آداب جهاد در فقه سیاسی: تفاوت میان نسخه‌ها

{{مدخل مرتبط  

| موضوع مرتبط = آداب جهاد

| مداخل مرتبط = [[آداب جهاد در تاریخ اسلامی]] - [[آداب جهاد در فقه سیاسی]] - [[آداب جهاد در معارف و سیره نبوی]] - [[آداب جهاد در معارف و سیره علوی]]

 

== مقدمه ==

# [[جهاد با نفس]]؛ شخص [[مجاهد]] قبل از پرداختن به [[جهاد با دشمن]]، باید نخست با نفس خود جهاد کند و [[خودسازی]] نماید و گرنه در معرکه جنگ، [[شکست]] می‌خورد<ref>در کتاب‌های فقهی وحدیثی، مباحث جهاد نفس بیشتر از جهاد با دشمن مطرح شده است. (ر. ک: وسائل‌الشیعه، ج۱۱).</ref>.

# [[فرمانبری]] از [[امام]]؛ مجاهدان باید از امام [[معصوم]] و یا [[نایب]] او ([[فقیه جامع الشرایط]]) [[اطاعت]] کنند و رهنمود بگیرند.

# [[آموزش]] نظامی و [[جنگی]]؛ مجاهدان باید آموزش دیده باشند.

# قصد قربت؛ مجاهدان باید به قصد [[تقرب به خدا]] و جلب [[رضایت]] او [[مجاهده]] و [[قتال]] کنند. جهاد با هر قصد و [[نیت]] دیگری، [[باطل]] می‌باشد و اگر کشته شود، [[شهید]] نیست.

# [[دعوت]]؛ قبل از شروع جنگ بدون در نظر گرفتن ضدیت و [[دشمنی]]، باید [[خصم]] را به اسلام و [[مصالحه]] دعوت کرد، در صورت عدم پذیرش، با او جنگید<ref>نهج البلاغه، نامه ۱۲.</ref>.

# متانت و [[استواری]]؛ مجاهد باید نترس، متین و [[استوار]] باشد {{عربی|المؤمن کالجبل الراسخ لا یحرکه العواصف}}؛ [[مؤمن]] باید همچون [[کوه]] استوار باشد و طوفان‌ها او را نلرزاند. اگر کسی [[ایمان]]، متانت و استواری نداشته باشد شایعات و [[تبلیغات]] [[دشمن]]، او را شکار خواهد کرد. مانند برخی از افسران و سربازان [[امام حسن]] {{ع}} که [[خیانت]] کردند.

# [[صبر]] و [[شکیبایی]]؛ مجاهد باید در سنگرش صبور و [[امیدوار]] باشد طول [[زمان]] و پایان‌ناپذیری جنگ او را فرسوده نسازد و روحش را خسته نکند. [[علی]] {{ع}} می‌فرماید: {{متن حدیث|لَا يَعْدَمُ الصَّبُورُ الظَّفَرَ وَ إِنْ طَالَ بِهِ الزَّمَانُ}}<ref>«شخص صبور، [[پیروزی]] را از دست نمی‌دهند هر چند زمان طول بکشد» نهج البلاغه، حکمت ۱۴۵.</ref>.

# [[خطابه]] و [[پند]] فرمانده؛ از [[آداب]] جنگ است که فرماندهان، قبل از شروع جنگ، سربازان را [[موعظه]] و به جهاد و [[مبارزه]] تحریص و ترغیب کنند، چنان‌که [[علی بن ابی طالب]] {{ع}} چنین می‌کرد<ref>وسائل الشیعه، ج۱۱، ص۷۱.</ref>.

