حضرت خیزران در تاریخ اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
 
(۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱۲: خط ۱۲:
سیره‌نویسان چند نام برای مادر امام جواد {{ع}} ذکر نموده‌اند. [[علامه مجلسی]] می‌گوید: "مادر امام جواد {{ع}} کنیزی بود به نام دُره که امام رضا {{ع}} او را خیزران نامید. وی از خاندان ماریه قبطیه بود. به وی [[سبیکه]] و [[ریحانه]] نیز می‌گفتند<ref>بحارالانوار، ج۵، ص۷.</ref>.
سیره‌نویسان چند نام برای مادر امام جواد {{ع}} ذکر نموده‌اند. [[علامه مجلسی]] می‌گوید: "مادر امام جواد {{ع}} کنیزی بود به نام دُره که امام رضا {{ع}} او را خیزران نامید. وی از خاندان ماریه قبطیه بود. به وی [[سبیکه]] و [[ریحانه]] نیز می‌گفتند<ref>بحارالانوار، ج۵، ص۷.</ref>.


نام مادر امام جواد {{ع}} را سبیکه نوبیه<ref>«نوبه» به سرزمین وسیعی واقع در جنوب مصر (حدود سودان کنونی) اطلاق می‌شود که مردم آن نصرانی هستند. رسول خدا {{صل}} درباره آنجا فرمود: اگر کسی می‌خواهد برای خود برادری انتخاب کند، از مردم نوبه برگزیند.</ref> گفته‌اند. گفته شده نام مادر او ریحانه بود<ref>حیات سیاسی و فکری امامان شیعه، ص۴۷۲.</ref> و نام او را [[سکینه]] مرسیه نیز گفته‌اند<ref>کشف الغمه، ج۲، ص۳۴۳.</ref>. در اعیان الشیعه آمده است که سکینه، تصحیف سبیکه است<ref>اعیان الشیعه، ج۲، ص۳۲.</ref>. کنیه او امّ‌الحسن بود<ref>مناقب آل ابی‌طالب، ج۴، ص۴۱۱.</ref>.
نام مادر امام جواد {{ع}} را سُبیکه نوبیه<ref>«نوبه» به سرزمین وسیعی واقع در جنوب مصر (حدود سودان کنونی) اطلاق می‌شود که مردم آن نصرانی هستند. رسول خدا {{صل}} درباره آنجا فرمود: اگر کسی می‌خواهد برای خود برادری انتخاب کند، از مردم نوبه برگزیند.</ref>.<ref>الارشاد، ص۶۱۵، الکافی، ج۱، ص۴۹۲؛ اثبات الوصیه، ص۲۱۶؛ اعلام الوری باعلام الهدی، ج۲، ص۹۱.</ref> گفته‌اند. گفته شده نام مادر او ریحانه بود<ref>حیات سیاسی و فکری امامان شیعه، ص۴۷۲.</ref> و نام او را [[سکینه]] مرسیه نیز گفته‌اند<ref>کشف الغمه، ج۲، ص۳۴۳.</ref>. در اعیان الشیعه آمده است که سکینه، تصحیف سبیکه است<ref>اعیان الشیعه، ج۲، ص۳۲.</ref>. کنیه او امّ‌الحسن بود<ref>مناقب آل ابی‌طالب، ج۴، ص۴۱۱.</ref>.


[[سید کاظم قزوینی]] می‌نویسد: مادر امام جواد {{ع}} به دلایلی، به نام‌های گوناگون نامیده شد. شاید او را زمانی دُره نامیدند که امام جواد {{ع}} را حامله بود؛ به جهت درخشندگی صورت او به [[نور]] [[امامت]]، سبیکه نامیده‌اند به جهت درخشش صورت او مانند شمش طلا<ref>الامام جواد من المهد إلی اللحد، ص۱۹.</ref>. [[مادر امام جواد]] {{ع}} از پرهیزگارترین و بافضیلت‌ترین [[بانوان]] عصر خود بود<ref>عیون المعجزات، ص۱۱۸.</ref>.
[[سید کاظم قزوینی]] می‌نویسد: مادر امام جواد {{ع}} به دلایلی، به نام‌های گوناگون نامیده شد. شاید او را زمانی دُره نامیدند که امام جواد {{ع}} را حامله بود؛ به جهت درخشندگی صورت او به [[نور]] [[امامت]]، سبیکه نامیده‌اند به جهت درخشش صورت او مانند شمش طلا<ref>الامام جواد من المهد إلی اللحد، ص۱۹.</ref>. [[مادر امام جواد]] {{ع}} از پرهیزگارترین و بافضیلت‌ترین [[بانوان]] عصر خود بود<ref>عیون المعجزات، ص۱۱۸.</ref>. نام [[ریحانه]] و کنیه [[ام‌الحسن]] نیز برای ایشان ذکر شده است<ref>دلائل الامامه، ص۳۹۶.</ref>.


