بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| (۲ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط| موضوع مرتبط =| عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[زهد در لغت]] - [[زهد در قرآن]] - [[زهد در حدیث]] - [[زهد در نهج البلاغه]] - [[زهد در اخلاق اسلامی]] - [[زهد در عرفان اسلامی]] - [[زهد در معارف دعا و زیارات]] - [[زهد در معارف و سیره نبوی]] - [[زهد در معارف و سیره علوی]] - [[زهد در معارف و سیره سجادی]] - [[زهد در معارف و سیره امام باقر]] - [[زهد در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] | پرسش مرتبط = }} | {{مدخل مرتبط| موضوع مرتبط =| عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[زهد در لغت]] - [[زهد در قرآن]] - [[زهد در حدیث]] - [[زهد در نهج البلاغه]] - [[زهد در اخلاق اسلامی]] - [[زهد در عرفان اسلامی]] - [[زهد در معارف دعا و زیارات]] - [[زهد در معارف و سیره نبوی]] - [[زهد در معارف و سیره علوی]] - [[زهد در معارف و سیره سجادی]] - [[زهد در معارف و سیره امام باقر]] - [[زهد در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] | پرسش مرتبط = }} | ||
| خط ۲۳: | خط ۲۲: | ||
از دیدگاه [[قرآن]]، زهد به معنای بیبهره بودن از [[مال]] و [[ثروت]] و امکانات [[دنیوی]] نیست و برخلاف تصور برخی، نیازی نیست که زهد حتما با [[فقر]] و تهیدستی توأم باشد، بلکه [[حقیقت]] زهد آن است که [[انسان]] به [[دنیا]] به گونهای دلبسته نشود که از [[یاد خدا]] و [[قیامت]] غافل گردد<ref>الاخلاق، ص۲۵۷؛ حجهالتفاسیر، ج۷، ص۲۸۷؛ نمونه، ج۱۵، ص۴۶۴.</ref>، چنانکه [[سلیمان]] {{ع}} با اینکه [[مال]] و [[ثروت]] فراوانی داشت، به آنها دلبسته نبود و با ردّ هدایای گرانبهای ملکه سبا این معنا را نشان داد<ref>سوره نمل، آیه ۳۶.</ref><ref>نمونه، ج۱۵، ص۴۶۴.</ref> و نیز [[پیامبر]] {{صل}}، [[فدک]] و عوالی را به [[فاطمه]] {{س}} بخشید که درآمد سالانه بسیار زیادی داشت، با این حال [[فاطمه]] {{س}} از بزرگترین زاهدان بود و با کمترین امکانات [[زندگی]] میکرد<ref>حجهالتفاسیر، ج۷، ص۲۸۷-۲۸۸.</ref>، از اینرو [[امیرمؤمنان]] {{ع}}، برخوردار بودن یا نبودن از [[دنیا]] را جزو [[حقیقت]] زهد به شمار نیاورده و تمام زهد را خلاصه شده در دو عبارت از [[قرآن]] دانسته که [[انسان]] بر آنچه از دست داده [[غمگین]] و از آنچه [[خدا]] به او داده شادمان نشود: {{متن قرآن|لِكَيْلَا تَأْسَوْا عَلَى مَا فَاتَكُمْ وَلَا تَفْرَحُوا بِمَا آتَاكُمْ}}<ref>«تا بر آنچه از دست شما رفت دریغ نخورید و بر آنچه به شما دهد شادی نکنید» سوره حدید، آیه ۲۳.</ref><ref>شرح نهجالبلاغه، ج۴، ص۱۰۲.</ref> با این حال برخی [[لذت]] بردن از تمتعات [[دنیا]] را مانع زهد دانستهاند<ref>البحر المدید، ج۵، ص۱۳۵.