# داشتن [[شعار]] [[جنگی]]؛ [[مستحب]] است که [[مسلمانان]] در حین [[جنگ]]، شعارهای ویژه‌ای در جهت تبیین [[هدف]] جنگی‌شان و در جهت تحریص و ترغیب [[مجاهدان]] تکرار کنند. چنان‌که [[پیامبر]] این عمل را انجام می‌داد. [[روز فتح مکه]]، [[مسلمین]] شعار می‌دادند: {{عربی|نحن عباد الله حقّاً حقّا}} در یکی از [[جنگ‌ها]] می‌گفتند: {{عربی|یا أحد یا صمد}}. در جنگ بنی‌الملوح شعار می‌دادند: {{عربی|امت، امت}} در جنگ [[بنی‌المصطلق]] می‌گفتند: {{عربی|ألا إلی الله الأمرُ}} در [[جنگ بدر]] و [[احد]] شعار می‌دادند: {{عربی|یا نصر الله اقترب، اقترب}}. شعار [[امام حسین]] {{ع}} در [[کربلا]] {{عربی|یا محمد}} بود و [[امام صادق]] {{ع}} فرمود: شعار ما {{عربی|یا محمد، یا محمد}} است<ref>وسائل الشیعه، ج۱۱، ص۱۰۳.</ref>. همچنین یکی از شعارهای [[جنگ احد]] این بود: {{عربی|الله مولانا و لا مولا لکم}}.

# در [[ماه‌های حرام]] جنگ نکند؛ مگر آن‌گاه که از حمله [[دشمن]] در [[امان]] نباشد.

# اعطای تأمین؛ اگر فردی از [[کفّار]] به مسلمانان پناهنده شود، همه می‌توانند به او پناهندگی بدهند حتی یک سرباز ساده.

# مراجعت مشتبه؛ اگر یکی از کفّار به خیال این که به او امان داده‌اند وارد حدود مسلمین شود او را نباید کشت و باید به محل اولش مراجعت داد.

# کشتن [[زنان]] و اطفال و معلولین و نابینایان؛ [[حرام]] است.

# اگر کفّار به اسرای [[مسلمان]] و یا [[زن]] و بچه خودشان «تترس” کنند؛ یعنی آنها را حائل بین خود و مسلمانان قرار دهند، در صورتی که هیچ راه چاره‌ای نباشد، می‌توان آنها را کشت.

# [[ایثار]]؛ مستحب است که [[انسان]] [[برادر]] مسلمان و [[مجاهد]] خود را در غذا و آب بر خود مقدّم دارد؛ مانند [[شهدای جنگ احد]].

# [[حرمت]] فرار؛ فرار از میدان و معرکه [[نبرد]]، حرام است، مگر آنکه بخواهد در جایی که بیشتر به دشمن مشرف است، قرار گیرد؛ مانند تپه.

# بی‌تأثیری شرایط جوی؛ به بهانه فصل گرما و سرما، نباید پشت به جنگ و [[جهاد]] کرد که این [[گناه]] است<ref>نهج البلاغه، خطبه ۲۷.</ref>.

# در [[التزام]] فرمانده‌بودن؛ [[مجاهد]] و سرباز باید در حمله و عدم حمله در [[فرمان]] فرمانده خود باشد.

# [[حرمت]] مُثله؛ مُثله کردن جنازه‌های [[دشمن]] (بریدن بینی، لب، [[چشم]]، گوش و...) [[حرام]] است.

# غدر؛ غدر کردن، حرام است؛ یعنی کشتن [[کفّار]] بعد از آنکه آنها را مطمئن‌سازی که در [[امان]] هستند.

# ریختن زهر در آب آشامیدنی؛ حرام است.

# در [[جنگ]] باید [[نماز]] را شکسته به جای آورد و اسم آن «نماز خوف” است.

# حرمت [[غلول]]؛ پنهان‌کردن چیزی از [[غنیمت]]، حرام است<ref>[[ابوالفضل شکوری|شکوری، ابوالفضل]]، [[فقه سیاسی اسلام (کتاب)|فقه سیاسی اسلام]]، ص ۳۷۹.</ref>.

[[رده:آداب جهاد]]

[[رده:سیره نظامی]]