کفر در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

۴۵٬۱۶۹ بایت اضافه‌شده ،  ‏۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۰
(صفحه‌ای تازه حاوی «{{ویرایش غیرنهایی}} {{نبوت}} <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;"> : <div style="background-color: rgb(252, 252, 233);...» ایجاد کرد)
 
خط ۱۱۴: خط ۱۱۴:
# [[احساس]] تنگی [[قلب]] و سینه [[کافران]] از [[ایمان آوردن]] به [[پیامبر اکرم]] موجب [[پیمان]] [[صلح]] با آن [[حضرت]]: {{متن قرآن|إِلَّا الَّذِينَ يَصِلُونَ إِلَى قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِيثَاقٌ أَوْ جَاءُوكُمْ حَصِرَتْ صُدُورُهُمْ أَنْ يُقَاتِلُوكُمْ أَوْ يُقَاتِلُوا قَوْمَهُمْ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَسَلَّطَهُمْ عَلَيْكُمْ فَلَقَاتَلُوكُمْ فَإِنِ اعْتَزَلُوكُمْ فَلَمْ يُقَاتِلُوكُمْ وَأَلْقَوْا إِلَيْكُمُ السَّلَمَ فَمَا جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ عَلَيْهِمْ سَبِيلًا}} [[علی بن ابراهیم]] در [[تفسیر]] خود گوید: منظور [[قبیله]] “اشجع” است که هفتصد نفر بودند و به سرکردگی مسعود بن دخیله، به [[مدینه]] آمدند. [[پیامبر]] برای ایشان بارهای خرما فرستاد و آنها را مهمانی کرد و فرمود: “بهترین چیزها هدیه‌ای است که در وقت [[حاجت]]، فرستاده شود” سپس از آنها پرسید: چرا به [[مدینه]] آمده‌اید؟ عرض کردند: خانه‌های ما به شما نزدیک است و [[دوست]] نداشتیم که با شما و [[قوم]] [[بنی ضمره]] - که میان ایشان [[پیمان]] [[دوستی]] بود -[[جنگ]] کنیم زیرا ما در برابر ایشان در [[اقلیت]] هستیم، از این رو آمده‌ایم با شما پیمانی ببندیم و در [[امان]] باشیم. [[پیامبر گرامی]] با ایشان [[پیمان]] بست و آنها به بلاد خویش بازگشتند. [[خداوند متعال]] به همین سبب، [[امر]] کرد که متعرض ایشان نشوند. {{متن قرآن|وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَسَلَّطَهُمْ عَلَيْكُمْ}} اگر [[خدا]] می‌خواست، دل‌های ایشان را تقویت می‌کرد و به ایشان جرأت می‌داد که با شما بجنگند و بر شما [[تسلط]] پیدا کنند<ref>ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۵، ص۲۸۶.</ref>.
# [[احساس]] تنگی [[قلب]] و سینه [[کافران]] از [[ایمان آوردن]] به [[پیامبر اکرم]] موجب [[پیمان]] [[صلح]] با آن [[حضرت]]: {{متن قرآن|إِلَّا الَّذِينَ يَصِلُونَ إِلَى قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِيثَاقٌ أَوْ جَاءُوكُمْ حَصِرَتْ صُدُورُهُمْ أَنْ يُقَاتِلُوكُمْ أَوْ يُقَاتِلُوا قَوْمَهُمْ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَسَلَّطَهُمْ عَلَيْكُمْ فَلَقَاتَلُوكُمْ فَإِنِ اعْتَزَلُوكُمْ فَلَمْ يُقَاتِلُوكُمْ وَأَلْقَوْا إِلَيْكُمُ السَّلَمَ فَمَا جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ عَلَيْهِمْ سَبِيلًا}} [[علی بن ابراهیم]] در [[تفسیر]] خود گوید: منظور [[قبیله]] “اشجع” است که هفتصد نفر بودند و به سرکردگی مسعود بن دخیله، به [[مدینه]] آمدند. [[پیامبر]] برای ایشان بارهای خرما فرستاد و آنها را مهمانی کرد و فرمود: “بهترین چیزها هدیه‌ای است که در وقت [[حاجت]]، فرستاده شود” سپس از آنها پرسید: چرا به [[مدینه]] آمده‌اید؟ عرض کردند: خانه‌های ما به شما نزدیک است و [[دوست]] نداشتیم که با شما و [[قوم]] [[بنی ضمره]] - که میان ایشان [[پیمان]] [[دوستی]] بود -[[جنگ]] کنیم زیرا ما در برابر ایشان در [[اقلیت]] هستیم، از این رو آمده‌ایم با شما پیمانی ببندیم و در [[امان]] باشیم. [[پیامبر گرامی]] با ایشان [[پیمان]] بست و آنها به بلاد خویش بازگشتند. [[خداوند متعال]] به همین سبب، [[امر]] کرد که متعرض ایشان نشوند. {{متن قرآن|وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَسَلَّطَهُمْ عَلَيْكُمْ}} اگر [[خدا]] می‌خواست، دل‌های ایشان را تقویت می‌کرد و به ایشان جرأت می‌داد که با شما بجنگند و بر شما [[تسلط]] پیدا کنند<ref>ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۵، ص۲۸۶.</ref>.