</ref>. | از دیدگاه [[قرآن]]، زهد به معنای بیبهره بودن از [[مال]] و [[ثروت]] و امکانات [[دنیوی]] نیست و برخلاف تصور برخی، نیازی نیست که زهد حتما با [[فقر]] و تهیدستی توأم باشد، بلکه [[حقیقت]] زهد آن است که [[انسان]] به [[دنیا]] به گونهای دلبسته نشود که از [[یاد خدا]] و [[قیامت]] غافل گردد<ref>الاخلاق، ص۲۵۷؛ حجهالتفاسیر، ج۷، ص۲۸۷؛ نمونه، ج۱۵، ص۴۶۴.</ref>، چنانکه [[سلیمان]] {{ع}} با اینکه [[مال]] و [[ثروت]] فراوانی داشت، به آنها دلبسته نبود و با ردّ هدایای گرانبهای ملکه سبا این معنا را نشان داد<ref>سوره نمل، آیه ۳۶.</ref><ref>نمونه، ج۱۵، ص۴۶۴.</ref> و نیز [[پیامبر]] {{صل}}، [[فدک]] و عوالی را به [[فاطمه]] {{س}} بخشید که درآمد سالانه بسیار زیادی داشت، با این حال [[فاطمه]] {{س}} از بزرگترین زاهدان بود و با کمترین امکانات [[زندگی]] میکرد<ref>حجهالتفاسیر، ج۷، ص۲۸۷-۲۸۸.</ref>، از اینرو [[امیرمؤمنان]] {{ع}}، برخوردار بودن یا نبودن از [[دنیا]] را جزو [[حقیقت]] زهد به شمار نیاورده و تمام زهد را خلاصه شده در دو عبارت از [[قرآن]] دانسته که [[انسان]] بر آنچه از دست داده [[غمگین]] و از آنچه [[خدا]] به او داده شادمان نشود: {{متن قرآن|لِكَيْلَا تَأْسَوْا عَلَى مَا فَاتَكُمْ وَلَا تَفْرَحُوا بِمَا آتَاكُمْ}}<ref>«تا بر آنچه از دست شما رفت دریغ نخورید و بر آنچه به شما دهد شادی نکنید» سوره حدید، آیه ۲۳.</ref><ref>شرح نهجالبلاغه، ج۴، ص۱۰۲.</ref> با این حال برخی [[لذت]] بردن از تمتعات [[دنیا]] را مانع زهد دانستهاند<ref>البحر المدید، ج۵، ص۱۳۵.</ref>. | ||
در [[آیات]] و [[روایات]]، برای جلوگیری از [[افراط]] و تفریطی که موجب دور شدن از [[حقیقت]] زهد میشود، از یک سو گروهی از [[مردم]] که با [[حرص]] و ولع به دنبال [[دنیا]] و زرق و برقهای [[جهان]] ماده میروند، به ناپایداری [[دنیا]] و بیارزش بودن [[مال]] و جاه توجه داده شدهاند و از سوی دیگر اهمیت کار و کوشش به گروهی که به بهانه زهد از کار و تلاش دست میکشند، گوشزد شده و [[آیات]] و روایاتی که روزیرسان را تنها [[خدا]] معرفی کرده، در پی پایان دادن به [[حرص]] و [[دنیادوستی]] و نیز فعالیت بیقید و شرط برای کسب درآمد بیشترند؛ نه اینکه به دنبال از بین بردن [[نشاط]] کار و کوشش برای [[زندگی]] آبرومندانه و خودکفا باشند<ref>نمونه، ج۱۱، ص۳۱۹.</ref>، بنابراین [[حرام]] شمردن چیزهای پاکیزهای که [[خدا]] آنها را [[حلال]] کرده از نظر [[قرآن]] ممنوع است<ref>سوره مائده، آیه ۸۷.</ref> و زهد برخی از [[صوفیه]] با [[التزام]] به اموری چون [[مصرف]] نکردن گوشت، پوشیدن لباسهای [[خشن]]، شبزندهداریهای طولانی و ترک [[معاشرت]] با [[زنان]]، زهدی منفی است که مورد [[تأیید]] [[اسلام]] نیست<ref>اطیب البیان، ج۴، ص۴۵۳.