←فاطمه
(←مقدمه) برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
(←فاطمه) |
||
| (۹ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
== مقدمه == | == مقدمه == | ||
درباره | درباره فرزندان امام حسین{{ع}} در کتب [[تاریخی]] اختلافهایی وجود دارد. | ||
مورخان متقدم چون [[مصعب بن عبدالله زبیری]]، سهل بن عبدالله بخاری، [[شیخ مفید]] و [[فضل بن حسن طبرسی]]، تعداد [[فرزندان]] آن حضرت را چهار پسر به نامهای علیاکبر، [[علی بن الحسین]]{{ع}} [[امام سجاد]]، [[علیاصغر]] ([[عبدالله رضیع]])، جعفر و دو دختر به نامهای [[فاطمه]] و [[سکینه]] میدانند<ref>ر.ک: کتاب نسب قریش، ص۵۷-۵۹؛ سر السلسلة العلویه، ص٣٠؛ الارشاد، ج۲، ص۱۳۷؛ اعلام الوری باعلام الهدی، ج۱، ص۴۷۸؛ و نیز ر.ک: انیس المؤمنین، ص۱۰۴؛ جلاء العیون، ص۸۲۶؛ الدر النظیم، ص۵۷۶؛ راحی الارواح سبزواری، ص۱۴۹-۱۵۰؛ جوهره تلمسانی، ص۵۲-۵۳؛ مناقب الطاهرین، ج۲، ص۵۸۱.</ref>. | |||
[[بلاذری]] فقط از چهار فرزند [[امام]] به نامهای امام سجاد{{ع}}، علیاکبر، فاطمه و سکینه نام میبرد<ref>انساب الاشراف، ج۳، ص۱۴۶.</ref>. | [[بلاذری]] فقط از چهار فرزند [[امام]] به نامهای امام سجاد{{ع}}، علیاکبر، فاطمه و سکینه نام میبرد<ref>انساب الاشراف، ج۳، ص۱۴۶.</ref>. | ||
ابن طولون از پنج فرزند نام میبرد: امام سجاد{{ع}}، علیاکبر، علیاصغر، فاطمه و سکینه<ref>الائمة الاثنی العشر، ص۷۲.</ref>. | ابن طولون از پنج فرزند نام میبرد: امام سجاد{{ع}}، علیاکبر، علیاصغر، فاطمه و سکینه<ref>الائمة الاثنی العشر، ص۷۲.</ref>.<ref>[[مرضیه محمدزاده|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)|زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین]]، ص ۲۱۹ ـ ۲۲۰.</ref> | ||
[[شیخ مفید]]، در کتاب [[ارشاد شیخ مفید|الإرشاد]]، فرزندان امام حسین {{ع}} را شش تن، نام میبَرَد: [[علی بن الحسین الأکبر]]، [[علی بن الحسین الأصغر]]، [[جعفر بن الحسین بن علی|جعفر]]، [[عبدالله بن الحسین بن علی|عبدالله]]، [[سکینه بنت الحسین بن علی|سَکینه]] و [[فاطمه بنت الحسین بن علی|فاطمه]]<ref>الإرشاد، ج۲، ص۱۳۵.</ref>. در عین حال [[ابن طلحه]]، در کتاب مطالب السؤول، از نُه، و | [[شیخ مفید]]، در کتاب [[ارشاد شیخ مفید|الإرشاد]]، فرزندان امام حسین {{ع}} را شش تن، نام میبَرَد: [[علی بن الحسین الأکبر]]، [[علی بن الحسین الأصغر]]، [[جعفر بن الحسین بن علی|جعفر]]، [[عبدالله بن الحسین بن علی|عبدالله]]، [[سکینه بنت الحسین بن علی|سَکینه]] و [[فاطمه بنت الحسین بن علی|فاطمه]]<ref>الإرشاد، ج۲، ص۱۳۵.</ref>. در عین حال [[ابن طلحه]]، در کتاب مطالب السؤول، از نُه، و ابن فُندُق در [[لباب الأنساب]] از ده فرزند نام برده است<ref>ر. ک: مطالب السؤول، ص۷۳؛ لباب الأنساب، ج۱، ص۳۴۹.</ref>. | ||
