بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱۵: | خط ۱۵: | ||
==مقصود از [[آل لوط]]== | ==مقصود از [[آل لوط]]== | ||
با توجّه به [[اختلاف]] در معنای [[آل]] ، [[مفسّران]] درباره [[ | با توجّه به [[اختلاف]] در معنای [[آل]] ، [[مفسّران]] درباره [[آل لوط]] نیز یک نظر ندارند. گروهی، [[آل لوط]] را [[پیروان]] وی دانستهاند<ref>جامعالبیان، مج۸، ج۱۴، ص۵۵؛ قرطبی، ج۱۰، ص۲۵؛ روضالجنان، ج ۸، ص ۲۸۹.</ref> که براساس روایتی از [[سعید بن جبیر]]، سیزده نفر بودهاند<ref> الکشّاف، ج ۴، ص ۴۰۲؛ الدرّالمنثور، ج ۷، ص ۶۲۰.</ref> و گفته شده که یکی از آنان، پس از بیست سال به [[لوط]] [[ایمان]] آورد<ref> روحالبیان، ج ۹، ص ۱۶۵.</ref>. | ||
برخی دیگر، افزون بر [[پیروان]]، آن را شامل شخص [[لوط]] نیز دانستهاند<ref>الکشّاف، ج ۲، ص ۱۲۶؛ التبیان، ج ۸، ص ۱۰۶.</ref> که ممکن است منشأ این [[تفسیر]]، دلالت فحوای [[آیات]] باشد؛ همچنین گفته شده که مقصود از [[ | برخی دیگر، افزون بر [[پیروان]]، آن را شامل شخص [[لوط]] نیز دانستهاند<ref>الکشّاف، ج ۲، ص ۱۲۶؛ التبیان، ج ۸، ص ۱۰۶.</ref> که ممکن است منشأ این [[تفسیر]]، دلالت فحوای [[آیات]] باشد؛ همچنین گفته شده که مقصود از [[آل لوط]]، [[خویشاوندان]] ویژه و [[عشیره]] [[لوط]]<ref>مجمعالبیان، ج ۶، ص ۵۲۴.</ref> یا شخص [[لوط]] با [[دختران]] او است<ref> قرطبی، ج ۱۷، ص ۹۳؛ المیزان، ج ۸، ص ۱۸۴.</ref>. این [[رأی]] که موافقان بسیاری دارد، با نظر نخست قابل جمع است؛ زیرا هر چند [[آل لوط]] به معنای [[پیروان]] [[لوط]] است، [[لوط]] جز دو دخترش پیرو دیگری نداشته است<ref>قرطبی، ج ۱۷، ص ۹۳.</ref>. | ||
به نظر [[میبدی]]، [[ | به نظر [[میبدی]]، [[آل لوط]]، دو دختر و [[همسر]] [[مؤمن]] [[لوط]] (نه همسری که نابود شد) بودهاند<ref>کشفالأسرار، ج ۹، ص ۳۹۳ و ج ۵، ص ۳۲۳.</ref>. بعضی، [[آل لوط]] در [[آیه]] {{متن قرآن|فَلَمَّا جَاءَ آلَ لُوطٍ الْمُرْسَلُونَ}}<ref>«باری، چون فرستادگان نزد خاندان لوط آمدند؛» سوره حجر، آیه ۶۱.</ref> را شخص [[لوط]] دانستهاند<ref>کشفالأسرار، ج ۵، ص ۳۲۳.</ref>؛ زیرا [[فرشتگان]]، نزد [[لوط]] آمدند<ref> ابن کثیر، ج ۲، ص ۵۷۴.</ref>، نه [[خانواده]] [[لوط]]، و چون به [[خانه]] و بر [[اهل]] وی وارد شدند، به [[آل لوط]] تعبیر شده است<ref> التحریروالتنویر، ج ۱۴، ص ۶۳.</ref>.<ref>[[سید محمود دشتی|دشتی، سید محمود]]، [[آل لوط - دشتی (مقاله)|مقاله «آل لوط»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref> | ||