بنابر نظر مشهور، تنها ثمره [[زندگی]] مشترک [[خیزران]] و [[امام رضا]] {{ع}} [[جواد الائمه]] {{ع}} بود<ref>الارشاد، ص۶۱۴؛ معصوم یازدهم، ص۱۶۷.</ref>.<ref>[[حیدر مظفری ورسی|مظفری ورسی، حیدر]]، [[مادران چهارده معصوم (کتاب)|مادران چهارده معصوم]]، ص۱۶۹.</ref>
بنابر نظر مشهور، تنها ثمره [[زندگی]] مشترک [[خیزران]] و [[امام رضا]] {{ع}} [[جواد الائمه]] {{ع}} بود<ref>الارشاد، ص۶۱۴؛ معصوم یازدهم، ص۱۶۷.</ref>.<ref>[[حیدر مظفری ورسی|مظفری ورسی، حیدر]]، [[مادران چهارده معصوم (کتاب)|مادران چهارده معصوم]]، ص۱۶۹؛ [[مرضیه محمدزاده|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)|زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین]]، ص ۷۹.</ref>


== در [[کلام]] [[رسول اکرم]] {{صل}} ==
== در [[کلام]] [[رسول اکرم]] {{صل}} ==
خط ۵۰: خط ۵۰:


[[امام جواد]] {{ع}} در سال ۱۹۵ هجری (هشت سال پیش از [[شهادت]] پدر) به [[دنیا]] آمد. امام رضا {{ع}} به اندازه‌ای خوشحال شده بود که نزد اصحاب خود آمد و فرمود: "[[خداوند]] به من [[فرزندی]] عنایت فرمود شبیه [[موسی بن عمران]] که دریاها را شکافت و [[عیسی بن مریم]] که مادر او [[پاک]] و [[مطهر]] بود"<ref>{{متن حدیث|قد ولد لي شبيه موسى بن عمران فالق البحار و شبيه عيسى بن مريم قدّست ام ولدته قد خلقت طاهرة مطهرة}}؛ عیون المعجزات، ص۱۱۸؛ بحار الانوار، ج۵۰، ص۱۵.</ref>.<ref>[[حیدر مظفری ورسی|مظفری ورسی، حیدر]]، [[مادران چهارده معصوم (کتاب)|مادران چهارده معصوم]]، ص۱۷۴.</ref>
[[امام جواد]] {{ع}} در سال ۱۹۵ هجری (هشت سال پیش از [[شهادت]] پدر) به [[دنیا]] آمد. امام رضا {{ع}} به اندازه‌ای خوشحال شده بود که نزد اصحاب خود آمد و فرمود: "[[خداوند]] به من [[فرزندی]] عنایت فرمود شبیه [[موسی بن عمران]] که دریاها را شکافت و [[عیسی بن مریم]] که مادر او [[پاک]] و [[مطهر]] بود"<ref>{{متن حدیث|قد ولد لي شبيه موسى بن عمران فالق البحار و شبيه عيسى بن مريم قدّست ام ولدته قد خلقت طاهرة مطهرة}}؛ عیون المعجزات، ص۱۱۸؛ بحار الانوار، ج۵۰، ص۱۵.</ref>.<ref>[[حیدر مظفری ورسی|مظفری ورسی، حیدر]]، [[مادران چهارده معصوم (کتاب)|مادران چهارده معصوم]]، ص۱۷۴.</ref>
==خیزران (سُبیکه نوبیه)==
[[مادر امام جواد]]{{ع}} [[سبیکه نوبیه]] یا [[خیزران]] بود. وی از [[کنیزان امام رضا]]{{ع}} بود. در منابع از او با نام‌های گوناگون یاد شده است. [[شیخ مفید]]، [[کلینی]]، [[مسعودی]] و [[فضل بن حسن طبرسی]] از او با نام [[سبیکه]]<ref>الارشاد، ص۶۱۵، الکافی، ج۱، ص۴۹۲؛ اثبات الوصیه، ص۲۱۶؛ اعلام الوری باعلام الهدی، ج۲، ص۹۱.</ref>، از اهالی نوبه یاد کرده و نام [[سکینه]] در برخی منابع احتمالا مُصَحّف سُبیکه است<ref>دلائل الامامه، ص۳۹۶؛ تاریخ الائمه، ص۲۵.</ref>. همچنین گفته‌اند نام وی [[دُرّه]] بود و [[امام رضا]]{{ع}} او را خیزران خوانده است<ref>اعلام الوری با علام الهدی، ج۲، ص۹۱؛ مناقب آل ابی‌طالب، ج۴، ص۳۷۹؛ الکافی، ج۱، ص۴۹۲؛ فرق الشیعه، ص٩١؛ المقالات و الفرق، ص۹۹؛ تاریخ الائمه، ص۲۵؛ تاریخ موالید الائمه و وفیاتهم، ص۱۹۶.</ref>. نام [[ریحانه]] و [[کنیه]] [[ام‌الحسن]] نیز برای ایشان ذکر شده است<ref>دلائل الامامه، ص۳۹۶.</ref>.
این تعدد نام چه‌بسا از آن روست که کنیزان به دلایلی از جمله [[تغییر]] مالکانشان با اسم‌ها و کنیه‌های گوناگون خوانده می‌شدند<ref>الجواد محمد{{ع}}، ص۲۷.</ref>.
او را از [[خاندان]] [[ماریه قبطیه]]، [[همسر رسول خدا]]{{صل}} دانسته‌اند<ref>الکافی، ج۱، ص۴۹۲؛ تاج الموالید، ص۱۲۸؛ مناقب آل ابی‌طالب، ج۴، ص۳۷۹.</ref>.
وی از [[زنان]] [[منزه]] و بافضیلت بود که [[پیامبر]] درباره‌اش فرمود: {{متن حدیث|بِأَبِي ابْنُ خِيَرَةِ الْإِمَاءِ الطَّيِّبَةِ الْفَمِ الْمُنْتَجَبَةِ الرَّحِمِ}}<ref>نگاهی گذرا بر زندگانی امام جواد{{ع}}، ص۲۷.</ref> پدرم فدای پسر بهترین کنیزان که دهانی [[پاک]] و رحمی نجیب دارد.
تذکره‌نویسان او را عالم، [[فاضل]]، باتقوی و [[زاهدترین]] زنان عصر خود یاد کرده‌اند.
امام رضا{{ع}} پس از تولد فرزندش محمد، درباره همسرش فرمود: «[[خداوند]] [[فرزندی]] به من ارزانی داشت که شبیه [[موسی بن عمران]] است که دریا را می‌شکافت و مانند [[عیسی بن مریم]] است که مادرش مقدسه و منزهه و [[طاهره]] و [[مطهره]] [[آفریده]] شده بود»<ref>اثبات الوصیه، ص۱۷۸.</ref>.<ref>[[مرضیه محمدزاده|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)|زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین]]، ص ۷۹.</ref>


== منابع ==
== منابع ==
خط ۶۴: خط ۵۵:
# [[پرونده:IM010215.jpg|22px]] [[سید ابوالفضل طباطبایی اشکذری|طباطبایی اشکذری، سید ابوالفضل]]، [[دانشنامه جوادالائمه (کتاب)|'''دانشنامه جوادالائمه''']]
# [[پرونده:IM010215.jpg|22px]] [[سید ابوالفضل طباطبایی اشکذری|طباطبایی اشکذری، سید ابوالفضل]]، [[دانشنامه جوادالائمه (کتاب)|'''دانشنامه جوادالائمه''']]
# [[پرونده:IM009705.jpg|22px]] [[حیدر مظفری ورسی|مظفری ورسی، حیدر]]، [[مادران چهارده معصوم (کتاب)|'''مادران چهارده معصوم''']]
# [[پرونده:IM009705.jpg|22px]] [[حیدر مظفری ورسی|مظفری ورسی، حیدر]]، [[مادران چهارده معصوم (کتاب)|'''مادران چهارده معصوم''']]
# [[پرونده:9030760879.jpg|22px]] [[مرضیه محمدزاده|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)|'''زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین''']]
# [[پرونده:IM011012.jpg|22px]] [[مرضیه محمدزاده|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)|'''زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین''']]
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}


۱۳۳٬۸۲۱

ویرایش