در کتاب [[الإرشاد (کتاب)|الإرشاد]] آمده است که: [[امام حسین]] {{ع}}، شش فرزند داشت: [[علی اکبر]]، که کنیهاش [[ابو محمد]] و مادرش [[شاه زنان دختر یزدگرد]]، | در کتاب [[الإرشاد (کتاب)|الإرشاد]] آمده است که: [[امام حسین]] {{ع}}، شش فرزند داشت: [[علی اکبر]]، که کنیهاش [[ابو محمد]] و مادرش [[شاه زنان دختر یزدگرد]]، شاه ایران بود. [[علی اصغر]]<ref>مقصود از علی اکبر در این عبارت امام سجاد {{ع}} و مراد از علی اصغر برادر شهید اوست که به علی اکبر معروف است.</ref>، که با پدرش در [[کربلا]] کشته شد... و مادرش [[لیلا]] دختر [[ابو مرة بن عروة بن مسعود ثقفی]] بود. [[جعفر بن حسین]]، که [[فرزندی]] از او نماند و مادرش از [[قبیله قُضاعه]] بود و در همان روزگارِ زندگانی امام حسین {{ع}} در گذشت. [[عبدالله بن حسین]]، که در کودکی با پدرش کشته شد. تیری آمد و او را در دامان پدرش [[ذبح]] کرد.... [[سکینه دختر امام حسین]] {{ع}}، که مادرش رَباب، دختر امرِؤ القیس بن عَدی کلبی است. رَباب، مادر عبدالله بن حسین نیز بود. فاطمه، دختر امام حسین {{ع}}، که مادرش اُم [[اسحاق]]، دختر [[طلحة بن عبید الله]] تَیمی است<ref>{{متن حدیث|كَانَ لِلْحُسَيْنِ {{ع}} سِتَّةُ أَوْلَادٍ عَلِيُ بْنُ الْحُسَيْنِ الْأَكْبَرُ كُنْيَتُهُ أَبُو مُحَمَّدٍ وَ أُمُّهُ شَاهْزَنَانُ بِنْتُ كِسْرَى يَزْدَجَرْدَ. وَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ الْأَصْغَرُ قُتِلَ مَعَ أَبِيهِ بِالطَّفِّ وَ قَدْ تَقَدَّمَ ذِكْرُهُ فِيمَا سَلَفَ وَ أُمُّهُ لَيْلَى بِنْتُ أَبِي مُرَّةَ بْنِ عُرْوَةَ بْنِ مَسْعُودٍ الثَّقَفِيَّةُ. وَ جَعْفَرُ بْنُ الْحُسَيْنِ لَا بَقِيَّةَ لَهُ وَ أُمُّهُ قُضَاعِيَّةٌ وَ كَانَتْ وَفَاتُهُ فِي حَيَاةِ الْحُسَيْنِ {{ع}}. وَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحُسَيْنِ قُتِلَ مَعَ أَبِيهِ صَغِيراً جَاءَهُ سَهْمٌ وَ هُوَ فِي حَجْرِ أَبِيهِ فَذَبَحَهُ وَ قَدْ تَقَدَّمَ ذِكْرُهُ فِيمَا مَضَى. وَ سُكَيْنَةُ بِنْتُ الْحُسَيْنِ وَ أُمُّهَا الرَّبَابُ بِنْتُ إِمْرِئِ الْقَيْسِ بْنِ عَدِيٍّ كَلْبِيَّةٌ وَ هِيَ أُمُّ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحُسَيْنِ. وَ فَاطِمَةُ بِنْتُ الْحُسَيْنِ وَ أُمُّهَا أُمُّ إِسْحَاقَ بِنْتُ طَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ تَيْمِيَّةٌ}}، الإرشاد، ج۲، ص۱۳۵.</ref>. | ||
از [[عبد الرحمان بن محمد عَزرَمی]] اینگونه نقل شده: [[معاویه]]، [[مروان بن حکم]] را بر [[مدینه]] گمارد و به او [[فرمان]] داد که برای [[جوانان]] [[قریش]]، عطایی مقرر بدارد و او هم مقرر کرد. [[امام]] [[زین العابدین]] {{ع}} میفرماید: من نزد او رفتم. گفت: نامت چیست؟ گفتم: [[علی بن الحسین]]. گفت: نام برادرت چیست؟ گفتم: [[علی]]. گفت: علی و علی؟! پدرت چه میخواهد بکند؟ میخواهد نام همه فرزندانش را علی بگذارد؟! سپس، سهم مرا معلوم کرد و من، نزد پدرم باز گشتم و ماجرا را گفتم. [پدرم] فرمود: «وای بر پسر [[زن]] کبودْچشمِ<ref>کبودْچشمی، صفتی رایج است و چه بسا مراد، بد یُمنی آن باشد. عرب، کبودچشمی را علامت شومی میدانستند... و کبودی، بدترین نوع رنگ چشم و مبغوض ترینِ آن در نزد عرب بوده است؛ زیرا رومیان، که کبودچشم بودند، سرسختترین دشمن آنان بودند.</ref> دباغ چرمها. اگر صد فرزند برایم متولد شود، دوست دارم جز | از [[عبد الرحمان بن محمد عَزرَمی]] اینگونه نقل شده: [[معاویه]]، [[مروان بن حکم]] را بر [[مدینه]] گمارد و به او [[فرمان]] داد که برای [[جوانان]] [[قریش]]، عطایی مقرر بدارد و او هم مقرر کرد. [[امام]] [[زین العابدین]] {{ع}} میفرماید: من نزد او رفتم. گفت: نامت چیست؟ گفتم: [[علی بن الحسین]]. گفت: نام برادرت چیست؟ گفتم: [[علی]]. گفت: علی و علی؟! پدرت چه میخواهد بکند؟ میخواهد نام همه فرزندانش را علی بگذارد؟! سپس، سهم مرا معلوم کرد و من، نزد پدرم باز گشتم و ماجرا را گفتم. [پدرم] فرمود: «وای بر پسر [[زن]] کبودْچشمِ<ref>کبودْچشمی، صفتی رایج است و چه بسا مراد، بد یُمنی آن باشد. عرب، کبودچشمی را علامت شومی میدانستند... و کبودی، بدترین نوع رنگ چشم و مبغوض ترینِ آن در نزد عرب بوده است؛ زیرا رومیان، که کبودچشم بودند، سرسختترین دشمن آنان بودند.</ref> دباغ چرمها. اگر صد فرزند برایم متولد شود، دوست دارم جز نام علی، بر آنها نگذارم»<ref>{{متن حدیث|اسْتَعْمَلَ مُعَاوِيَةُ مَرْوَانَ بْنَ الْحَكَمِ عَلَى الْمَدِينَةِ وَ أَمَرَهُ أَنْ يَفْرِضَ لِشَبَابِ قُرَيْشٍ فَفَرَضَ لَهُمْ فَقَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ {{ع}} فَأَتَيْتُهُ فَقَالَ مَا اسْمُكَ فَقُلْتُ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ فَقَالَ مَا اسْمُ أَخِيكَ فَقُلْتُ عَلِيٌّ قَالَ عَلِيٌّ وَ عَلِيٌّ مَا يُرِيدُ أَبُوكَ أَنْ يَدَعَ أَحَداً مِنْ وُلْدِهِ إِلَّا سَمَّاهُ عَلِيّاً ثُمَّ فَرَضَ لِي فَرَجَعْتُ إِلَى أَبِي فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ وَيْلِي عَلَى ابْنِ الزَّرْقَاءِ دَبَّاغَةِ الْأَدَمِ لَوْ وُلِدَ لِي مِائَةٌ لَأَحْبَبْتُ أَنْ لَا أُسَمِّيَ أَحَداً مِنْهُمْ إِلَّا عَلِيّاً}} (الکافی، ج۶، ص۱۹، ح۷؛ بحار الأنوار، ج۴۴، ص۲۱۱، ح۸).</ref>.<ref>[[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امام حسین (کتاب)|گزیده دانشنامه امام حسین]] ص ۹۰.</ref> | ||
زنجیره [[امامت]] توسط امام سجاد{{ع}} که ششمین [[معصوم]] بود و بنا به غالب [[روایات]] از مادری [[ایرانی]] به نام [[شهربانو]] زاده شد، تداوم یافت. دیگر فرزندان امام نیز پشتیبان وی در [[نبرد]] با [[ظلم]] بودند و در [[کربلا]] به [[یاری]] پدر شتافتند. تداوم شخصیت فردی و [[اجتماعی]] [[امام حسین]]{{ع}} در قالب تربیت فرزندان را میتوان در [[شهادت]] برخی از ایشان و نیز عملکرد دیگر فرزندان و افراد [[خاندان]] در مقطع [[اسارت]] به سمت [[شام]] ملاحظه نمود و از همه مهمتر امام سجاد{{ع}} که علاوه بر [[مقام عصمت]] با مراقبتهای ویژه پدر، ادامهدهنده امامت شد<ref>[[مرضیه محمدزاده|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)|زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین]]، ص ۲۱۹ ـ ۲۲۰.</ref>. | |||