==آیا [[آل لوط]]، شامل [[همسر]] وی میشود؟== | ==آیا [[آل لوط]]، شامل [[همسر]] وی میشود؟== | ||
| خط ۲۷: | خط ۲۷: | ||
واژه [[اهل]]، هفت بار به ضمیری که به [[لوط]] برمیگردد، اضافه شده است. در [[آیه]] {{متن قرآن|رَبِّ نَجِّنِي وَأَهْلِي مِمَّا يَعْمَلُونَ}}<ref>«پروردگارا مرا و خانوادهام را از کارهایی که (اینان) میکنند برهان!» سوره شعراء، آیه ۱۶۹.</ref> [[لوط]]، از [[خداوند]] میخواهد تا او و اهلش را از عمل قومش برهاند. و هنگام [[هجوم]] [[قوم]] به خانهاش، [[فرشتگان]] با [[مشاهده]] [[درماندگی]] [[لوط]]، در [[دفاع]] از وی با دلداریاش، او را مژده [[رهایی]] میدهند: {{متن قرآن| وَقَالُوا لَا تَخَفْ وَلَا تَحْزَنْ إِنَّا مُنَجُّوكَ وَأَهْلَكَ إِلَّا امْرَأَتَكَ كَانَتْ مِنَ الْغَابِرِينَ}}<ref>« آنان گفتند: نترس و اندوهگین مباش بیگمان ما تو و خانوادهات را میرهانیم جز همسرت را که از بازماندگان (در عذاب) است» سوره عنکبوت، آیه ۳۳.</ref>. در [[آیه]] {{متن قرآن|فَأَسْرِ بِأَهْلِكَ بِقِطْعٍ مِنَ اللَّيْلِ وَاتَّبِعْ أَدْبَارَهُمْ وَلَا يَلْتَفِتْ مِنْكُمْ أَحَدٌ وَامْضُوا حَيْثُ تُؤْمَرُونَ}}<ref>«پس، در پاسی از شب، خانوادهات را همراه ببر و خود از پی آنان روان شو و هیچ کس از شما واپس ننگرد، و به همانجا بروید که فرمان مییابید» سوره حجر، آیه ۶۵.</ref> [[فرشتگان]] به [[لوط]] میگویند: شبانه اهلت را حرکت ده و در پی آنها برو. [[خداوند]] در چهار مورد، از [[نجات]] [[لوط]] و [[اهل]] او به جز همسرش خبر میدهد: {{متن قرآن|فَأَنْجَيْنَاهُ وَأَهْلَهُ إِلَّا امْرَأَتَهُ قَدَّرْنَاهَا مِنَ الْغَابِرِينَ}}<ref>«آنگاه او و خانوادهاش را رهانیدیم جز همسرش را که مقدّر کردیم از بازماندگان (در عذاب) باشد» سوره نمل، آیه ۵۷.</ref>؛ {{متن قرآن|فَأَنْجَيْنَاهُ وَأَهْلَهُ إِلَّا امْرَأَتَهُ كَانَتْ مِنَ الْغَابِرِينَ}}<ref>«پس او و خاندانش را رهایی بخشیدیم جز زنش را که از بازماندگان (در میان عذابدیدگان) بود» سوره اعراف، آیه ۸۳.</ref>؛ {{متن قرآن|إِذْ نَجَّيْنَاهُ وَأَهْلَهُ أَجْمَعِينَ}}<ref>«(یاد کن) آنگاه را که ما او و تمام خانوادهاش را رهانیدیم» سوره صافات، آیه ۱۳۴.</ref>؛ {{متن قرآن|فَنَجَّيْنَاهُ وَأَهْلَهُ أَجْمَعِينَ}}<ref>«پس او و همه خانوادهاش را رهاندیم» سوره شعراء، آیه ۱۷۰.</ref>. [[مفسّران]]، [[اهل]] لوط را [[خویشاوندان]] وی<ref>التبیان، ج ۴، ص ۴۵۹؛ التفسیر الکبیر، ج ۱۴، ص ۱۷۱.</ref>، دو دختر وی با [[همسر]] مؤمنش<ref>کشفالأسرار، ج ۵، ص ۳۲۳ و ج ۹، ص ۳۹۳.