مرجعیت اخلاقی: تفاوت میان نسخه‌ها

==مقدمه==

بنا بر [[آیات]] و [[روایات]]، [[امامان]]{{عم}} را [[مرجع]] [[رفتاری]] و الگوی [[اخلاقی]] [[مردم]] است که [[وظیفه]] [[تزکیه]] [[مردم]] را نیز بر عهده دارند. اینک باید دیدگاه [[متکلمان]] را دراین‌باره جویا شد.

مرحوم [[سید مرتضی]] تأکیدی فراوان بر این [[شأن]] داشته است. به [[باور]] وی، [[اقتدا]] به [[امام]]{{ع}} در آنچه می‌گوید و انجام می‌دهد، [[واجب]] است تا آنجا که از گفتار و [[کردار]] او می‌توان به [[درستی]] آن سخن و [[رفتار]] پی برد.<ref>سید مرتضی علم الهدی، الشافی فی الامامة، تحقیق سید عبدالزهرا حسینی، ج۱، ص۲۰۵-۲۰۶. گفتنی است سید مرتضی این نظریه را مبنایی برای اثبات عصمت نیز قرار داده، و بر این باور است که بسیاری از اصحاب امامیه از این سخن (لزوم اقتدا به امام)، برای اثبات عصمت امام استفاده کرده‌اند (همان، ص۳۰۹).</ref> بی‌گمان این نظریه – به‌ویژه آنجا که سخن از [[درستی]] [[رفتار]] [[امام]]{{ع}} است – چیزی جز الگوی [[اخلاقی]] بودن [[امام]]{{ع}} نیست.

البته به سخنان [[سید]] باید این نکته را نیز افزود که مقصود او از اقتدای مطلق به [[امام]]، اقتدای مطلق در [[امور دینی]] است؛ چراکه وی [[امامت]] [[امام]] را در هر حوزه‌ای نپذیرفته است، بلکه [[امام]] را در گستره‌ای محدود – یعنی در امر [[شریعت]] – [[امام]] می‌داند، چنان‌که در [[پاسخ به شبهات]] [[قاضی عبدالجبار]] بدین امر تصریح کرده که سخن و [[رفتار]] [[امام]] در محدوده [[امامت]] او [[حجت]] است.<ref>لأن الذی أفسدناه هو أنّ الأمام مقتدی به فیما لا یکون قوله أو فعله حجّة فیه، وَطریقا إلى العلم بصوابه... فالامام على هذا التقدیر حجّة فی جمیع الشرعیات وَالعقلیات، لأنّ ما علم من جملتها بأدلّته فقول الامام أیضا حجّة فیه، وَطریق إلى العلم بصوابه، وَما کان هو الطریق إلیه دون غیره فکونه حجّة فیه ظاهر (همان). مرحوم سید تأکید می‌کند امام در اموری همچون خطاطی و دیگر صنایع و حرفه‌ها ریاستی ندارد. ازاین‌رو لازم نیست امام در این امور افضل باشد (همو، الذخیرة فی علم الکلام، تحقیق سید احمد حسینی، ص۴۳۳-۴۳۴).</ref>

[[ابوالفتح کراجکی]] در بیانی کوتاه از [[اسوه]] و [[پیشوا]] بودن [[امام]]{{ع}} در [[دین]] و [[دنیا]] سخن به میان آورده است، <ref>ابوالفتح محمد بن علی کراجکی، کنز الفوائد، ج۱، ص۳۴۷.</ref> که می‌تواند به معنای [[اعتقاد]] به [[شأن]] [[مرجعیت اخلاقی]] [[امامان]]{{عم}} باشد.

[[ابن میثم بحرانی]] دراین‌باره در شرح سخنان [[حضرت امیر]]{{ع}} به این نکته اشاره کرده که [[امام]]{{ع}} [[شأن]] آماده کردن، [[ارشاد]] و [[تعلیم]] [[مردم]] جهت رسیدن به [[خداوند متعال]] را دارد. کسانی که در رسیدن به [[فضایل]] [[انسانی]] دچار [[افراط و تفریط]] می‌شوند، باید به ایشان مراجعه کنند.<ref>میثم بن علی بن میثم بحرانی، شرح نهج البلاغه، ج۱، ص۳۰۷ و ج۲، ص۸۳.</ref>

[[علامه حلّی]] با اشاره به [[آیه]] [[خلافت الهی]] [[انسان]]، <ref>بقره (۲)، ۳۰.</ref> [[امام]]{{ع}} را [[خلیفة الله]] می‌داند که فایده او به کمال رساندن قوای [[علمی]] و عملی [[مردم]] بر اساس استعدادهایشان است؛ ازاین‌رو خود باید [[کامل‌ترین]] [[مردم]] در قوای [[علمی]] و عملی باشد.<ref>حسن بن یوسف حلی، الالفین، ج۲، ص۱۰۸-۱۱۰.</ref>