# [[بهانه‌جویی]] در مقابل [[دعوت توحیدی پیامبر]] و درخواست معجزه‌های [[حسی]] و غیر متعارف به رغم [[مشاهده]] [[آیات]] گوناگون [[الهی]] از اوصاف [[کافران]] و تأکید [[خداوند]] بر [[بشر بودن پیامبر]] و این که این تقاضاهای لجوجانه برای [[ایمان]] نیاوردن است و اگر چنین معجزاتی اتفاق بیافتد باز هم [[کافران]] [[ایمان]] نخواهند آورد {{متن قرآن|وَقَالُوا لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتَّى تَفْجُرَ لَنَا مِنَ الْأَرْضِ يَنْبُوعًا * أَوْ تَكُونَ لَكَ جَنَّةٌ مِنْ نَخِيلٍ وَعِنَبٍ فَتُفَجِّرَ الْأَنْهَارَ خِلَالَهَا تَفْجِيرًا * أَوْ تُسْقِطَ السَّمَاءَ كَمَا زَعَمْتَ عَلَيْنَا كِسَفًا أَوْ تَأْتِيَ بِاللَّهِ وَالْمَلَائِكَةِ قَبِيلًا * أَوْ يَكُونَ لَكَ بَيْتٌ مِنْ زُخْرُفٍ أَوْ تَرْقَى فِي السَّمَاءِ وَلَنْ نُؤْمِنَ لِرُقِيِّكَ حَتَّى تُنَزِّلَ عَلَيْنَا كِتَابًا نَقْرَؤُهُ قُلْ سُبْحَانَ رَبِّي هَلْ كُنْتُ إِلَّا بَشَرًا رَسُولًا}} {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ حَقَّتْ عَلَيْهِمْ كَلِمَتُ رَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ * وَلَوْ جَاءَتْهُمْ كُلُّ آيَةٍ حَتَّى يَرَوُا الْعَذَابَ الْأَلِيمَ}}؛
# [[بهانه‌جویی]] در مقابل [[دعوت توحیدی پیامبر]] و درخواست معجزه‌های [[حسی]] و غیر متعارف به رغم [[مشاهده]] [[آیات]] گوناگون [[الهی]] از اوصاف [[کافران]] و تأکید [[خداوند]] بر [[بشر بودن پیامبر]] و این که این تقاضاهای لجوجانه برای [[ایمان]] نیاوردن است و اگر چنین معجزاتی اتفاق بیافتد باز هم [[کافران]] [[ایمان]] نخواهند آورد {{متن قرآن|وَقَالُوا لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتَّى تَفْجُرَ لَنَا مِنَ الْأَرْضِ يَنْبُوعًا * أَوْ تَكُونَ لَكَ جَنَّةٌ مِنْ نَخِيلٍ وَعِنَبٍ فَتُفَجِّرَ الْأَنْهَارَ خِلَالَهَا تَفْجِيرًا * أَوْ تُسْقِطَ السَّمَاءَ كَمَا زَعَمْتَ عَلَيْنَا كِسَفًا أَوْ تَأْتِيَ بِاللَّهِ وَالْمَلَائِكَةِ قَبِيلًا * أَوْ يَكُونَ لَكَ بَيْتٌ مِنْ زُخْرُفٍ أَوْ تَرْقَى فِي السَّمَاءِ وَلَنْ نُؤْمِنَ لِرُقِيِّكَ حَتَّى تُنَزِّلَ عَلَيْنَا كِتَابًا نَقْرَؤُهُ قُلْ سُبْحَانَ رَبِّي هَلْ كُنْتُ إِلَّا بَشَرًا رَسُولًا}} {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ حَقَّتْ عَلَيْهِمْ كَلِمَتُ رَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ * وَلَوْ جَاءَتْهُمْ كُلُّ آيَةٍ حَتَّى يَرَوُا الْعَذَابَ الْأَلِيمَ}}؛
# [[لجاجت]] [[کافران]] و مقابله آنان با [[پیامبر اکرم]] در عین [[آگاهی]] از [[حقانیت]] آن [[حضرت]] و دیدن آن همه [[آیات]] در [[خلقت]] سبب [[حزن]] [[اندوه پیامبر]] و [[دلداری]] و [[تسلی دادن]] [[خداوند]] به ایشان: {{متن قرآن|قَدْ نَعْلَمُ إِنَّهُ لَيَحْزُنُكَ الَّذِي يَقُولُونَ فَإِنَّهُمْ لَا يُكَذِّبُونَكَ وَلَكِنَّ الظَّالِمِينَ بِآيَاتِ اللَّهِ يَجْحَدُونَ * وَلَقَدْ كُذِّبَتْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِكَ فَصَبَرُوا عَلَى مَا كُذِّبُوا وَأُوذُوا حَتَّى أَتَاهُمْ نَصْرُنَا وَلَا مُبَدِّلَ لِكَلِمَاتِ اللَّهِ وَلَقَدْ جَاءَكَ مِنْ نَبَإِ الْمُرْسَلِينَ}}، {{متن قرآن|وَإِنْ كَانَ كَبُرَ عَلَيْكَ إِعْرَاضُهُمْ فَإِنِ اسْتَطَعْتَ أَنْ تَبْتَغِيَ نَفَقًا فِي الْأَرْضِ أَوْ سُلَّمًا فِي السَّمَاءِ فَتَأْتِيَهُمْ بِآيَةٍ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَجَمَعَهُمْ عَلَى الْهُدَى فَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْجَاهِلِينَ}}، {{متن قرآن|لَعَلَّكَ بَاخِعٌ نَفْسَكَ أَلَّا يَكُونُوا مُؤْمِنِينَ * إِنْ نَشَأْ نُنَزِّلْ عَلَيْهِمْ مِنَ السَّمَاءِ آيَةً فَظَلَّتْ أَعْنَاقُهُمْ لَهَا خَاضِعِينَ *... أَوَلَمْ يَرَوْا إِلَى الْأَرْضِ كَمْ أَنْبَتْنَا فِيهَا مِنْ كُلِّ زَوْجٍ كَرِيمٍ}}، {{متن قرآن|فَلَعَلَّكَ تَارِكٌ بَعْضَ مَا يُوحَى إِلَيْكَ وَضَائِقٌ بِهِ صَدْرُكَ أَنْ يَقُولُوا لَوْلَا أُنْزِلَ عَلَيْهِ كَنْزٌ أَوْ جَاءَ مَعَهُ مَلَكٌ...}}<ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر، محمد جعفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی، سید محمد علی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۲، ص ۵۳۰.</ref>.
# [[لجاجت]] [[کافران]] و مقابله آنان با [[پیامبر اکرم]] در عین [[آگاهی]] از [[حقانیت]] آن [[حضرت]] و دیدن آن همه [[آیات]] در [[خلقت]] سبب [[حزن]] [[اندوه پیامبر]] و [[دلداری]] و [[تسلی دادن]] [[خداوند]] به ایشان: {{متن قرآن|قَدْ نَعْلَمُ إِنَّهُ لَيَحْزُنُكَ الَّذِي يَقُولُونَ فَإِنَّهُمْ لَا يُكَذِّبُونَكَ وَلَكِنَّ الظَّالِمِينَ بِآيَاتِ اللَّهِ يَجْحَدُونَ * وَلَقَدْ كُذِّبَتْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِكَ فَصَبَرُوا عَلَى مَا كُذِّبُوا وَأُوذُوا حَتَّى أَتَاهُمْ نَصْرُنَا وَلَا مُبَدِّلَ لِكَلِمَاتِ اللَّهِ وَلَقَدْ جَاءَكَ مِنْ نَبَإِ الْمُرْسَلِينَ}}، {{متن قرآن|وَإِنْ كَانَ كَبُرَ عَلَيْكَ إِعْرَاضُهُمْ فَإِنِ اسْتَطَعْتَ أَنْ تَبْتَغِيَ نَفَقًا فِي الْأَرْضِ أَوْ سُلَّمًا فِي السَّمَاءِ فَتَأْتِيَهُمْ بِآيَةٍ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَجَمَعَهُمْ عَلَى الْهُدَى فَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْجَاهِلِينَ}}، {{متن قرآن|لَعَلَّكَ بَاخِعٌ نَفْسَكَ أَلَّا يَكُونُوا مُؤْمِنِينَ * إِنْ نَشَأْ نُنَزِّلْ عَلَيْهِمْ مِنَ السَّمَاءِ آيَةً فَظَلَّتْ أَعْنَاقُهُمْ لَهَا خَاضِعِينَ *... أَوَلَمْ يَرَوْا إِلَى الْأَرْضِ كَمْ أَنْبَتْنَا فِيهَا مِنْ كُلِّ زَوْجٍ كَرِيمٍ}}، {{متن قرآن|فَلَعَلَّكَ تَارِكٌ بَعْضَ مَا يُوحَى إِلَيْكَ وَضَائِقٌ بِهِ صَدْرُكَ أَنْ يَقُولُوا لَوْلَا أُنْزِلَ عَلَيْهِ كَنْزٌ أَوْ جَاءَ مَعَهُ مَلَكٌ...}}
==[[کفر]] به [[پیامبر اسلام]]==
جدا از [[کفر به خدا]]، [[کفر]] به [[پیامبر اسلام]] و [[انکار]] [[نبوت]] مطرح است.