</ref>، فقط دو دختر و یا پیروانش <ref>روضالجنان، ج ۸، ص ۲۸۹؛ التفسیر الکبیر، ج ۱۴، ص ۱۷۱.</ref> دانستهاند؛ ولی بعضی با استناد به [[آیه]] {{متن قرآن|فَمَا وَجَدْنَا فِيهَا غَيْرَ بَيْتٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ}}<ref>«و در آن (شهر) جز یک خانواده از فرمانبرداران نیافتیم» سوره ذاریات، آیه ۳۶.</ref> [[رأی]] اخیر ([[پیروان]]) را رد کردهاند<ref>المنار، ج ۸، ص ۵۱۵.</ref>. | واژه [[اهل]]، هفت بار به ضمیری که به [[لوط]] برمیگردد، اضافه شده است. در [[آیه]] {{متن قرآن|رَبِّ نَجِّنِي وَأَهْلِي مِمَّا يَعْمَلُونَ}}<ref>«پروردگارا مرا و خانوادهام را از کارهایی که (اینان) میکنند برهان!» سوره شعراء، آیه ۱۶۹.</ref> [[لوط]]، از [[خداوند]] میخواهد تا او و اهلش را از عمل قومش برهاند. و هنگام [[هجوم]] [[قوم]] به خانهاش، [[فرشتگان]] با [[مشاهده]] [[درماندگی]] [[لوط]]، در [[دفاع]] از وی با دلداریاش، او را مژده [[رهایی]] میدهند: {{متن قرآن| وَقَالُوا لَا تَخَفْ وَلَا تَحْزَنْ إِنَّا مُنَجُّوكَ وَأَهْلَكَ إِلَّا امْرَأَتَكَ كَانَتْ مِنَ الْغَابِرِينَ}}<ref>« آنان گفتند: نترس و اندوهگین مباش بیگمان ما تو و خانوادهات را میرهانیم جز همسرت را که از بازماندگان (در عذاب) است» سوره عنکبوت، آیه ۳۳.</ref>. در [[آیه]] {{متن قرآن|فَأَسْرِ بِأَهْلِكَ بِقِطْعٍ مِنَ اللَّيْلِ وَاتَّبِعْ أَدْبَارَهُمْ وَلَا يَلْتَفِتْ مِنْكُمْ أَحَدٌ وَامْضُوا حَيْثُ تُؤْمَرُونَ}}<ref>«پس، در پاسی از شب، خانوادهات را همراه ببر و خود از پی آنان روان شو و هیچ کس از شما واپس ننگرد، و به همانجا بروید که فرمان مییابید» سوره حجر، آیه ۶۵.</ref> [[فرشتگان]] به [[لوط]] میگویند: شبانه اهلت را حرکت ده و در پی آنها برو. [[خداوند]] در چهار مورد، از [[نجات]] [[لوط]] و [[اهل]] او به جز همسرش خبر میدهد: {{متن قرآن|فَأَنْجَيْنَاهُ وَأَهْلَهُ إِلَّا امْرَأَتَهُ قَدَّرْنَاهَا مِنَ الْغَابِرِينَ}}<ref>«آنگاه او و خانوادهاش را رهانیدیم جز همسرش را که مقدّر کردیم از بازماندگان (در عذاب) باشد» سوره نمل، آیه ۵۷.</ref>؛ {{متن قرآن|فَأَنْجَيْنَاهُ وَأَهْلَهُ إِلَّا امْرَأَتَهُ كَانَتْ مِنَ الْغَابِرِينَ}}<ref>«پس او و خاندانش را رهایی بخشیدیم جز زنش را که از بازماندگان (در میان عذابدیدگان) بود» سوره اعراف، آیه ۸۳.</ref>؛ {{متن قرآن|إِذْ نَجَّيْنَاهُ وَأَهْلَهُ أَجْمَعِينَ}}<ref>«(یاد کن) آنگاه را که ما او و تمام خانوادهاش را رهانیدیم» سوره صافات، آیه ۱۳۴.