سنت غیبت رهبری الهی: تفاوت میان نسخه‌ها

==مقدمه==

==نخست: [[غیبت انبیا]]{{ع}}==

* [[سوره ابراهیم]] با اشاره به [[نعمت رهبری الهی]] بر [[بنى‌اسرائیل]] که در [[امامت]] [[حضرت موسی]] تجسم یافته آغاز می‌شود. [[خداوند]] در این سوره با تأکید بر [[سنت الهی]] بودن این [[نعمت]] می‌فرماید: {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ بَدَّلُواْ نِعْمَةَ اللَّهِ كُفْرًا وَأَحَلُّواْ قَوْمَهُمْ دَارَ الْبَوَارِ * جَهَنَّمَ يَصْلَوْنَهَا وَبِئْسَ الْقَرَارُ}}<ref>«آیا در (کار) کسانی که ناسپاسی را جایگزین نعمت خداوند کردند و قوم خود را به «سرای نابودی» درآوردند ننگریسته‌ای؟ * که دوزخ است؛ در آن درخواهند آمد و بد جایگاهی است» سوره ابراهیم، آیه ۲۸.</ref>. این [[آیه]] تقریر روشنی از [[سنت الهی]] است. همان سنتی که در اوایل همین سوره بیان می‌کند: "اگر شکرگزارى کنید، ([[نعمت]] خود را) بر شما خواهم افزود؛ و اگر ناسپاسى کنید، مجازاتم شدید است".

*در [[قرآن کریم]] نمونه‌هایی را می‌یابیم که در آن [[سنت انحسار نعمت الهی]] و [[غیبت]] بزرگ‌ترین [[رهبران الهی]] در طول [[تاریخ]] [[اجرا]] شده است. از آن قبیل است اجرای [[سنت انحسار]] درباره [[حضرت ابراهیم]] به عنوان [[رهبر الهی]] مؤسس؛ در آن‌جا که می‌فرماید: {{متن قرآن|وَإِبْرَاهِيمَ إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَاتَّقُوهُ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ}}<ref>«و ابراهیم را (یاد کن) هنگامی که به قوم خود گفت: خداوند را بپرستید و از او پروا کنید» سوره عنکبوت، آیه ۱۶.</ref>. تا آن‌جا که می‌فرماید: {{متن قرآن|فَمَا كَانَ جَوَابَ قَوْمِهِ إِلَّا أَنْ قَالُوا اقْتُلُوهُ أَوْ حَرِّقُوهُ فَأَنْجَاهُ اللَّهُ مِنَ النَّارِ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ}}<ref>«اما پاسخ قوم او جز این نبود که گفتند: او را بکشید یا بسوزانید! و خداوند او را از آتش رهانید؛ بی‌گمان در این، نشانه‌هایی است برای گروهی که ایمان دارند» سوره عنکبوت، آیه ۲۴.</ref>. و نیز می‌فرماید: {{متن قرآن|فَآمَنَ لَهُ لُوطٌ وَقَالَ إِنِّي مُهَاجِرٌ إِلَى رَبِّي إِنَّهُ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ}}<ref>«آنگاه لوط به او  گروید و (ابراهیم) گفت: من به سوی پروردگارم هجرت می‌کنم  که اوست که پیروزمند فرزانه است» سوره عنکبوت، آیه ۲۶.</ref>.

*[[خداوند]] در بیانی دیگر نسبت به این داستان می‌فرماید: {{متن قرآن|وَإِنَّ مِنْ شِيعَتِهِ لَإِبْرَاهِيمَ * إِذْ جَاءَ رَبَّهُ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ * إِذْ قَالَ لِأَبِيهِ وَقَوْمِهِ مَاذَا تَعْبُدُونَ * أَئِفْكًا آلِهَةً دُونَ اللَّهِ تُرِيدُونَ}}<ref>«و از پیروان وی ابراهیم بود * که دلی پاک را نزد پروردگار خود آورد * آنگاه که به پدر  و قوم خویش گفت: چه می‌پرستید؟ * آیا خدایانی دروغین به جای خداوند می‌جویید؟» سوره صافات، آیه ۸۳-۸۶.</ref>. تا آن‌جایی که می‌فرماید: {{متن قرآن|قَالُوا ابْنُوا لَهُ بُنْيَانًا فَأَلْقُوهُ فِي الْجَحِيمِ * فَأَرَادُوا بِهِ كَيْدًا فَجَعَلْنَاهُمُ الْأَسْفَلِينَ * وَقَالَ إِنِّي ذَاهِبٌ إِلَى رَبِّي سَيَهْدِينِ}}<ref>«گفتند: برآورده‌ای  (پر آتش) برایش بسازید و او را در آتش افکنید * و خواستند نیرنگی در کار او کنند اما ما آنان را فروتر نهادیم * و (ابراهیم) گفت: من به سوی پروردگارم می‌روم که به زودی مرا راهنمایی خواهد کرد» سوره صافات، آیه ۹۷-۹۹.</ref>.