</ref>، چنانکه [[مسیحیان]] نیز نوعی [[رهبانیت]] ابداع کردند<ref>سوره حدید، آیه | در [[آیات]] و [[روایات]]، برای جلوگیری از [[افراط]] و تفریطی که موجب دور شدن از [[حقیقت]] زهد میشود، از یک سو گروهی از [[مردم]] که با [[حرص]] و ولع به دنبال [[دنیا]] و زرق و برقهای [[جهان]] ماده میروند، به ناپایداری [[دنیا]] و بیارزش بودن [[مال]] و جاه توجه داده شدهاند و از سوی دیگر اهمیت کار و کوشش به گروهی که به بهانه زهد از کار و تلاش دست میکشند، گوشزد شده و [[آیات]] و روایاتی که روزیرسان را تنها [[خدا]] معرفی کرده، در پی پایان دادن به [[حرص]] و [[دنیادوستی]] و نیز فعالیت بیقید و شرط برای کسب درآمد بیشترند؛ نه اینکه به دنبال از بین بردن [[نشاط]] کار و کوشش برای [[زندگی]] آبرومندانه و خودکفا باشند<ref>نمونه، ج۱۱، ص۳۱۹.</ref>، بنابراین [[حرام]] شمردن چیزهای پاکیزهای که [[خدا]] آنها را [[حلال]] کرده از نظر [[قرآن]] ممنوع است<ref>سوره مائده، آیه ۸۷.</ref> و زهد برخی از [[صوفیه]] با [[التزام]] به اموری چون [[مصرف]] نکردن گوشت، پوشیدن لباسهای [[خشن]]، شبزندهداریهای طولانی و ترک [[معاشرت]] با [[زنان]]، زهدی منفی است که مورد [[تأیید]] [[اسلام]] نیست<ref>اطیب البیان، ج۴، ص۴۵۳.</ref>، چنانکه [[مسیحیان]] نیز نوعی [[رهبانیت]] ابداع کردند<ref>سوره حدید، آیه ۲۷.</ref> که در ابتدا مصداقی از زهد و بیاعتنایی به [[دنیا]] بود؛ ولی به تدریج به [[انحراف]] کشیده شد تا آنجا که [[ازدواج]] بر مردان و [[زنان]] [[راهب]]، [[حرام]] و هرگونه حضور در اجتماع نیز نکوهش شد، از اینرو صومعهها و دیرها را در مکانهایی دورافتاده برای [[عبادت]] برمیگزیدند و در محیطی دور از اجتماع [[زندگی]] میکردند<ref>التفسیر الکاشف، ج۷، ص۲۵۸؛ من وحی القرآن، ج۲، ص۴۹-۵۰؛ نمونه، ج۲۳، ص۳۸۲-۳۸۵.</ref>. [[ستایش]] [[ثواب]] [[دنیا]] در کنار [[ثواب]] [[آخرت]]: {{متن قرآن|فَآتَاهُمُ اللَّهُ ثَوَابَ الدُّنْيَا وَحُسْنَ ثَوَابِ الْآخِرَةِ}}<ref>«پس خداوند به آنان پاداش این جهان و پاداش نیک جهان واپسین را بخشید» سوره آل عمران، آیه ۱۴۸.</ref> از دیگر [[ادله]] [[مخالفت]] [[قرآن]] با [[زیادهروی]] در [[ترک دنیا]] و زهدورزی است<ref>المنار، ج۴، ص۱۷۳.</ref>.<ref>[[علی گرامی|گرامی، علی]]، [[زهد - گرامی (مقاله)|زهد]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۴]]، ص۵۶۱ ـ ۵۶۳.</ref> | ||
== نشانههای [[زاهد]] [[حقیقی]] == | == نشانههای [[زاهد]] [[حقیقی]] == | ||
| خط ۵۶: | خط ۵۵: | ||