#{{متن قرآن|وَلَمَّا جَاءَهُمْ كِتَابٌ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَهُمْ وَكَانُوا مِنْ قَبْلُ يَسْتَفْتِحُونَ عَلَى الَّذِينَ كَفَرُوا فَلَمَّا جَاءَهُمْ مَا عَرَفُوا كَفَرُوا بِهِ فَلَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الْكَافِرِينَ * بِئْسَمَا اشْتَرَوْا بِهِ أَنْفُسَهُمْ أَنْ يَكْفُرُوا بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ بَغْيًا أَنْ يُنَزِّلَ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ عَلَى مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ فَبَاءُوا بِغَضَبٍ عَلَى غَضَبٍ وَلِلْكَافِرِينَ عَذَابٌ مُهِينٌ}}<ref>«و چون کتابی از سوی خداوند نزدشان آمد که آنچه را با خود داشتند، راست می‌شمرد؛ با آنکه پیش‌تر، (به مژده آمدن آن) در برابر کافران یاری می‌خواستند؛ همین که آنچه می‌شناختند نزدشان رسید، بدان کفر ورزیدند پس لعنت خداوند بر کافران باد * خود را به بد چیزی فروختند که به آنچه خداوند فرو فرستاده است، از سر افزونجویی کفر می‌ورزند (و می‌گویند:) چرا خداوند برای برخی از بندگانش که بخواهد، از بخشش خویش، فرو می‌فرستد! و سزاوار خشمی از پی خشمی گشتند و برای کافران، عذابی خواری‌آور، خواهد بود» سوره بقره، آیه ۸۹-۹۰.</ref>.
#{{متن قرآن|يَوْمَئِذٍ يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَعَصَوُا الرَّسُولَ لَوْ تُسَوَّى بِهِمُ الْأَرْضُ وَلَا يَكْتُمُونَ اللَّهَ حَدِيثًا}}<ref>«در آن روز، آنان که کفر ورزیده‌اند و از پیامبر سرپیچی کرده‌اند دوست دارند کاش با خاک یکسان می‌شدند و هیچ سخنی را از خداوند پنهان نمی‌توانند داشت» سوره نساء، آیه ۴۲.</ref>.
#{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا آمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَالْكِتَابِ الَّذِي نَزَّلَ عَلَى رَسُولِهِ وَالْكِتَابِ الَّذِي أَنْزَلَ مِنْ قَبْلُ وَمَنْ يَكْفُرْ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا بَعِيدًا}}<ref>«ای مؤمنان! به خداوند و پیامبر او و کتابی که بر پیامبرش فرو فرستاده و کتابی که پیش از آن فرود آورده است ایمان بیاورید و هر کس به خداوند و فرشتگان او و کتاب‌های (آسمانی) وی و پیامبران او و به روز بازپسین کفر ورزد بی‌گمان به گمراهی ژرفی در افتاده است» سوره نساء، آیه ۱۳۶.</ref>.
#{{متن قرآن|مَا أَصَابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّهِ وَمَا أَصَابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ وَأَرْسَلْنَاكَ لِلنَّاسِ رَسُولًا وَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا * مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ وَمَنْ تَوَلَّى فَمَا أَرْسَلْنَاكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظًا}}<ref>«(ای آدمی!) هر نیکی به تو رسد از خداوند است و هر بدی به تو رسد از خود توست. و (ای محمّد!) ما تو را برای مردم، پیامبر فرستاده‌ایم و خداوند، (شما را) گواه بس * هر که از پیامبر فرمانبرداری کند بی‌گمان از خداوند فرمان برده است و هر که رو گرداند (بگو بگرداند) ما تو را مراقب آنان نفرستاده‌ایم» سوره نساء، آیه ۷۹-۸۰.</ref>.
#{{متن قرآن|قُلْ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُمْ جَمِيعًا الَّذِي لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ يُحْيِي وَيُمِيتُ فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ النَّبِيِّ الْأُمِّيِّ الَّذِي يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَكَلِمَاتِهِ وَاتَّبِعُوهُ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ}}<ref>«بگو: ای مردم! به راستی من فرستاده خداوند به سوی همه شمایم، همان که فرمانفرمایی آسمان‌ها و زمین از آن اوست، هیچ خدایی جز او نیست که زنده می‌دارد و می‌میراند، پس به خداوند و فرستاده او پیامبر درس ناخوانده‌ای که به خداوند و قرآن او ایمان دارد ایمان بیاورید و از او پیروی کنید باشد که راهیاب گردید» سوره اعراف، آیه ۱۵۸.</ref>.
#{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَكُمُ الرَّسُولُ بِالْحَقِّ مِنْ رَبِّكُمْ فَآمِنُوا خَيْرًا لَكُمْ وَإِنْ تَكْفُرُوا فَإِنَّ لِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا}}<ref>«ای مردم! این پیامبر حقیقت را از سوی پروردگارتان برای شما آورده است پس ایمان بیاورید که برایتان بهتر است و اگر انکار کنید (بدانید که) بی‌گمان آنچه در آسمان‌ها و زمین است از آن خداوند است و خداوند دانایی فرزانه است» سوره نساء، آیه ۱۷۰.</ref>.
#{{متن قرآن|لُعِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ عَلَى لِسَانِ دَاوُودَ وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ ذَلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ * وَلَوْ كَانُوا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالنَّبِيِّ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مَا اتَّخَذُوهُمْ أَوْلِيَاءَ وَلَكِنَّ كَثِيرًا مِنْهُمْ فَاسِقُونَ}}<ref>«کافران از بنی اسرائیل بر زبان داود و عیسی پسر مریم لعنت شده‌اند از این رو که نافرمانی ورزیدند و تجاوز می‌کردند * و اگر به خداوند و پیامبر و آنچه به سوی او فرو فرستاده شده است ایمان می‌داشتند آنان را سرور نمی‌گرفتند اما بسیاری از ایشان نافرمانند» سوره مائده، آیه ۷۸ و ۸۱.</ref>. '''نکته''': {{متن قرآن|وَلَوْ كَانُوا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالنَّبِيِّ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ}} اگر [[خدا]] و [[پیامبر]] و [[قرآن]] را [[تصدیق]] می‌کردند و همان‌طوری که به زبان می‌گویند، حقیقتاً نیز دارای [[ایمان]] بودند. {{متن قرآن|مَا اتَّخَذُوهُمْ أَوْلِيَاءَ}} با [[کافران]] [[روابط]] [[دوستی]] برقرار نمی‌کردند، این معنی از [[ابن عباس]]، [[حسن]] و [[مجاهد]] [[نقل]] شده است. برخی گفته‌اند: منظور [[موسی]] و [[تورات]] است. یعنی اگر یهودیانی که با [[پیامبر]] [[دشمنی]] و با [[مشرکان]] [[دوستی]] می‌کنند، واقعاً [[ایمان]] داشتند، چنین کارهایی نمی‌کردند. مقصود آنها از [[دوستی]] با [[مشرکان]]، [[شکست]] [[اسلام]] و [[مسلمین]] است. ممکن است این [[دوستی]]، واقعی باشد {{متن قرآن|وَلَكِنَّ كَثِيرًا مِنْهُمْ فَاسِقُونَ}} در اینجا آنها را به‌وسیله “فسق” [[مذمت]] می‌کند، اگر چه “کفر” برای [[مذمت]]، مناسب‌تر است. لکن به دو جهت، آنها را به [[وسیله]] [[فسق]] [[مذمت]] کرده است:
##مقصود این است که آنها از امر [[خدا]] خارج هستند. این معنی از [[فسق]] استفاده می‌شود نه از [[کفر]].