</ref>؛ {{متن قرآن|فَنَجَّيْنَاهُ وَأَهْلَهُ أَجْمَعِينَ}}<ref>«پس او و همه خانوادهاش را رهاندیم» سوره شعراء، آیه ۱۷۰.</ref>. [[مفسّران]]، [[اهل]] لوط را [[خویشاوندان]] وی<ref>التبیان، ج ۴، ص ۴۵۹؛ التفسیر الکبیر، ج ۱۴، ص ۱۷۱.</ref>، دو دختر وی با [[همسر]] مؤمنش<ref>کشفالأسرار، ج ۵، ص ۳۲۳ و ج ۹، ص ۳۹۳.</ref>، فقط دو دختر و یا پیروانش <ref>روضالجنان، ج ۸، ص ۲۸۹؛ التفسیر الکبیر، ج ۱۴، ص ۱۷۱.</ref> دانستهاند؛ ولی بعضی با استناد به [[آیه]] {{متن قرآن|فَمَا وَجَدْنَا فِيهَا غَيْرَ بَيْتٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ}}<ref>«و در آن (شهر) جز یک خانواده از فرمانبرداران نیافتیم» سوره ذاریات، آیه ۳۶.</ref> [[رأی]] اخیر ([[پیروان]]) را رد کردهاند<ref>المنار، ج ۸، ص ۵۱۵.</ref>. | ||
از مقایسه کاربرد "[[ | از مقایسه کاربرد "[[آل لوط]]" و "[[اهل]] لوط"، تفاوت میان دو واژه آشکار میشود که [[آل لوط]] بر خلاف [[اهل]]، شامل شخص او نیز میشود؛ زیرا [[اهل]] در همه موارد بر [[ضمیر]] [[لوط]] عطف شده؛ مانند {{متن قرآن|فَنَجَّيْنَاهُ وَأَهْلَهُ }} در حالی که چنین عطفی در [[آل]] وجود ندارد. از طرفی، [[اهل]] لوط، شامل [[همسر]] وی نیز میشود و این در مورد [[آل]]، [[ثابت]] نیست.<ref>[[سید محمود دشتی|دشتی، سید محمود]]، [[آل لوط - دشتی (مقاله)|مقاله «آل لوط»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref> | ||
==[[دختران]] [[لوط]]== | ==[[دختران]] [[لوط]]== | ||
تقریباً همه [[مفسّران]]، [[دختران]] [[لوط]] را جزو [[ | تقریباً همه [[مفسّران]]، [[دختران]] [[لوط]] را جزو [[آل لوط]] شمردهاند؛ گرچه در شمار آنان [[اختلاف]] دارند. بسیاری، برای وی دو دختر<ref>الکشاف، ج ۴، ص ۴۰۲؛ مجمعالبیان، ج ۹، ص ۲۳۸؛ الدّرالمنثور، ج۷، ص ۶۲۰.</ref> به نامهای زعوراء و رتیاء<ref>مجمعالبیان، ج ۵، ص ۲۸۰.</ref> یا ریثا و یغوثا<ref> روحالمعانی، مج ۵، ج ۸، ص ۲۵۵.</ref> (ذعرتا)<ref>البدایة و النهایه، ج ۱، ص ۱۶۷.</ref> ذکر کردهاند؛ ولی برخی، با استناد به [[آیه]] ۷۱{{متن قرآن|هَؤُلَاءِ بَنَاتِي}}<ref>« اینان دختران منند» سوره حجر، آیه ۷۱.</ref> [[دختران]] [[لوط]] را بیش از دو تن دانستهاند<ref>المیزان، ج ۱۰، ص ۳۵۹.</ref>. | ||
