صبر در حدیث: تفاوت میان نسخه‌ها

دین و اخلاق و [[عقل]] با هم رابطه و پیوند تنگاتنگی دارند به طوری که از هم جدا نمی‌شوند، از همین رو، با دستور و [[فرمان الهی]] چنان که در [[روایت]] عقل و [[جهل]] در [[اصول کافی]] است، آن سه با هم هستند. صبر به عنوان فرمانده عملیاتی عقل عمل می‌‌کند، پس باید گفت که اگر صبر نباشد، [[دین داری]] معنا و مفهومی ندارد؛ همان طوری که صبر نیز با عقلانیت و حسن الیقین نسبت به [[خداوند]] معنا می‌‌یابد و بدون دین معنا ومفهومی نمی‌یابد.

=== راه دشوار [[بهشت]] و [[یاری]] صبر ===

از آن جایی که سعادت اخروی [[انسان]] در [[دنیا]] تضمین می‌‌شود و راه بهشت از [[دوزخ]] طبیعت دنیا و [[ابتلائات]] و آزمون‌ها و مصیبت‌های آن می‌‌گذرد، کسی که بتواند در [[مشکلات]] صبر کند، می‌‌تواند [[امید]] داشته باشد که به بهشت در می‌‌آید. خداوند در [[آیات]] [[سوره عصر]] بیان کرده است که عصر دنیا همانند فشار آخر و نهایی است که به انسان وارد می‌‌شود و هر کسی گرفتار [[خسران]] و [[زیان]] است مگر آنکه به [[سلامت]] از این گذرگاه دوزخی طبیعت دنیا بگذرد و به سر [[منزل]] مقصود و مقصد برسد.

=== صبر، نیکوترین [[جامه]] [[ایمان]] ===

پس صبر موجب می‌‌شود انسان هم در برابر فشارها قوت و [[قدرت]] بیابد و [[باطن]] خود را محکم و [[استوار]] سازد و هم ظاهر خویش را [[زیبا]] نماید<ref>[[خلیل منصوری|منصوری، خلیل]]، [[صبر و شکیبایی در اسلام (مقاله)|صبر و شکیبایی در اسلام]].</ref>.

=== صبر، [[گنج]] بهشتی ===

از آنجایی که صبر از نظر [[آموزه‌های وحیانی]] [[اسلامی]] که از [[آدم]]{{ع}} تا خاتم{{صل}} ادامه دارد، از چنین ارزش و جایگاهی برخوردار است، بی‌گمان در همه [[اولیای الهی]] از جمله [[پیامبران]]{{ع}} تحقق دارد و آنان متصف به چنین صفتی هستند؛ زیرا از [[مکارم اخلاقی]] و محاسن آن و از جنود و [[لشکریان]] [[عقل]] است و [[فرماندهی]] آن است. هم [[پیامبران]] و [[اولیای الهی]] از [[فضایل اخلاقی]] برخوردارند. بنابراین، فضلیت [[صبر]] نیز در آنان [[قوی]] است. بر همین [[حلم]] و [[بردباری]] که اوج درجات و مراتب صبر را نیز دارند.

== آثار صبر ==

=== نیمی از [[ایمان]] ===

پس از نظر [[پیامبر]]{{صل}} اگر بخواهیم جایگاه و [[ارزش]] و اهمیت [[صبر]] را در [[زندگی]] [[مؤمن]] و بلکه [[ایمان]] وی ارزیابی کنیم باید بگوییم که نیمی از ایمان در صبر شخص تجلی و خودنمایی می‌‌کند؛ زیرا این صبر است که با قرار گرفتن در بالا و [[برتر]] همه [[کارها]] و در جایگاه [[فرماندهی]] عملیاتی، [[لشکر]] [[عقل]] را [[هدایت]] می‌‌کند و در پشت دژی [[استوار]] [[اجازه]] نمی‌دهد تا [[لشکریان]] [[جهالت]] و [[سفاهت]] پیشروی داشته باشند و ایمان شخص را از میان بردارند و [[دین]] و ایمانش را نابود سازند<ref>[[خلیل منصوری|منصوری، خلیل]]، [[صبر و شکیبایی در اسلام (مقاله)|صبر و شکیبایی در اسلام]].</ref>.

=== حامی‏ ایمان و معیار کارها ===

از نظر آن حضرت{{ع}} آنچه حامی ایمان است و [[ایمان]] [[انسان]] را پشتیبانی و حمایت می‌‌کند تا [[استوار]] بماند، [[صبر]] است. در [[حقیقت]] وقتی انسان با [[علم]] و عمل ایمان خویش را می‌‌سازد و استوار می‌‌سازد، این ایمان نیازمند پشتیبانی دائمی است تا استوار بماند، صبر به سبب آنکه [[فرماندهی]] جنود عقل را به عهده دارد، می‌‌تواند در این امر کند و ایمان [[آدمی]] را هماره با سربازان و لشکریانش حمایت و پشتیبانی کند.