== علی اکبر == | == علی اکبر == | ||
| خط ۳۷: | خط ۳۸: | ||
{{اصلی|محمد بن الحسین بن علی}} | {{اصلی|محمد بن الحسین بن علی}} | ||
از محمد به عنوان یکی از فرزندان امام حسین {{ع}} نام برده شده است و در برخی منابع، او را در زمره [[اسیران]] آوردهاند. البته قولی بر [[شهادت]] ایشان نیز وجود دارد. [[العِقد الفرید (کتاب)|العِقد الفرید]] - در یادکردِ اسیران -: و دوازده نوجوان از [[بنی هاشم]]، [[اسیر]] شدند که [[محمد بن حسین]] هم در میان آنان بود<ref>العقد الفرید، ج۳، ص۳۷۰؛ الإمامة و السیاسة، ج۲، ص۱۲.</ref>.<ref>[[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امام حسین (کتاب)|گزیده دانشنامه امام حسین]] ص ۹۶.</ref> | از محمد به عنوان یکی از فرزندان امام حسین {{ع}} نام برده شده است و در برخی منابع، او را در زمره [[اسیران]] آوردهاند. البته قولی بر [[شهادت]] ایشان نیز وجود دارد. [[العِقد الفرید (کتاب)|العِقد الفرید]] - در یادکردِ اسیران -: و دوازده نوجوان از [[بنی هاشم]]، [[اسیر]] شدند که [[محمد بن حسین]] هم در میان آنان بود<ref>العقد الفرید، ج۳، ص۳۷۰؛ الإمامة و السیاسة، ج۲، ص۱۲.</ref>.<ref>[[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امام حسین (کتاب)|گزیده دانشنامه امام حسین]] ص ۹۶.</ref> | ||
== حمزه == | |||
{{اصلی|حمزة بن الحسین}} | |||
بنا به گفته [[ابن شهرآشوب]]، «حمزه» از فرزندان امام حسین {{ع}} و در شمار [[شهیدان کربلا]] قرار دارد<ref>مناقب ابن شهرآشوب، ج۴، ص۱۲۲؛ بحارالانوار، ج۴۵، ص۶۳؛ اسرارالشهادة، ج۳، ص۲۸۸؛ عوالم العلوم و المعارف، ج۱۷، ص۳۴۳، الدمعة الساکبة، ج۵، ص۲۰؛ عشره کامله، ص۴۶۵.</ref>.<ref>جمعی از نویسندگان، [[پژوهشی پیرامون شهدای کربلا (کتاب)|پژوهشی پیرامون شهدای کربلا]]، ص۱۵۴.</ref> | |||
== فاطمه == | == فاطمه == | ||
{{اصلی|فاطمه | {{اصلی|فاطمه بنت حسین بن علی بن ابیطالب}} | ||
فاطمه دختر امام حسین {{ع}}، نام مادرش [[ام اسحاق]] بود. او از [[زنان]] با [[فضیلت]] و نمونه در [[روزگار]] خویش به شمار میآمد. ایشان با عموزادهاش، [[حسن مثنی]]، [[فرزند]] [[امام حسن مجتبی]] {{ع}} [[ازدواج]] کرد. فاطمه همراه پدر و همسرش در [[کربلا]] حضور داشت و بعد از [[شهادت]] امام و یارانش به [[اسارت]] درآمد و با خواندن [[خطبه]] همراه عمهاش [[زینب کبری]] {{س}} در [[کوفه]] و [[شام]] به افشاگری علیه [[حکومت]] دست زد<ref>[[محمد صادق مزینانی|مزینانی، محمد صادق]]، [[نقش زنان در حماسه عاشورا (کتاب)|نقش زنان در حماسه عاشورا]]، ص۲۲۴-۲۳۲؛ [[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امام حسین (کتاب)|گزیده دانشنامه امام حسین]] ص ۹۷.