[[علامه طباطبایی]]، شمار [[دختران]] [[لوط]] را یکی از موارد [[اختلاف]] [[تورات]] با [[قرآن]] دانسته؛ زیرا [[تورات]] برای [[لوط]] دو دختر، ولی [[قرآن]] واژه بنات ([[دختران]]) را به کار برده است<ref>المیزان، ج ۱۰، ص ۳۵۹.</ref>. به گفته [[ابنعاشور]]، [[لوط]] به جز دو دخترِ شوهر نکرده، دو دختر شوهردار نیز داشته است <ref>التحریروالتنویر، ج ۸، ص ۲۳۶ و ۲۳۷.</ref>.<ref>[[سید محمود دشتی|دشتی، سید محمود]]، [[آل لوط - دشتی (مقاله)|مقاله «آل لوط»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref> | [[علامه طباطبایی]]، شمار [[دختران]] [[لوط]] را یکی از موارد [[اختلاف]] [[تورات]] با [[قرآن]] دانسته؛ زیرا [[تورات]] برای [[لوط]] دو دختر، ولی [[قرآن]] واژه بنات ([[دختران]]) را به کار برده است<ref>المیزان، ج ۱۰، ص ۳۵۹.</ref>. به گفته [[ابنعاشور]]، [[لوط]] به جز دو دخترِ شوهر نکرده، دو دختر شوهردار نیز داشته است <ref>التحریروالتنویر، ج ۸، ص ۲۳۶ و ۲۳۷.</ref>.<ref>[[سید محمود دشتی|دشتی، سید محمود]]، [[آل لوط - دشتی (مقاله)|مقاله «آل لوط»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref> | ||
| خط ۴۰: | خط ۴۰: | ||
==[[رهایی]] [[آل لوط]]== | ==[[رهایی]] [[آل لوط]]== | ||
براساس [[آیه]] {{متن قرآن|إِنَّا أَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ حَاصِبًا إِلَّا آلَ لُوطٍ نَجَّيْنَاهُمْ بِسَحَرٍ}}<ref>«ما بر (سر) آنان شنبادی (مرگبار) فرستادیم جز بر خاندان لوط که سحرگاهی رهاییشان بخشیدیم» سوره قمر، آیه ۳۴.</ref> [[خداوند]]، [[ | براساس [[آیه]] {{متن قرآن|إِنَّا أَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ حَاصِبًا إِلَّا آلَ لُوطٍ نَجَّيْنَاهُمْ بِسَحَرٍ}}<ref>«ما بر (سر) آنان شنبادی (مرگبار) فرستادیم جز بر خاندان لوط که سحرگاهی رهاییشان بخشیدیم» سوره قمر، آیه ۳۴.</ref> [[خداوند]]، [[آل لوط]] را در [[سحرگاهان]] رهانید. و براساس [[آیه]] {{متن قرآن|فَأَسْرِ بِأَهْلِكَ بِقِطْعٍ مِنَ اللَّيْلِ وَاتَّبِعْ أَدْبَارَهُمْ وَلَا يَلْتَفِتْ مِنْكُمْ أَحَدٌ وَامْضُوا حَيْثُ تُؤْمَرُونَ}}<ref>«پس، در پاسی از شب، خانوادهات را همراه ببر و خود از پی آنان روان شو و هیچ کس از شما واپس ننگرد، و به همانجا بروید که فرمان مییابید» سوره حجر، آیه ۶۵.</ref> [[فرشتگان]] به [[لوط]] گفتند: اهلش را شبانه از [[شهر]] خارج و برای مراقبتشان<ref>مجمعالبیان، ج ۶، ص ۵۲۵.</ref>، خود در پی آنان حرکت کند. آنان [[مأمور]] بودند به پشت سر خود نگاه نکنند تا از رفتن باز نمانند <ref>کشفالأسرار، ج ۵، ص ۳۲۳.</ref> یا [[عذاب]] هولناک [[الهی]] را نبینند<ref> مجمعالبیان، ج ۶، ص ۵۲۵.</ref>. به نظر برخی، این [[دستور]] برای [[آزمون]] بود تا کسانی که به [[لوط]] [[ایمان]] و به [[نزول]] [[عذاب]] [[یقین]] دارند، [[رهایی]] یابند. [[زن]] [[لوط]] که از این [[دستور]] سرپیچید، گرفتار [[عذاب]] شد<ref>التحریروالتنویر، ج ۸، ص ۲۳۶.</ref>. | ||