# راه نجات در آخرت و [[برائت]] از [[آتش]]<ref>مجلسی، بحار، ۶۷/۳۱۵.</ref>؛ | # راه نجات در آخرت و [[برائت]] از [[آتش]]<ref>مجلسی، بحار، ۶۷/۳۱۵.</ref>؛ | ||
# [[بینیازی]] در دنیا<ref>لیثی، عیون الحکم و المواعظ، ۴۰۸.</ref>.<ref>[[احمد فکور افشاگر|فکور افشاگر، احمد]]، [[زهد - فکور افشاگر (مقاله)| مقاله «زهد»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۶ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی ج۶]]، ص۷۴ – ۸۲.</ref> | # [[بینیازی]] در دنیا<ref>لیثی، عیون الحکم و المواعظ، ۴۰۸.</ref>.<ref>[[احمد فکور افشاگر|فکور افشاگر، احمد]]، [[زهد - فکور افشاگر (مقاله)| مقاله «زهد»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۶ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی ج۶]]، ص۷۴ – ۸۲.</ref> | ||
== آسیبشناسی بهرهمندی از [[دنیا]] == | |||
[[دین اسلام]] با [[ثروت]] و بهرهمندی از دنیا مخالف نیست، ولی گاه بهره داشتن از مواهب [[دنیوی]] ممکن است به علاقه به دنیا و [[دنیاپرستی]] بینجامد. در این صورت، [[اسلام]] با آن مخالف است. از اینرو، باید آسیبهای بهرهمندی و ثروت را بررسی کنیم تا دچار دوری از زهد و دنیاپرستی نشویم. برخی از این آسیبها عبارتاند از: | |||
# '''رسیدن به ظواهر و زیباسازی:''' اسلام با [[آراستگی ظاهر]] مخالف نیست، ولی آنگاه که [[همت]] [[انسان]] فقط صرف آراستگی ظاهر شود و فقط به [[فکر]] [[آرایش]] و [[لباس]] و غذا و ترتیب دادن مهمانیهای پر زرق و برق باشد و [[نیازمندان]] را از یاد ببرد و خوشیهای گوناگون، وی را احاطه کند، بهرهمندی به دنیاپرستی [[آلوده]] میشود و چنین کسی هرگز به زهد و [[دل]] کندن از [[محبت دنیا]] موفق نخواهد شد. | |||
# '''ترک آخرت و دلبستگی به [[دنیا]]:''' از آسیبهایی که [[ثروتمندان]] را [[تهدید]] میکند، بیتوجهی به [[آخرت]] و [[آموزههای دینی]] و انکار معاد به دلیل توجه بیش از اندازه به [[مال]]، فرزند، [[مقام]] و موقعیت است. بنابراین، ثروتمندان همواره باید مراقب باشند یاد مرگ و [[معاد]] در [[زندگی]] و [[رفتار]] آنها کمرنگ نشود. | |||
# '''[[بخل]] و [[فخرفروشی]]:''' آسیب دیگر بهرهمندی، دور شدن از [[فروتنی]] و فخرفروشی به دیگران است. بخل، کمک نکردن به [[نیازمندان]]، خودداری از [[انفاق]] و [[قرض]] و [[صدقه دادن]] که در آموزههای دینی بر آنها بسیار تأکید شده، آسیب بزرگتری است که هماره ثروتمندان را تهدید میکند. | |||
# '''توجیه [[دنیاگرایی]] با [[آیات]] و [[روایات]]:''' برخی ثروتمندان به ظاهر [[دیندار]]، برای توجیه خوشگذرانی خود و دل بستن به زرق و برق دنیا، از [[دین]] و آموزههای دینی بهره میگیرند تا خود را با وجود مترف بودن، [[زاهد]] و [[مسلمان]] [[حقیقی]] جلوه دهند و دیگران را به بیدینی متهم کنند. چنین افرادی، در [[آخرت]] عاقبتی بدتر از دیگران خواهند داشت؛ زیرا خود را [[زاهد]] میدانند و دیگران را به بیخردی و [[فسق]] متهم میکنند<ref>[[امین عظیمی|عظیمی، امین]]، [[زهد از دیدگاه پیامبر اعظم (کتاب)|زهد از دیدگاه پیامبر اعظم]]، ص۴۰ ـ ۴۲.</ref>. | |||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||