اسمی. و...» ایجاد کرد) |
(←مقدمه) |
||
| خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
وساطت به دو قسم سببی و غیر سببی تقسیم میشود. در وساطت سببی، نوعی [[علیت]] وجود دارد؛ مانند معمار که در فرایند ساخت بنا [[دخالت]] دارد و آن را میسازد. اما در وساطت غیر سببی، صرف وساطت و قرار گرفتن در یک فرایند موضوعیت دارد و از لحاظ تأثیرگذاری، ناتمام است؛ مانند واسطه شدن ظهر میان صبح و شب. وساطت علّی را نیز میتوان به دو قسم ایجادی و غیر ایجادی تقسیم کرد. وساطت استدعایی نمونه بارز وساطت علّی غیر ایجادی است؛ به گونهای که شخص [[دعا]] و درخواستی دارد و [[خداوند]] خواسته او را [[اجابت]] میکند. در اینجا اگرچه دعا و [[طلب]] شخص [[داعی]] سبب انجام کار شده، خود آن شخص، ایجاد و خلقی انجام نداده است. | وساطت به دو قسم سببی و غیر سببی تقسیم میشود. در وساطت سببی، نوعی [[علیت]] وجود دارد؛ مانند معمار که در فرایند ساخت بنا [[دخالت]] دارد و آن را میسازد. اما در وساطت غیر سببی، صرف وساطت و قرار گرفتن در یک فرایند موضوعیت دارد و از لحاظ تأثیرگذاری، ناتمام است؛ مانند واسطه شدن ظهر میان صبح و شب. وساطت علّی را نیز میتوان به دو قسم ایجادی و غیر ایجادی تقسیم کرد. وساطت استدعایی نمونه بارز وساطت علّی غیر ایجادی است؛ به گونهای که شخص [[دعا]] و درخواستی دارد و [[خداوند]] خواسته او را [[اجابت]] میکند. در اینجا اگرچه دعا و [[طلب]] شخص [[داعی]] سبب انجام کار شده، خود آن شخص، ایجاد و خلقی انجام نداده است. | ||
پرواضح است که منظور ما از وساطت در این کتاب، صرف وسط قرار گرفتن میان امور نیست؛ بلکه وساطت سببی و علّی مراد است. با توجه به تقسیم ارسطوییِ علل به چهار قسم صوری، فاعلی، مادی و غایی، میتوان وساطت را نیز به چهار قسم وساطت صوری، [[وساطت فاعلی]]، وساطت مادی و [[وساطت غایی]] تقسیم کرد که از این میان، دو گزینه وساطت فاعلی و غایی توضیح داده خواهد شد.<ref>[[سید محمد حسن صالح|صالح، سید محمد حسن]]، [[ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات (کتاب)|ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات]]، ص | پرواضح است که منظور ما از وساطت در این کتاب، صرف وسط قرار گرفتن میان امور نیست؛ بلکه وساطت سببی و علّی مراد است. با توجه به تقسیم ارسطوییِ علل به چهار قسم صوری، فاعلی، مادی و غایی، میتوان وساطت را نیز به چهار قسم وساطت صوری، [[وساطت فاعلی]]، وساطت مادی و [[وساطت غایی]] تقسیم کرد که از این میان، دو گزینه وساطت فاعلی و غایی توضیح داده خواهد شد.<ref>[[سید محمد حسن صالح|صالح، سید محمد حسن]]، [[ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات (کتاب)|ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات]]، ص ۲۱.</ref> | ||
== منابع == | == منابع == | ||
نسخهٔ ۳۰ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۱
موضوع مرتبط ندارد - مدخل مرتبط ندارد - پرسش مرتبط ندارد
مقدمه
وساطت از ماده «وسط» به معنای مابین دو طرف واقع شدن آمده است[۱]. ماده وسط گاه به معنای وصفی لحاظ میشود و گاه اسمی. وسط وقتی به صورت وصفی لحاظ شود به معنای اعتدال و فضل است، مانند آیه شریفه ﴿جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا﴾[۲]، و حدیث «خَيْرُ الْأُمُورِ أَوْسَطُهَا»[۳]. همچنین وقتی به معنای غیر وصفی لحاظ میشود به دو صورت مکانی و زمانی به کار برده میشود؛ یعنی وسط مکانی خاص یا زمانی خاص. ماده «وسط» به معنای زمانی و مکانی خود به دو نوع متساوی الطرفین و غیر متساوی الطرفین تقسیم میشود. برخی مانند صاحب المفردات و صاحب العین معتقدند که تساوی طرفین در اطلاق این کلمه موضوعیت دارد: وَسَطُ الشَّيْءِ: مَا لَهُ طَرَفَانِ مُتَسَاوِيَا الْقَدْر[۴]؛ اسْمًا لِمَا بَيْنَ طَرَفَيْ كُلِّ شَيْءٍ[۵].
وساطت به دو قسم سببی و غیر سببی تقسیم میشود. در وساطت سببی، نوعی علیت وجود دارد؛ مانند معمار که در فرایند ساخت بنا دخالت دارد و آن را میسازد. اما در وساطت غیر سببی، صرف وساطت و قرار گرفتن در یک فرایند موضوعیت دارد و از لحاظ تأثیرگذاری، ناتمام است؛ مانند واسطه شدن ظهر میان صبح و شب. وساطت علّی را نیز میتوان به دو قسم ایجادی و غیر ایجادی تقسیم کرد. وساطت استدعایی نمونه بارز وساطت علّی غیر ایجادی است؛ به گونهای که شخص دعا و درخواستی دارد و خداوند خواسته او را اجابت میکند. در اینجا اگرچه دعا و طلب شخص داعی سبب انجام کار شده، خود آن شخص، ایجاد و خلقی انجام نداده است. پرواضح است که منظور ما از وساطت در این کتاب، صرف وسط قرار گرفتن میان امور نیست؛ بلکه وساطت سببی و علّی مراد است. با توجه به تقسیم ارسطوییِ علل به چهار قسم صوری، فاعلی، مادی و غایی، میتوان وساطت را نیز به چهار قسم وساطت صوری، وساطت فاعلی، وساطت مادی و وساطت غایی تقسیم کرد که از این میان، دو گزینه وساطت فاعلی و غایی توضیح داده خواهد شد.[۶]
منابع
پانویس
- ↑ خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۷، ص۴٢٨.
- ↑ «بدین گونه شما را امّتی میانه کردهایم» سوره بقره، آیه ۱۴۳.
- ↑ محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۵۴٠، ح١٨.
- ↑ حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص٨۶٩.
- ↑ خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۷، ص۲۷۹.
- ↑ صالح، سید محمد حسن، ولایت تکوینی اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات، ص ۲۱.