</ref>. | فاطمه دختر امام حسین {{ع}}، نام مادرش [[ام اسحاق]] بود. او از [[زنان]] با [[فضیلت]] و نمونه در [[روزگار]] خویش به شمار میآمد. ایشان با عموزادهاش، [[حسن مثنی]]، [[فرزند]] [[امام حسن مجتبی]] {{ع}} [[ازدواج]] کرد. فاطمه همراه پدر و همسرش در [[کربلا]] حضور داشت و بعد از [[شهادت]] امام و یارانش به [[اسارت]] درآمد و با خواندن [[خطبه]] همراه عمهاش [[زینب کبری]] {{س}} در [[کوفه]] و [[شام]] به افشاگری علیه [[حکومت]] دست زد<ref>[[محمد صادق مزینانی|مزینانی، محمد صادق]]، [[نقش زنان در حماسه عاشورا (کتاب)|نقش زنان در حماسه عاشورا]]، ص۲۲۴-۲۳۲؛ [[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امام حسین (کتاب)|گزیده دانشنامه امام حسین]] ص ۹۷.</ref>. | ||
== سکینه == | == سکینه == | ||
{{اصلی|سکینه بنت | {{اصلی|سکینه بنت حسین بن علی بن ابیطالب}} | ||
نام سکینه، [[آمنه]] است. مادرش [[رباب]] است. وی در [[مدینه]] به [[دنیا]] آمد. [[سکینه]]، زنی | نام سکینه، [[آمنه]] است. مادرش [[رباب]] است. وی در [[مدینه]] به [[دنیا]] آمد. [[سکینه]]، زنی خوشخو، [[عفیف]]، اهل شعر و [[ادب]] و از راویان حدیث بود. ایشان در [[حادثه عاشورا]] حضور داشت و به همراه [[اسیران]]، به [[کوفه]] و [[شام]] و از آنجا به مدینه رفت. درگذشت وی، در منابع تاریخی، در [[ربیع الاول]] سال ۱۱۷ هجری ثبت شده است. مکان [[دفن]] وی، بنا بر مشهور، مدینه است<ref>[[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امام حسین (کتاب)|گزیده دانشنامه امام حسین]] ص ۹۸.</ref>. | ||
== رقیه == | == رقیه == | ||
{{اصلی|رقیه | {{اصلی|رقیه بنت حسین بن علی بن ابیطالب}} | ||
== منابع == | == منابع == | ||
| خط ۵۸: | خط ۶۳: | ||
# [[پرونده:1100609.jpg|22px]] [[فضلالله خالقیان|خالقیان، فضلالله]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)|'''مقاله «امام سجاد» و «دیگر آثار امام سجاد»، دانشنامه صحیفه سجادیه''']] | # [[پرونده:1100609.jpg|22px]] [[فضلالله خالقیان|خالقیان، فضلالله]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)|'''مقاله «امام سجاد» و «دیگر آثار امام سجاد»، دانشنامه صحیفه سجادیه''']] | ||
# [[پرونده:1100854.jpg|22px]] [[محمد صادق مزینانی|مزینانی، محمد صادق]]، [[نقش زنان در حماسه عاشورا (کتاب)|'''نقش زنان در حماسه عاشورا''']] | # [[پرونده:1100854.jpg|22px]] [[محمد صادق مزینانی|مزینانی، محمد صادق]]، [[نقش زنان در حماسه عاشورا (کتاب)|'''نقش زنان در حماسه عاشورا''']] | ||
# [[پرونده:IM011012.jpg|22px]] [[مرضیه محمدزاده|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)|'''زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین''']] | |||
# [[پرونده:360818579.jpg|22px]] جمعی از نویسندگان، [[پژوهشی پیرامون شهدای کربلا (کتاب)| '''پژوهشی پیرامون شهدای کربلا''']] | |||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||