←مقدمه
(←مقدمه) |
(←مقدمه) |
||
| خط ۲۳: | خط ۲۳: | ||
*عنوان عامّ "[[هوای نفس]]"، میتواند تمامی [[رذائل اخلاقی]] را در این زمینه دربرگیرد. این [[هوای نفس]] او را به برخورد با همنوع خود، [[مخالفت]] با [[پیامبران]]، ریاکاری، [[ترس]] از [[جهاد]] و فرار از آن و از دیگر [[واجبات]] [[انسان]]، و سرانجام تنظیم توجیهاتی برای فرار از این مسؤولیّت، رهنمون میشود؛ توجیهاتی که [[عقل]] هرگز آنها را نخواهد پذیرفت. از این رو میتوان گفت که [[رذیلت]] "مسؤولیّت ناشناسی" و "[[مسؤولیت]] ناپذیری"، رذیلتای است که نه تنها دیگر [[رذائل اخلاقی]] را در پی خواهد داشت، که رذائلی دیگر و سرانجام گناهانی چند نیز بر آن مترتّب خواهد شد. | *عنوان عامّ "[[هوای نفس]]"، میتواند تمامی [[رذائل اخلاقی]] را در این زمینه دربرگیرد. این [[هوای نفس]] او را به برخورد با همنوع خود، [[مخالفت]] با [[پیامبران]]، ریاکاری، [[ترس]] از [[جهاد]] و فرار از آن و از دیگر [[واجبات]] [[انسان]]، و سرانجام تنظیم توجیهاتی برای فرار از این مسؤولیّت، رهنمون میشود؛ توجیهاتی که [[عقل]] هرگز آنها را نخواهد پذیرفت. از این رو میتوان گفت که [[رذیلت]] "مسؤولیّت ناشناسی" و "[[مسؤولیت]] ناپذیری"، رذیلتای است که نه تنها دیگر [[رذائل اخلاقی]] را در پی خواهد داشت، که رذائلی دیگر و سرانجام گناهانی چند نیز بر آن مترتّب خواهد شد. | ||
*بررسی [[تاریخ]] تمدّنهای بشری، بهخوبی نشان میدهد که [[شناخت]] مسؤولیّت، تنها علّت [[پیشرفت]] بعضی از [[ملل]] و تمدّنها بوده؛ همانگونه که کوتاهی در این زمینه نیز یگانه عامل عقبماندگی دیگر ملّتها و تمدنها بوده است. | *بررسی [[تاریخ]] تمدّنهای بشری، بهخوبی نشان میدهد که [[شناخت]] مسؤولیّت، تنها علّت [[پیشرفت]] بعضی از [[ملل]] و تمدّنها بوده؛ همانگونه که کوتاهی در این زمینه نیز یگانه عامل عقبماندگی دیگر ملّتها و تمدنها بوده است. | ||
*از این رو، [[ذلت]] و [[پستی]] بر اساس [[سنّت]] تغییرناپذیر خداوندی، همیشه همراه و همدوش این [[رذیلت اخلاقی]] خواهد بود؛ همانگونه که [[عزّت]] و [[سربلندی]]، همدوش مسؤولیّتشناسی و مسؤولیّتپذیری میباشد. [[قرآن کریم]] به این سخن نیز اینچنین اشاره میفرماید:{{متن قرآن|وَلَقَدْ صَدَقَكُمُ اللَّهُ وَعْدَهُ إِذْ تَحُسُّونَهُمْ بِإِذْنِهِ حَتَّى إِذَا فَشِلْتُمْ}}<ref>«و به راستی خداوند به وعده خود وفا کرد که (در جنگ احد) به اذن وی آنان را از میان برداشتید» سوره آل عمران، آیه ۱۵۲.</ref><ref>[[حسین مظاهری|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۳ (کتاب)|دانش اخلاق اسلامی]]، ج۳، ص ۹۹.</ref>. | |||
*اگر در این زمینه، هیچ نکته دیگری جز از تکرار مذمّت این [[رذیلت]] در [[قرآن کریم]] به دست نداشتیم، همان تکرار کافی بود تا به [[زشتی]] این صفت [[اخلاقی]] پی بریم؛ و بالاتر از آن، دریابیم که این صفت در شمار زشتترین و پستترین صفات است، که بدون تردید به [[خسران]] [[دنیا]] و [[آخرت]] خواهد انجامید؛ [[حضرت]] [[حق]] در این رابطه میفرماید: {{متن قرآن|قُلِ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ فِي خَوْضِهِمْ يَلْعَبُونَ}}<ref>«بگو: خداوند (این قرآن را فرستاده است)؛ سپس آنان رها کن در بیهودگیشان به بازی پردازند» سوره انعام، آیه ۹۱.</ref>؛ | *اگر در این زمینه، هیچ نکته دیگری جز از تکرار مذمّت این [[رذیلت]] در [[قرآن کریم]] به دست نداشتیم، همان تکرار کافی بود تا به [[زشتی]] این صفت [[اخلاقی]] پی بریم؛ و بالاتر از آن، دریابیم که این صفت در شمار زشتترین و پستترین صفات است، که بدون تردید به [[خسران]] [[دنیا]] و [[آخرت]] خواهد انجامید؛ [[حضرت]] [[حق]] در این رابطه میفرماید: {{متن قرآن|قُلِ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ فِي خَوْضِهِمْ يَلْعَبُونَ}}<ref>«بگو: خداوند (این قرآن را فرستاده است)؛ سپس آنان رها کن در بیهودگیشان به بازی پردازند» سوره انعام، آیه ۹۱.</ref>؛ | ||
*و میفرماید: {{متن قرآن|ذَرْهُمْ يَأْكُلُوا وَيَتَمَتَّعُوا وَيُلْهِهِمُ الْأَمَلُ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ}}<ref>«آنان را واگذار تا بخورند و بهره گیرند و آرزو سرگرمشان دارد، زودا که بدانند» سوره حجر، آیه ۳.</ref>؛ | *و میفرماید: {{متن قرآن|ذَرْهُمْ يَأْكُلُوا وَيَتَمَتَّعُوا وَيُلْهِهِمُ الْأَمَلُ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ}}<ref>«آنان را واگذار تا بخورند و بهره گیرند و آرزو سرگرمشان دارد، زودا که بدانند» سوره حجر، آیه ۳.</ref>؛ | ||