## [[فاسق]] [[کافر]]، کسی است که در [[کفر]] خود [[متمرد]] باشد. این جمله دلالت دارد بر اینکه آنها در [[کفر]] خود [[متمرد]] نیز بودند<ref>ترجمه مجمع البیان، ج۷، ص۱۴۳.</ref>.
#{{متن قرآن|وَمَا مَنَعَهُمْ أَنْ تُقْبَلَ مِنْهُمْ نَفَقَاتُهُمْ إِلَّا أَنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَبِرَسُولِهِ وَلَا يَأْتُونَ الصَّلَاةَ إِلَّا وَهُمْ كُسَالَى وَلَا يُنْفِقُونَ إِلَّا وَهُمْ كَارِهُونَ}}<ref>«هیچ‌چیز آنان را از پذیرفته شدن بخشش‌هایشان باز نداشت جز اینکه آنان به خداوند و پیامبرش انکار ورزیدند و جز با کسالت نماز نمی‌گزارند و جز با ناخشنودی بخشش نمی‌کنند» سوره توبه، آیه ۵۴.</ref>.
#{{متن قرآن|اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لَا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ إِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِينَ مَرَّةً فَلَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ * وَلَا تُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِنْهُمْ مَاتَ أَبَدًا وَلَا تَقُمْ عَلَى قَبْرِهِ إِنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَمَاتُوا وَهُمْ فَاسِقُونَ}}<ref>«چه برای آنان آمرزش بخواهی چه نخواهی (سودی ندارد زیرا) اگر هفتاد بار برای آنها آمرزش بخواهی هیچ‌گاه خداوند آنان را نخواهد آمرزید؛ این از آن روست که آنان به خداوند و پیامبرش کافر شده‌اند و خداوند این گروه نافرمان را راهنمایی نمی‌کند * و هیچ‌گاه بر هیچ‌یک از ایشان چون مرد نماز مگزار و بر گور او حاضر مشو؛ اینان به خداوند و پیامبرش کفر ورزیده‌اند و نافرمان مرده‌اند» سوره توبه، آیه ۸۰ و ۸۴.</ref>.
#{{متن قرآن|أَفَمَنْ كَانَ عَلَى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ وَيَتْلُوهُ شَاهِدٌ مِنْهُ وَمِنْ قَبْلِهِ كِتَابُ مُوسَى إِمَامًا وَرَحْمَةً أُولَئِكَ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَمَنْ يَكْفُرْ بِهِ مِنَ الْأَحْزَابِ فَالنَّارُ مَوْعِدُهُ فَلَا تَكُ فِي مِرْيَةٍ مِنْهُ إِنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يُؤْمِنُونَ}}<ref>«پس آیا کسی که از سوی پروردگارش برهانی دارد و گواهی از (خویشان) وی پیرو اوست؛ و کتاب موسی به پیشوایی و بخشایش پیش از او بوده است، (مانند کسی است که چنین نیست)؟ آنان (که اهل بینش‌اند) به آن ایمان دارند و از دسته‌ها (ی مشرکان) هر کس بدان کفر ورزد آتش (دوزخ) وعده‌گاه اوست پس نسبت به آن در تردید مباش که آن (کتاب) از سوی پروردگار تو راستین است اما بیشتر (این) مردم ایمان نمی‌آورند» سوره هود، آیه ۱۷.</ref>.
#{{متن قرآن|وَيَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْلَا أُنْزِلَ عَلَيْهِ آيَةٌ مِنْ رَبِّهِ قُلْ إِنَّ اللَّهَ يُضِلُّ مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي إِلَيْهِ مَنْ أَنَابَ * وَلَا يَزَالُ الَّذِينَ كَفَرُوا تُصِيبُهُمْ بِمَا صَنَعُوا قَارِعَةٌ أَوْ تَحُلُّ قَرِيبًا مِنْ دَارِهِمْ حَتَّى يَأْتِيَ وَعْدُ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لَا يُخْلِفُ الْمِيعَادَ}}<ref>«و کافران می‌گویند: چرا بر او از سوی پروردگارش نشانه‌ای فرو فرستاده نمی‌شود؟! بگو: بی‌گمان خداوند هر که را بخواهد بیراه می‌دارد و آن کس را که (به سوی او) بازگردد به سوی خویش رهنمون می‌گردد * و اگر قرآنی بود که کوهساران بدان به جنبش می‌افتاد یا زمین با آن پاره پاره می‌شد یا با آن مردگان به سخن آورده می‌شدند (باز ایمان نمی‌آوردند و کار ایمانشان با شما نیست)؛ بلکه تمام کارها از آن خداوند است؛ آیا مؤمنان درنیافته‌اند که اگر خداوند بخواهد همه مردم را راهنمایی می‌کند؟ و به کافران همواره برای کارهایی که کرده‌اند بلایی سخت می‌رسد یا آنکه (بلا) نزدیک خانه‌شان وارد می‌شود تا وعده خداوند فرا رسد، بی‌گمان خداوند در وعده (خویش) خلاف نمی‌ورزد» سوره رعد، آیه ۲۷ و ۳۱.</ref>
#{{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا يُنَادَوْنَ لَمَقْتُ اللَّهِ أَكْبَرُ مِنْ مَقْتِكُمْ أَنْفُسَكُمْ إِذْ تُدْعَوْنَ إِلَى الْإِيمَانِ فَتَكْفُرُونَ * ذَلِكُمْ بِأَنَّهُ إِذَا دُعِيَ اللَّهُ وَحْدَهُ كَفَرْتُمْ وَإِنْ يُشْرَكْ بِهِ تُؤْمِنُوا فَالْحُكْمُ لِلَّهِ الْعَلِيِّ الْكَبِيرِ}}<ref>«به کافران ندا می‌دهند که دشمنی خداوند، بزرگ‌تر از دشمنی شما با خودتان است که به ایمان فرا خوانده می‌شدید امّا شما کفر می‌ورزیدید * این (عذاب) از آن روست که چون خداوند به تنهایی (به پرستش) خوانده می‌شد، شما کفر می‌ورزیدید و چون برای او شریک آورده می‌شد می‌گرویدید؛ اینک داوری با خداوند فرازمند بزرگ است» سوره غافر، آیه ۱۰-۱۲.</ref>.
