ابومخنف کوفی در تاریخ اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

ابومخنف کوفی در تاریخ اسلامی (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۲۲ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۳۶

۸٬۸۹۳ بایت اضافه‌شده ، ۲۲ فوریه

۸۱٬۹۱۳

ویرایش

@@ خط ۹: / خط ۹: @@
 ==مقدمه==
 به گفته [[ابن‌ندیم]]، [[ابومخنف لوط بن یحیی ازدی]] از [[اصحاب علی]]{{ع}} بود و از [[پیغمبر اکرم]]{{صل}} [[روایت]] کرده است. [[نجاشی]] نیز در فهرست آورده است وی پیشوای علمای [[شیعه در کوفه]] و از [[اصحاب امیرالمؤمنین]]{{ع}} و [[امام حسن]] و [[امام حسین]]{{عم}} بوده است. [[شیخ طوسی]] می‌گوید: صحیح این است پدرش از [[اصحاب امیرمؤمنان]] علی{{ع}} بوده و او آن [[حضرت]] را [[ملاقات]] نکرده است. ابن ندیم کتاب‌های بسیاری را از او در [[اخبار]] و [[تاریخ]] و [[انساب]] نام برده است. شیخ طوسی و نجاشی هم کتاب‌های دیگری را بر آن افزوده‌اند. [[هشام بن محمد بن سائب کلبی]] از وی روایت کرده و او [[شاگرد]] [[امام]] [[جعفر صادق]]{{ع}} بوده است<ref>تحفة الاحباب، ص۲۹۹؛ تأسیس الشیعه، ص۲۳۵.</ref>.<ref>[[محمد حسین رجبی دوانی|رجبی دوانی، محمد حسین]]، [[کوفه و نقش آن در قرون نخستین اسلامی (کتاب)|کوفه و نقش آن در قرون نخستین اسلامی]] ص ۴۸۱.</ref>
+==[[ابومخنف]]==
+لوط بن یحیی بن سعید بن مخنف بن سلیم ازدی از [[مورخان]] به نام [[قرن دوم هجری]] است<ref> عجیب آن است که نام ابومخنف را درمیان فقهای دوره عباسی (خلافت از اواخر ۱۵۸) آورده است. نک: تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۴۰۳</ref> [[گرایش شیعی]] او [[تأیید]] شده و به همین دلیل، [[اصحاب]] [[حدیث]] اورا متروک دانسته‌اند. [[ابن حبان]] نوشته است: او را فضی بود و [[صحابه]] را [[دشنام]] می‌‌‌‌داد<ref> لسان المیزان، ج۴، ص۳۴۴</ref> [[ابن عدی]] نوشته است که او [[شیعی]] [[افراطی]] بود<ref> الکامل فی ضعفأ الرجال، ج۶، ش ۲۱۱۰</ref> در متروک بودن وی
+نزد اصحاب حدیث باید به این نکته هم توجه داشت که اخباری است ومورخ. [[ذهبی]] اورا به دلیل اخباری بودن [[موثق]] ندانسته<ref>میزان الاعتدال، ج۳، ش ۲۹۹۲</ref> در برابر اینها، [[رجال شناسان شیعی]] اورا تأیید کرده‌اند. [[نجاشی]] نوشته است: ابومخنف شیخ الاصحاب در [[کوفه]] بود و می‌‌توان به نقل‌هایش [[اعتماد]] داشت. او از [[جعفر بن محمد الصادق]]{{ع}} [[روایت]] دارد<ref>رجال النجاشی، ص۳۲۰، ش ۸۷۵</ref>
+جد وی مخلف بن سلیم از [[اصحاب پیامبر]]{{صل}} <ref>نک: مسند احمد، ج۲، ص۱۸۳، ج۴، ص۲۱۵، ج۵، ص۷۶. سنن النسائی، ج۷، ص۱۶۷، در این منابع روایاتی درباره کیفیت آمدن وی نزد پیامبر نقل شده است</ref> ویاران [[امام علی]] علی{{ع}} است. وی در [[جنگ جمل]] به عنوان [[رهبر]] [[طایفه ازد]] در کنار امام علی{{ع}} حضور داشت. بعد ازآن نیز از طرف [[امام]] [[حاکم اصفهان]] شد.
+[[تخصص]] ویژه ابومخنف در حوادث [[عراق]] بود<ref>نک: معجم الادبأ ج۱۷، ص۴۱. مدائنی هم متخصص خراسان و هند و فارس و واقدی حجاز وسیره. الفهرست، ص۱۰۶</ref> و درباره بیشتر جنگ‌های مهم این منطقه تک نگاری‌هایی داشته است. بیشتر این تک نگاری‌ها، [[اخبار]] [[شیعیان]] و برخی درباره درگیریهای [[خوارج]] و [[قیام]] [[عبدالرحمان بن محمد بن اشعث]] است. نگاهی به تألیفات او در [[فهرست ابن ندیم]]، [[سیر]] کار تألیفی اورا در این جهت نشان می‌‌‌‌دهد<ref>الفهرست، ص۱۰۵، ونک: النجاشی، ص۳۲۰</ref> این سیر تقریبا شامل بخش عمده اخبار [[تاریخ اسلام]] تا اواخر [[عهد]] [[اموی]] است. بیشتر رویدادهای مهم این دوره تحت عناوینی مستقل در تک نگاری‌های وی آمده است<ref>التاریخ العربی والمورخون، ج۱، ص۱۷۸</ref>