در [[عهد عتیق]] نیز آمده، یکی از آن دو [[مرد]] ([[فرشته]]) به [[لوط]] گفت: برای [[نجات]] [[جان]] خود فرار کنید و به پشت سرهم نگاه نکنید... امّا [[زن]] [[لوط]] به پشت سر نگاه کرد و به ستونی از نمک تبدیل شد<ref>کتاب مقدّس، پیدایش، ۱۹:۱۷ـ۲۷</ref>. مفسّرانی که میگویند: [[همسر]] [[لوط]] همراه وی از [[شهر]] خارج و در بین [[راه]] با نگاه به پشت سر، دچار [[عذاب]] شد نیز، این [[رأی]] را [[تأیید]] میکنند. قول دیگر، باقی ماندن وی در [[شهر]] است. برخی نیز گفتهاند: مقصود از توجّه نکردن به پشت سر، این بوده که نگران [[قوم]] و نابودی آنها نباشند<ref>روضالجنان، ج ۱۰، ص ۳۱۴.</ref>. گفته شده: مردی دانشمند از [[قوم لوط]] [[مردم]] را به عذابِ [[تهدید]] شده از سوی [[لوط]]، هشدار داد و از آنها خواست که مانع [[خروج]] [[لوط]] شوند؛ زیرا حضور وی، مانع [[عذاب]] میشود؛ از این رو [[مردم]]، گردِ [[خانه]] [[لوط]] جمع شده تا از [[خروج]] وی جلوگیری کنند؛ ولی [[لوط]] در پی [[ستونی از نور]] که [[جبرئیل]] پیش رویش ایجاد کرد، به [[راه]] افتاد و از [[شهر]] بیرون شد<ref>النورالمبین، ص ۱۳۶.</ref>. | در [[عهد عتیق]] نیز آمده، یکی از آن دو [[مرد]] ([[فرشته]]) به [[لوط]] گفت: برای [[نجات]] [[جان]] خود فرار کنید و به پشت سرهم نگاه نکنید... امّا [[زن]] [[لوط]] به پشت سر نگاه کرد و به ستونی از نمک تبدیل شد<ref>کتاب مقدّس، پیدایش، ۱۹:۱۷ـ۲۷</ref>. مفسّرانی که میگویند: [[همسر]] [[لوط]] همراه وی از [[شهر]] خارج و در بین [[راه]] با نگاه به پشت سر، دچار [[عذاب]] شد نیز، این [[رأی]] را [[تأیید]] میکنند. قول دیگر، باقی ماندن وی در [[شهر]] است. برخی نیز گفتهاند: مقصود از توجّه نکردن به پشت سر، این بوده که نگران [[قوم]] و نابودی آنها نباشند<ref>روضالجنان، ج ۱۰، ص ۳۱۴.</ref>. گفته شده: مردی دانشمند از [[قوم لوط]] [[مردم]] را به عذابِ [[تهدید]] شده از سوی [[لوط]]، هشدار داد و از آنها خواست که مانع [[خروج]] [[لوط]] شوند؛ زیرا حضور وی، مانع [[عذاب]] میشود؛ از این رو [[مردم]]، گردِ [[خانه]] [[لوط]] جمع شده تا از [[خروج]] وی جلوگیری کنند؛ ولی [[لوط]] در پی [[ستونی از نور]] که [[جبرئیل]] پیش رویش ایجاد کرد، به [[راه]] افتاد و از [[شهر]] بیرون شد<ref>النورالمبین، ص ۱۳۶.</ref>. | ||