#{{متن قرآن|فَذَكِّرْ إِنَّمَا أَنْتَ مُذَكِّرٌ * لَسْتَ عَلَيْهِمْ بِمُصَيْطِرٍ * إِلَّا مَنْ تَوَلَّى وَكَفَرَ * فَيُعَذِّبُهُ اللَّهُ الْعَذَابَ الْأَكْبَرَ}}<ref>«پس پند بده که تنها تو پند دهنده‌ای * تو بر آنان چیره نیستی * مگر آنانکه رو بگردانند و کفر ورزند * که خدا آنان را به عذاب بزرگ‌تر عذاب کند» سوره غاشیه، آیه ۲۱-۲۴.</ref>. '''نکته''': {{متن قرآن|لَسْتَ عَلَيْهِمْ بِمُصَيْطِرٍ}} کلمه “مصیطر” در اصل “مسیطر” با سین بوده، که به معنای متسلط است، [[مردم]] را [[تذکر]] بده که [[وظیفه]] تو تنها [[تذکر]] دادن است، تو دست [[زور]] به ایشان [[نداری]] مگر افرادی از ایشان که از [[تذکر]] و پندگیری روی گردانند و [[کفر]] می‌ورزند {{متن قرآن|إِلَّا مَنْ تَوَلَّى وَكَفَرَ}} چون [[تذکر]] دادن آن جناب به افراد آن چنانی لغو و بی‌فایده است و معلوم است که [[تولی]] و [[اعراض]] و [[کفر]]، همواره بعد از [[تذکر]] رخ می‌دهند، پس آن‌چه با این استثناء [[نفی]] شد [[تذکر]] مکرر است، گویا فرموده: تو به ایشان [[تذکر]] بده و [[تذکر]] خود را پی بگیر و آن را [[قطع]] مکن، مگر از کسی که یک بار و دو بار تذکرش دادی و او روی گردانید و [[کفر]] ورزید که در این صورت دیگر لازم نیست به [[تذکر]] خود ادامه دهی، بلکه باید از او [[اعراض]] کنی، تا [[خدای تعالی]] به [[عذاب]] بزرگ‌تر معذبش سازد. {{متن قرآن|فَيُعَذِّبُهُ اللَّهُ الْعَذَابَ الْأَكْبَرَ}}<ref>ترجمه تفسیر المیزان، ج۲۰، ص۴۶۱.</ref>.
#{{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيبًا مِنَ الْكِتَابِ يُؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَالطَّاغُوتِ وَيَقُولُونَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا هَؤُلَاءِ أَهْدَى مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا سَبِيلًا * فَمِنْهُمْ مَنْ آمَنَ بِهِ وَمِنْهُمْ مَنْ صَدَّ عَنْهُ وَكَفَى بِجَهَنَّمَ سَعِيرًا}}<ref>«آیا به کسانی که بهره‌ای (اندک) از کتاب آسمانی داده شده است ننگریسته‌ای (که چگونه) به “جبت” و “طاغوت” ایمان دارند و درباره کافران می‌گویند که اینان رهیافته‌تر از مؤمنانند؟! * پس برخی از آنها به آن ایمان آوردند و برخی از ایشان روی از آن برتافتند و (برافروختن) آتش فروزان را، دوزخ بس» سوره نساء، آیه ۵۱ و ۵۵.</ref>. '''نکته''': [[خداوند]] به تقسیم [[تاریخی]] [[مردم]] در برابر [[کتاب‌های آسمانی]] اشاره می‌کند و می‌فرماید: ولی برخی از آنان کسانی هستند که به آن [[ایمان]] آوردند، و برخی از آنان کسانی هستند که راه [[مردم]] را بر آن بستند؛ و برای [[مجازات]] آنها شعله فروزان [[آتش]] جهنّم کافی است {{متن قرآن|فَمِنْهُمْ مَنْ آمَنَ بِهِ وَمِنْهُمْ مَنْ صَدَّ عَنْهُ وَكَفَى بِجَهَنَّمَ سَعِيرًا}} در طول [[تاریخ]]، [[پیامبران الهی]] با دو گروه [[مؤمن]] و [[کافر]] روبه‌رو بوده‌اند؛ گروهی کتاب و [[هدایت]] آنان را [[تصدیق]] می‌کردند و گروهی نمی‌پذیرفتند و [[کفر]] می‌ورزیدند و گرفتار [[عذاب الهی]] می‌شدند. [[یهودیان]] نیز در برخورد با [[اسلام]] به دو گروه تقسیم شدند. یکی از [[روش‌های تربیتی]] [[قرآن]] آن است که [[رنج‌ها]] و [[مشکلات]] امت‌های گذشته را [[یادآوری]] می‌کند، تا تسلّی خاطری برای [[مؤمنان]] در برخورد با [[مشکلات]] جدید باشد. {{متن قرآن|فَمِنْهُمْ مَنْ آمَنَ بِهِ}} در این باره دو قول است:
##دسته‌ای از [[اهل کتاب]] به [[محمد]]{{صل}} [[ایمان]] آوردند و دسته‌ای از او [[اعراض]] کردند و به او [[ایمان]] نیاوردند. این قول از [[مجاهد]] و زجاج و جبایی است و مناسبت این جمله با جمله سابق به این است که آنها با اینکه [[حسد]] می‌بردند و کارهایی [[زشت]] می‌کردند، بعضی از آنان به او [[ایمان]] آوردند.
##مقصود این است که از [[امت]] [[ابراهیم]]، کسانی بودند که به او [[ایمان]] آوردند و کسانی بودند که از او [[اعراض]] کردند، چنان که شما نیز درباره [[محمد]]{{صل}} چنین کردید و این کار شما، [[امر]] او را کوچک نکرد، چنان که کار آنان نیز امر [[ابراهیم]] را کوچک نکرد<ref>ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۵، ص۱۹۲.</ref>.