+[[ابومخنف]] با ان که [[شیعه]] بود، [[سعه صدر]] لازم را در نقل [[اخبار]] [[حفظ]] کرد، به‌طوری که [[اهل سنت]] نیز از [[روایات]] او نقل کرده‌اند. شاید به همین دلیل [[ابن ابی الحدید]] [[تشیع]] اورا [[انکار]] کرده، <ref>ابن ابی الحدید می‌‌نویسد: وابومخنلف من المحدثین و ممن یری صحه الامامة بالاختیار ولیس من الشیعة ولا معدوا فی رجالاتها، شرح نهج البلاغه، ج۱، ص۱۴۷</ref> سخنی که مورد [[تأیید]] دیگران قرار نگرفته است. مطالب زیادی که توسط او [[روایت]] شده
+در نوع خود منحصر به فرد بوده واز این جهت بسیار حایز اهمیت است. [[طبری]] نوشته‌های اوکه بیشتر از طریق کلبی روایت شده، بهره کافی برده است. مجموعه روایاتی که طبری به نقل از ابومخنف آورده ۵۸۶ روایت می‌‌‌‌باشد<ref>مرویات ابی مخنف، ص۵۸</ref> ابولفرج [[اصفهانی]] نیز در [[مقاتل الطالبیین]] و نیز اغانی از او استفاده فراوان کرده است<ref> کتابی با عنوا مرویات ابی مخنلف درتاریخ طبری گردآوری شده و گردآورنده آن از شدت تعصب ضد شیعی بر هیرک از روایات از حیث سند انتقاداتی وارد کرده است</ref>
+از ارزشمندترین کارهای او [[مقتل الحسین]]{{ع}} است که طبری اکثر روایات آن را آورده و متاسفانه اصل آن بر جای نمانده است<ref>اخیرا همین قسمت، د رکتابی جداگاه با عنوان نادرست وقعة الطف توسط انتشارات اسلامی چاپ شده است. آنچه جداگانه به عنوان مقتل ابومخنف در دسترس است قطعانادرست می</ref> نوشته مجعولی با عنوان مقتل الحسین{{ع}} به طور مستقل، منسوبه به ابو مخنلف مکرر چاپ شده که با مقایسه آن با متن با آنچه در [[تاریخ]] طبری آمده، نادرستی آن تأیید می‌‌‌‌شود<ref> الکنی والاقاب، ج۱، ص۱۵۵</ref> درست همانطور که دو متن منسوب به وی با عنوان [[مقتل]] المختار و کتاب المختار و [[ابن زیاد]]، از ساخته‌های منسوب به اوست که با محتوای آنچه طبری از ابومخنف نقل کرده ناسازگار است<ref>مرویات ابی مخنف، صص ۴۸ ۴۹</ref> گفتنی است که رساله‌ای با عنوان مولد [[علی بن ابیطالب]]{{ع}} هم با نام ابو مخنلف چاپ شده است.
+به نظر می‌‌‌‌رسد همانطور که برخی نوشته‌های [[تاریخی]] بعدها ساخته شده و به [[واقدی]] نسبت داده شده بیشتر درزمینه [[فتوحات]] درباره [[ابومخنف]] نیز مشابه آن انجام شده باشد. از [[کتاب مقتل الحسین]] مورد نظر نسخه‌های فراوانی از قرون قبل در کتاب خانه‌های مختلف [[جهان]] بر جای مانده است<ref>فهرستی از آنها در مرویات ابی مخنف ص۵۳ آمده است</ref>
+کتاب الجمل او از آثار ممهمش بوده که پاره‌ای از نقل‌های آن را [[ابن ابی الحدید]] در [[شرح نهج البلاغه]] آورده و از آن جمله ذکر اشعاری از [[اصحاب امیرالمؤمنین]]{{ع}} است که کلمه [[وصایت]] در آنهاآمده است. <ref>شرح نهج البلاغه، ج۱، ص۱۴۵. قاموس الرجال، ج۷، ص۴۴۷. قطعات نقل شده در طبری و ابن ابی الحدید را از کتاب الجمل ابومخنف فراهم آورده است نک: Abu U sezgnymaiyadischen der Hitorograghie zur Beifarhg ein Minaf۱۹۷۱ Leiden Zeit</ref> آثار دیگری نیز به طور پراکنده از اوبرجای مانده که سزگین فهرست آنها را ذکر کرده است<ref>تاریخ التراث العربی، ج۱، جزء ۲، صص ۱۳۰ ۱۲۸</ref>
+نویسنده کتاب مرویات [[ابی مخنف]] فی [[تاریخ الطبری]] عصر الخلافة کشیده است تا فهرستی از نقل‌های [[ابو مخنف]] را در دوره [[خلافت]] خلفای نخست جمع‌آوری و نقد کند. وی کتاب خود را با این [[گرایش]] تألیف کرده که در نوشته‌های [[تاریخی]] طبری، [[گرایش شیعی]] وجود دارد و بنابراین ازدید یک [[سنی]] اعتبار ندارد. وی در مقدمه کتابش به تفصیل [[مشایخ]] ابومخنف که چهره‌های برجسته متشیّع [[عراق]] وعالمان غیر [[شیعی]] هستند یاد کرد. <ref>[[رسول جعفریان|جعفریان، رسول]]، [[منابع تاریخ اسلام (کتاب)|منابع تاریخ اسلام]]، ص ۱۳۳.</ref>
 == منابع ==
 {{منابع}}
 # [[پرونده:IM010499.jpg|22px]] [[محمد حسین رجبی دوانی|رجبی دوانی، محمد حسین]]، [[کوفه و نقش آن در قرون نخستین اسلامی (کتاب)|'''کوفه و نقش آن در قرون نخستین اسلامی''']]
+# [[پرونده:IM010927.jpg|22px]] [[رسول جعفریان|جعفریان، رسول]]، [[منابع تاریخ اسلام (کتاب)|'''منابع تاریخ اسلام''']]
 {{پایان منابع}}
 == پانویس ==
 {{پانویس}}