=== [[دشمن]] سختی‌ها ===

=== دژِ استوار ===

اینکه امام علی{{ع}} صبر را دژ بسیار استوار و محکم تعبیر می‌‌کند، برای آن است که در این دژ صبر همه لشکریان عقل صف بسته و آماده [[کارزار]] است و جنود و لشکریان سفاهت و بی‌خردی پشت این دژ استوار هستند. همچنین آن حضرت{{ع}} بیان می‌‌کند که صبر جزو عبادت‌های [[اهل یقین]] است. این سخن ایشان ناظر به همان عبارتی است که اصل صبر و ریشه و خاستگاه آن را [[یقین]] دانسته است. پس [[اهل یقین]]، اهل صبر هستند و [[عبادت]] آنان این گونه رنگ [[عقلانی]] می‌‌گیرد و از هیجانات [[عاطفی]] و احساسی زودگذر و بی‌معنا دور است<ref>[[خلیل منصوری|منصوری، خلیل]]، [[صبر و شکیبایی در اسلام (مقاله)|صبر و شکیبایی در اسلام]].</ref>.

از آن جایی که صبر، فرمانده عملیاتی [[لشکر]] [[عقل]] است، بهترین سلاح در برابر [[دشمن]] غدار و [[وسوسه]]‌گر و [[حیله]]‌گر [[سفاهت]] و بی‌خردی است. [[اهل]] [[ایمان]] به سبب حسن الیقین به [[خداوند]] خود را در پناه دژ [[استوار]] صبر قرار داده و با سلاحی چون صبر می‌‌تواند در این دژ استوار از ایمان خود [[دفاع]] نماید و [[اجازه]] ندهد تا دشمن و لشکر [[جهل]] به او بتازد و بر او چیره شود.

=== صبر کفیل [[پیروزی]] ===

از قدیم گفته‌اند: صبر و ظفر هردو [[دوستان]] قدیمند/ بر اثر صبر نوبت [[ظفر]] آید. کسی که صبر به معنای [[شکیبایی]] و [[استقامت]] را دارا باشد، در برابر حملات [[دشمن]] غدار و [[کینه‌توز]] [[عقل]] و عقلانیت، هرگز به دامن [[لشکریان]] [[کفر]] و [[شرک]] و [[جهالت]] و فرمانده عملیاتی آن یعنی [[جزع]] و بی‌تابی نمی‌افتد؛ زیرا [[ملت]] و [[جامعه]]‌ای که در برابر فشار [[مشکلات]] صبر و تاب نمی‌آورند و به دژ [[استوار]] صبر و فرماندهی آن نمی‌روند، باید همه چیز خود را از دست بدهند و داشته‌هایشان را [[تسلیم]] [[لشکر]] جهالت کنند و از [[ایمان]] و دین و اخلاق و عقلانیت دست بکشند.

=== پیروزی عاقبت صبوری ===

کسی که روحیه و خصلت و صفت صبر را داراست، در پناه سپری قرار گرفته که او را از شکست در عرصه‌های [[زندگی]] به ویژه [[اقتصادی]] [[حفظ]] می‌‌کند؛ زیرا [[امیرمؤمنان]]{{ع}} می‌‌فرماید: {{متن حدیث|اَلصَّبْرُ جُنَّةٌ مِنَ الْفاقَةِ}}؛ صــبر و بردباری سپری در برابر [[فقر]] است.

اینکه این واژه در [[پیروزی]] و چیرگی و سلطه نیز به کار می‌‌رود، از آن جهت است که یک طرف از دو جبهه سرش شکسته و تیری سرش شکسته است به طوری که دیگر توان [[مقاومت]] ندارد. بر اساس همین مبنا کسی که بر دیگری سوار شده و او را سر شکسته کرده فائق می‌‌گویند حال چه در فضل باشد یا هر چیزی دیگر. پس اگر [[خداوند]] می‌‌فرماید: هو القاهر فوق عباده؛ او چیره بالای سر [[بندگان]] است؛ یعنی همه در برابر او سرشکسته و [[شکست]] خورده هستند<ref>{{متن قرآن|وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ وَهُوَ الْحَكِيمُ الْخَبِيرُ * وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ وَيُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً حَتَّى إِذَا جَاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنَا وَهُمْ لَا يُفَرِّطُونَ}} «و اوست که بر بندگان خویش چیره است و او فرزانه آگاه است * و او بر بندگان خویش چیره است و بر شما نگهبانانی می‌فرستد تا چون مرگ هر یک از شما در رسد فرشتگان ما جان او را بستانند و آنان کوتاهی نمی‌ورزند» سوره انعام، آیه ۱۸ و ۶۱.</ref>.

پس اگر کسی سپر [[صبر]] را در دست داده باشد، هم [[پیروز]] میدان نبردهای نظامی و [[اقتصادی]] و مانند آنها خود بود و هم خود را از [[برتری]] و فوقیت [[دشمن]] عقلانیت یعنی [[جهالت]] [[حفظ]] کرده است<ref>[[خلیل منصوری|منصوری، خلیل]]، [[صبر و شکیبایی در اسلام (مقاله)|صبر و شکیبایی در اسلام]].</ref>.

== منابع ==