#{{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ يَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ وَيُرِيدُونَ أَنْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ اللَّهِ وَرُسُلِهِ وَيَقُولُونَ نُؤْمِنُ بِبَعْضٍ وَنَكْفُرُ بِبَعْضٍ وَيُرِيدُونَ أَنْ يَتَّخِذُوا بَيْنَ ذَلِكَ سَبِيلًا * أُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ حَقًّا وَأَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُهِينًا}}<ref>«کسانی که به خداوند و پیامبرانش کفر می‌ورزند و برآنند تا میان خداوند و پیامبرانش فرق بگذارند و می‌گویند: ما به برخی ایمان داریم و برخی دیگر را انکار می‌کنیم و برآنند که راهی میانه بگزینند * آنان به راستی کافرند و ما برای کافران عذابی خوارساز آماده کرده‌ایم» سوره نساء، آیه ۱۵۰-۱۵۱.</ref>. '''نکته''': [[خداوند]] درباره کسانی که میان [[پیامبران الهی]] فرق گذاشته، بعضی را بر [[حق]] و بعضی را بر [[باطل]] می‌دانند می‌فرماید: آنها که به [[خدا]] و پیامبرانش [[کافر]] می‌شوند {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ يَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ}} و می‌خواهند میان [[خدا]] و [[پیامبران]] [[تفرقه]] بیندازند {{متن قرآن|وَيُرِيدُونَ أَنْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ اللَّهِ وَرُسُلِهِ}} و اظهار می‌دارند که ما نسبت به بعضی از آنها [[ایمان]] داریم اگر چه بعضی دیگر را به رسمیت نمی‌شناسیم {{متن قرآن|وَيَقُولُونَ نُؤْمِنُ بِبَعْضٍ وَنَكْفُرُ بِبَعْضٍ}} و به [[گمان]] خود می‌خواهند در این میان راهی پیدا کنند {{متن قرآن|وَيُرِيدُونَ أَنْ يَتَّخِذُوا بَيْنَ ذَلِكَ سَبِيلًا}} آنها [[کافران]] واقعی هستند {{متن قرآن|أُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ حَقًّا}} در [[حقیقت]] این جمله حال [[یهود]] و [[مسیحیان]] را روشن می‌سازد و [[یهود]]، [[مسیح]] را به رسمیت نمی‌شناختند، و هر دو، [[پیامبر اسلام]]{{صل}} را، در حالی که طبق [[کتب آسمانی]] آنها [[نبوت]] این [[پیامبران]] بر ایشان ثابت شده بود، این [[تبعیض]] در قبول واقعیت‌ها، که از [[هوا و هوس]] و [[تعصبات]] جاهلانه و احیاناً [[حسادت]] و تنگ‌نظری‌های بی‌دلیل سرچشمه می‌گیرد، نشانه عدم [[ایمان]] به [[پیامبران]] و [[خدا]] است، زیرا [[ایمان]] آن نیست که آن‌چه مطابق میل [[انسان]] است بپذیرد، و آن‌چه بر خلاف میل و هوای او است رد کند، این یک نوع هوا پرستی است نه [[ایمان]]، [[ایمان واقعی]] آن است که [[انسان]] [[حقیقت]] را بپذیرد خواه مطابق میل او باشد یا بر خلاف میل او، و لذا [[قرآن]] در [[آیات]] فوق این‌گونه افراد را با اینکه دم از [[ایمان به خدا]] و بعضی از [[انبیاء]] می‌زدند، به‌طور کلی [[کافر]] دانسته و می‌گوید: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ يَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ...}} بنابراین [[ایمان]] آنها حتی در مواردی که نسبت به آن اظهار [[ایمان]] می‌کنند، بی‌ارزش قلمداد شده است، چرا که از [[روح]] [[حق‌جویی]] سرچشمه نمی‌گیرد. و در پایان آنها را [[تهدید]] کرده، می‌گوید: “ما برای [[کافران]] [[عذاب]] توهین‌آمیز و خوارکننده‌ای فراهم ساخته‌ایم {{متن قرآن|وَأَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُهِينًا}} توصیف [[عذاب]] در این [[آیه]] به “مهین” (توهین‌آمیز) ممکن است از این جهت باشد که آنها با [[تفرقه]] انداختن میان [[پیامبران خدا]] در واقع به جمعی از آنان توهین کرده‌اند و باید [[عذاب]] آنان متناسب با عمل آنها باشد<ref>تفسیر نمونه، ج۴، ص۱۸۹.</ref>.
#{{متن قرآن|الْأَعْرَابُ أَشَدُّ كُفْرًا وَنِفَاقًا وَأَجْدَرُ أَلَّا يَعْلَمُوا حُدُودَ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ}}<ref>«تازیان بیابان‌نشین کفرگراتر و نفاق‌گراتر و به ندانستن حدود آنچه خداوند بر پیامبرش فرو فرستاده است سزاوارترند و خداوند دانایی فرزانه است» سوره توبه، آیه ۹۷.</ref>.
#{{متن قرآن|وَإِنْ عَاقَبْتُمْ فَعَاقِبُوا بِمِثْلِ مَا عُوقِبْتُمْ بِهِ وَلَئِنْ صَبَرْتُمْ لَهُوَ خَيْرٌ لِلصَّابِرِينَ * وَاصْبِرْ وَمَا صَبْرُكَ إِلَّا بِاللَّهِ وَلَا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَلَا تَكُ فِي ضَيْقٍ مِمَّا يَمْكُرُونَ}}<ref>«و اگر کیفر می‌کنید مانند آنچه خود کیفر شده‌اید کیفر کنید و اگر شکیبایی پیشه کنید همان برای شکیبایان بهتر است * و شکیبا باش! و شکیب تو جز با (یاری) خداوند نیست و برای آنان اندوه مخور و از نیرنگی که می‌بازند در تنگدلی به سر مبر» سوره نحل، آیه ۱۲۶.</ref>.
#{{متن قرآن|وَمَا كُنْتَ تَرْجُو أَنْ يُلْقَى إِلَيْكَ الْكِتَابُ إِلَّا رَحْمَةً مِنْ رَبِّكَ فَلَا تَكُونَنَّ ظَهِيرًا لِلْكَافِرِينَ}}<ref>«و تو امید نمی‌داشتی کتاب (آسمانی) را بر تو فرود آورند؛ (این) جز بخشایشی از سوی پروردگارت (نبود) پس هیچ‌گاه پشتیبان کافران مباش» سوره قصص، آیه ۸۶.</ref>. '''نکته''': [[شکنجه]] و [[اذیت]] [[کافران]] به [[مسلمانان]]، مایه [[رنج]] واندوه [[پیامبر اسلام]]: {{متن قرآن|وَاصْبِرْ وَمَا صَبْرُكَ إِلَّا بِاللَّهِ وَلَا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَلَا تَكُ فِي ضَيْقٍ مِمَّا يَمْكُرُونَ}}، {{متن قرآن|وَإِنْ عَاقَبْتُمْ فَعَاقِبُوا بِمِثْلِ مَا عُوقِبْتُمْ}} به طوری که از [[سیاق]] بر می‌آید خطابش به [[مسلمین]] است، و لازمه‌اش این است که مراد از معاقبت، [[مجازات]] [[مشرکین]] و [[کفار]] باشد، و مراد از جمله {{متن قرآن|عُوقِبْتُمْ بِهِ}} عقابی باشد که [[کفار]] به [[مسلمانان]] کرده‌اند که چرا به [[خدا]] [[ایمان]] آورده‌اید، و چرا [[خدایان]] ما را رها کرده‌اید؟<ref>ترجمه تفسیر المیزان، ج۱۲، ص۵۳۸.</ref>.
 
'''نتیجه''': در [[آیات]] فوق این موضوعات: درباره [[کفر]] [[کافران]] و [[پیامبر]] مطرح گردیده است:
# [[یهود]] با [[عشق]] و علاقه مخصوصی برای [[ایمان]] به [[رسول خدا]]{{صل}} در [[سرزمین]] [[مدینه]] سکنی گزیده بودند، و نشانه‌های [[پیامبر]]{{صل}} را در [[کتاب آسمانی]] خود [[تورات]] می‌خواندند، و با بی‌صبری در [[انتظار]] ظهورش بودند ولی هنگامی که از طرف [[خداوند]] کتابی - [[قرآن]] - به آنها رسید که موافق نشانه‌هایی بود که [[یهود]] با خود داشتند با اینکه پیش از این جریان خود را به [[ظهور]] این [[پیامبر]]{{صل}} نوید می‌دادند و با [[ظهور]] این [[پیامبر]]{{صل}} [[امید]] [[فتح]] بر [[دشمنان]] داشتند {{متن قرآن|وَلَمَّا جَاءَهُمْ كِتَابٌ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَهُمْ وَكَانُوا مِنْ قَبْلُ يَسْتَفْتِحُونَ عَلَى الَّذِينَ كَفَرُوا}} آری هنگامی که این کتاب و [[پیامبری]] را که از قبل شناخته بودند، نزدشان آمد به [[دلیل]] [[منفعت‌طلبی]] و [[کتمان حق]] از سوی - [[احبار]] - نسبت به او [[کافر]] شدند {{متن قرآن|فَلَمَّا جَاءَهُمْ مَا عَرَفُوا كَفَرُوا بِهِ}} و جواز [[لعنت]] و [[نفرین]] بر [[لجاجت]] پیشگان [[کافر]] به [[قرآن]] و {{متن قرآن|فَلَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الْكَافِرِينَ}} اما در [[حقیقت]] [[یهود]] معامله زیان‌آوری انجام داده‌اند، کسانی که برای [[پیروی از پیامبر]] [[موعود]] از سرزمین‌های خود کوچ کرده بودند و با [[مشکلات]] فراوان در [[سرزمین]] [[مدینه]] [[مسکن]] گزیدند تا به مقصود برسند، سر انجام در صف [[منکران]] و [[کافران]] قرار گرفتند، لذا [[قرآن]] می‌گوید آنها در برابر چه بهای [[بدی]] خود را فروختند {{متن قرآن|بِئْسَمَا اشْتَرَوْا بِهِ أَنْفُسَهُمْ}} آنها به آن‌چه [[خداوند]] نازل کرده بود به خاطر [[حسد]] [[کافر]] شدند، و معترض بودند چرا [[خداوند]] [[آیات]] خود را بر هر کس از [[بندگان]] خود بخواهد به [[فضل]] خویش نازل می‌کند {{متن قرآن|أَنْ يَكْفُرُوا بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ بَغْيًا أَنْ يُنَزِّلَ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ عَلَى مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ}} گویا [[انتظار]] داشتند [[پیامبر]] [[موعود]]{{صل}} از [[بنی‌اسرائیل]] و از میان خود آنها باشد و از [[نزول قرآن]] بر دیگری ناراحت بودند و در پایان [[آیه]] می‌گوید: لذا شعله‌های [[خشم خداوند]] یکی پس از دیگری آنها را فرو گرفت {{متن قرآن|فَبَاءُوا بِغَضَبٍ عَلَى غَضَبٍ}} و برای [[کافران]] [[مجازات]] خوارکننده است {{متن قرآن|وَلِلْكَافِرِينَ عَذَابٌ مُهِينٌ}}؛
# [[انکار]] [[رسالت پیامبر]] و [[کتمان]] حقایق [[الهی]]، مایه [[حسرت]] و [[پشیمانی]] [[کافران]] در [[قیامت]]: {{متن قرآن|يَوْمَئِذٍ يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَعَصَوُا الرَّسُولَ لَوْ تُسَوَّى بِهِمُ الْأَرْضُ وَلَا يَكْتُمُونَ اللَّهَ حَدِيثًا}}، {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا يُنَادَوْنَ لَمَقْتُ اللَّهِ أَكْبَرُ مِنْ مَقْتِكُمْ أَنْفُسَكُمْ إِذْ تُدْعَوْنَ إِلَى الْإِيمَانِ فَتَكْفُرُونَ * قَالُوا رَبَّنَا أَمَتَّنَا اثْنَتَيْنِ وَأَحْيَيْتَنَا اثْنَتَيْنِ فَاعْتَرَفْنَا بِذُنُوبِنَا فَهَلْ إِلَى خُرُوجٍ مِنْ سَبِيلٍ}}؛
# [[خداوند]] [[مؤمنین]] را چه [[اهل کتاب]] و چه [[مسلمان]] مورد خطاب قرار داده و [[ایمان]] به پنج اصل اساسی را، لازم شمرده شده است که عبارت‌اند از: مبدأ، [[معاد]]، [[پیامبران]]، کتاب‌های آنان و [[فرشتگان]]. و می‌فرماید: ای کسانی که [[ایمان]] آورده‌اید {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا}} به [[خدا]] و پیامبرش {{متن قرآن|آمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ}} - [[پیامبر اسلام]] - و کتابی که بر او نازل شده {{متن قرآن|وَالْكِتَابِ الَّذِي نَزَّلَ عَلَى رَسُولِهِ}} و [[کتب آسمانی پیشین]]، همگی [[ایمان]] بیاورید {{متن قرآن|وَالْكِتَابِ الَّذِي أَنْزَلَ مِنْ قَبْلُ}} و کسی که به [[خدا]] و [[فرشتگان]]، و کتب [[الهی]]، و فرستادگان او، و [[روز بازپسین]]، [[کافر]] شود {{متن قرآن|وَمَنْ يَكْفُرْ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ}} در [[گمراهی]] دور و درازی افتاده است {{متن قرآن|فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا بَعِيدًا}} تعبیر [[گمراهی]] دور {{متن قرآن|ضَلَالًا بَعِيدًا}} به این نکته لطیف اشاره دارد که [[کافران]] چنان از راه اصلی [[هدایت]] [[منحرف]] شده‌اند که بازگشتشان به بزرگ‌راه اصلی، به آسانی ممکن نیست؛
# [[اطاعت از پیامبر اسلام]] از [[تکالیف]] [[کفر]] پیشگان چون [[خداوند]] ناس عموم [[مردم]] را مخاطب قرارداده است {{متن قرآن|وَأَرْسَلْنَاكَ لِلنَّاسِ رَسُولًا... مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ وَمَنْ تَوَلَّى فَمَا أَرْسَلْنَاكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظًا}} (و [[ایمان به پیامبر]] [[اسلام]] تکلیفی بر [[کافران]]): {{متن قرآن|قُلْ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُمْ جَمِيعًا... فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ...}}، {{متن قرآن|آمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ}}، {{متن قرآن|وَمَا لَكُمْ لَا تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالرَّسُولُ يَدْعُوكُمْ لِتُؤْمِنُوا بِرَبِّكُمْ}}، {{متن قرآن|زَعَمَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنْ لَنْ يُبْعَثُوا قُلْ بَلَى وَرَبِّي لَتُبْعَثُنَّ}}، {{متن قرآن|فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ}}؛
# [[کفر]] بسیاری از [[بنی‌اسرائیل]] عصر [[بعثت]] به [[پیامبر اسلام]]: {{متن قرآن|لُعِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ عَلَى لِسَانِ دَاوُودَ وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ ذَلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ * وَلَوْ كَانُوا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالنَّبِيِّ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مَا اتَّخَذُوهُمْ أَوْلِيَاءَ وَلَكِنَّ كَثِيرًا مِنْهُمْ فَاسِقُونَ}}؛
# [[خداوند]] درباره [[منافقین]] و علت پذیرفته نشدن انفاق‌های آنها می‌گوید: و هیچ چیز [[مانع]] قبول انفاقات آنها نشده {{متن قرآن|وَمَا مَنَعَهُمْ أَنْ تُقْبَلَ مِنْهُمْ نَفَقَاتُهُمْ}} جز اینکه آنها به [[خدا]] و پیامبرش [[کافر]] شده‌اند {{متن قرآن|إِلَّا أَنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَبِرَسُولِهِ}} و آنها [[نماز]] را به جا نمی‌آورند مگر از روی کسالت و با [[ناراحتی]] و سنگینی {{متن قرآن|وَلَا يَأْتُونَ الصَّلَاةَ إِلَّا وَهُمْ كُسَالَى}} همان‌گونه که [[نفاق]] نمی‌کنند مگر از روی [[کراهت]] و [[اجبار]] {{متن قرآن|وَلَا يُنْفِقُونَ إِلَّا وَهُمْ كَارِهُونَ}} در [[حقیقت]] به دو [[دلیل]] انفاق‌های آنها پذیرفته نمی‌شود یکی به [[دلیل]] آن‌که از روی [[کفر]] و عدم [[ایمان]] سر می‌زند، و دیگر این که از روی [[کراهت]] و اجبار است. همچنین به دو علت [[نماز]] آنها پذیرفته نیست: نخست به علت [[کفر]]، و دیگر به خاطر آن‌که از روی کسالت و [[کراهت]] انجام می‌گیرد؛
# [[کفر]] [[منافقان]] متخلفان از [[جنگ تبوک]] به [[خدا]] و [[پیامبر]] {{متن قرآن|اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لَا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ إِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِينَ مَرَّةً فَلَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ}} و [[کفرورزی]] [[منافقان]]، مایه [[محرومیت]] آنان، از [[فیض]] [[نماز]] و دعای [[رسول خدا]] برای ایشان: {{متن قرآن|وَلَا تُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِنْهُمْ مَاتَ أَبَدًا وَلَا تَقُمْ عَلَى قَبْرِهِ إِنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَمَاتُوا وَهُمْ فَاسِقُونَ}}؛
#گروه‌ها و [[احزاب]] [[کافر]] به [[پیامبر]] [[وعده]] گاه و [[جایگاه]] نهایی آنان [[آتش]] است {{متن قرآن|وَمَنْ يَكْفُرْ بِهِ مِنَ الْأَحْزَابِ فَالنَّارُ مَوْعِدُهُ}}؛
# [[خداوند]] یکی از بهانه‌های لجونانه [[مخالفان]] [[دعوت]] [[توحیدی]] را مطرح می‌کند و می‌گوید: [[کافران]] می‌گویند چرا معجزه‌ای از سوی پروردگارش بر او نازل نشده است {{متن قرآن|وَيَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْلَا أُنْزِلَ عَلَيْهِ آيَةٌ مِنْ رَبِّهِ}} [[وظیفه]] هر [[پیامبری]] این است که [[مردم]] را [[راهنمایی]] و [[هدایت]] کند و زبان [[حکمت]] و یا [[موعظه]] بیاورد. در حالی که می‌دانیم [[وظیفه]] [[پیامبران]] در [[درجه]] اول [[تبلیغ]] و [[تعلیم]] و هشدار و [[انذار]] است و خارق عادات اموری استثنایی هستند که به مقدار لازم و [[ضرورت]]، آن هم به [[فرمان خدا]] نه به خواست [[پیامبر]] انجام می‌گردد، ولی کراراً در [[آیات قرآن]] می‌خوانیم که گروه‌هایی از [[معاندان]] بی‌آنکه اعتنایی به این واقعیت داشته باشند، پیوسته از [[پیامبران]] چنین درخواست‌هایی را داشتند. به تعبیر دیگر آنها و همه [[منکران]] لجوج پیوسته به دنبال [[معجزات]] اقتراحی و یا ابتدایی می‌روند [[انتظار]] دارند که [[پیامبر]] به صورت یک “خارق‌العاده‌گر” در گوشه‌ای بنشیند و هر یک از آنها از در وارد شوند، و هر معجزه‌ای مایل هستند پیشنهاد کنند او هم بلافاصله به آنها ارائه دهد، و تازه آنها اگر مایل نبودند [[ایمان]] نیاورند [[قرآن]] در پاسخ آنها می‌گوید: “ای [[پیامبر]] به اینها بگو که [[خداوند]] هر که را بخواهد [[گمراه]] می‌کند و هر کس که به سوی او باز گردد مشمول هدایتش قرار می‌دهد {{متن قرآن|قُلْ إِنَّ اللَّهَ يُضِلُّ مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي إِلَيْهِ مَنْ أَنَابَ}}؛
# [[خداوند]] یکی دیگر از [[صفات ناپسند]] [[یهود]] را منعکس می‌کند که آنها برای پیشبرد اهدافشان آن چنان سازشکاری با هر جمعیتی نشان می‌دادند که حتی برای جلب نظر [[بت‌پرستان]] در برابر بت‌های آنها [[سجده]] می‌کردند و آن‌چه را که درباره [[عظمت]] [[اسلام]] و [[صفات پیامبر]] دیده یا خوانده بودند زیر پا می‌گذاشتند، و حتی برای خوشایند [[بت‌پرستان]] [[آیین]] [[خرافی]] و مملو از ننگ آنها را بر [[اسلام]] ترجیح می‌دادند، با این که [[اهل کتاب]] بودند و [[قدر]] مشترکشان با [[اسلام]] به مراتب بیش از [[بت‌پرستان]] بود، لذا [[آیه]] به عنوان تعجب می‌گوید: آیا ندیدی کسانی را که سهمی از [[کتاب خدا]] داشتند {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيبًا مِنَ الْكِتَابِ}} اما در برابر [[بت]] [[سجده]] کردند و به طغیان‌گران اظهار [[ایمان]] نمودند {{متن قرآن|يُؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَالطَّاغُوتِ}} به این هم [[قناعت]] نکردند؛ و درباره [[مشرکان]] می‌گویند: آنان از کسانی که [[ایمان]] آورده‌اند هدایت‌یافته‌ترند {{متن قرآن|وَيَقُولُونَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا هَؤُلَاءِ أَهْدَى مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا سَبِيلًا}}؛
# [[نهی]] شدن [[پیامبر]] از [[تعاون]] و [[همکاری]] با [[کافران]]: {{متن قرآن|... فَلَا تَكُونَنَّ ظَهِيرًا لِلْكَافِرِينَ}}<ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر، محمد جعفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی، سید محمد علی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۲، ص ۵۳۰.</ref>.


== جستارهای وابسته ==
== جستارهای وابسته ==
۸۰٬۴۷۱

ویرایش