==دوم: [[غیبت حضرت موسی]]{{ع}}==

*[[سنت]] [[غیبت]] در [[رهبری الهی]] بعد از [[عیسی]] تا [[بعثت]] [[پیامبر]] ما [[حضرت محمد]] ادامه یافت؛ چنان‌که [[خداوند]] از آن این‌چنین حکایت می‌کند: {{متن قرآن|يَا أَهْلَ الْكِتَابِ قَدْ جَاءَكُمْ رَسُولُنَا يُبَيِّنُ لَكُمْ عَلَى فَتْرَةٍ مِنَ الرُّسُلِ أَنْ تَقُولُوا مَا جَاءَنَا مِنْ بَشِيرٍ وَلَا نَذِيرٍ فَقَدْ جَاءَكُمْ بَشِيرٌ وَنَذِيرٌ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ}}<ref>«ای اهل کتاب! فرستاده ما در دوره نیامدن فرستادگان، نزد شما آمده است در حالی که (آیات الهی را) برای شما روشن می‌گرداند تا نگویید نویدبخش و بیم‌دهنده‌ای نزد ما نیامد، پس به راستی نویدبخش و بیم‌دهنده‌ای برای شما آمده است و خداوند بر هر کاری تواناست» سوره مائده، آیه ۱۹.</ref>.

*در [[روایات]] متعددی تأکید شده که فاصله زمانی میان [[حضرت عیسی]] و [[پیامبر]] ما از [[حجت‌ها]] و [[پیامبران]] خالی نبوده است. جریان [[رهبری الهی]]، پی‌درپی استمرار داشته و در آن زمان [[پیامبران]] و اوصیای متعددی وجود داشته، منتهی پنهان بوده‌اند.

==مراحل سنت غیبت رهبری الهی ==

*سنتِ چند مرحله‌ای بودن [[غیبت]] [[رهبری الهی]] ([[مراحل غیبت]] [[رهبر الهی]]) [[غیبت]] [[رهبر الهی]] دارای مراحل متعددی است. این تعدد به حسب شرایطی است که [[رهبری الهی]] را دربر می‌گیرد و نیز به سبب تفاوت فرصت‌هایی است که برای عمل او مقدر شده است. [[مراحل غیبت]] به حسب آن‌چه از [[قرآن]] و [[سنت]] [[معصومان]] می‌یابیم عبارتند از:

*'''مرحله دوم: [[غیبت هجرت]]:''' در این [[سنت]]، [[رهبر الهی]] محلی که در آن فعالیت [[رهبری]] خود را آغاز نموده بود، ترک می‌کند و به محل دیگری می‌رود و این زمانی است که [[جامعه]] اول، تمامی فرصت‌های [[همراهی]] با [[رهبری الهی]] را از دست ‌دهد و نیروهای مخالف [[رهبری]] که زمام [[حکومت]] را در دست گرفته‌اند، قصد کشتن و نابودی [[رهبر الهی]] را داشته یا او را به گونه‌ای در محاصره قرار دهند که به طور کامل از پایگاه مردمی خود جدا شود. چنین غیبتی برای [[پیامبر اکرم]] اتفاق افتاد، چنان‌که این [[آیه کریمه]] از آن حکایت می‌کند: {{متن قرآن|وَإِذْ يَمْكُرُ بِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِيُثْبِتُوكَ أَوْ يَقْتُلُوكَ أَوْ يُخْرِجُوكَ وَيَمْكُرُونَ وَيَمْكُرُ اللَّهُ وَاللَّهُ خَيْرُ الْمَاكِرِينَ}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که کافران با تو نیرنگ می‌باختند تا تو را بازداشت کنند یا بکشند یا بیرون رانند، آنان نیرنگ می‌باختند و خداوند تدبیر می‌کرد و خداوند بهترین تدبیر کنندگان است» سوره انفال، آیه ۳۰.</ref>. چنان‌که گذشت، این [[سنت]] پیش از این نیز درباره [[حضرت ابراهیم]] جاری شد، همان‌طور که درباره [[حضرت موسی]] در ابتدای پیامبری‌اش اتفاق افتاد؛ آن‌جا که [[خداوند]] می‌فرماید: {{متن قرآن|وَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ أَقْصَى الْمَدِينَةِ يَسْعَى قَالَ يَا مُوسَى إِنَّ الْمَلَأَ يَأْتَمِرُونَ بِكَ لِيَقْتُلُوكَ فَاخْرُجْ إِنِّي لَكَ مِنَ النَّاصِحِينَ * فَخَرَجَ مِنْهَا خَائِفًا يَتَرَقَّبُ قَالَ رَبِّ نَجِّنِي مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ}}<ref>«و مردی از دورترین جای شهر شتابان آمد؛ گفت: ای موسی! سرکردگان (شهر) در کار تو همدل شده‌اند تا تو را بکشند پس (از شهر) بیرون رو که من از خیرخواهان توام * آنگاه (موسی) از آن (شهر) هراسان در حالی که (هر سو را) پاس می‌داشت، بیرون رفت، گفت: پروردگارا! مرا از گروه ستمکاران رهایی بخش» سوره قصص، آیه ۲۰-۲۱.</ref>.

*'''مرحله سوم: [[غیبت استتار]]:''' هرگاه در یک مرحله زمانیِ معین، تمامی مجال‌های عمل برای [[رهبری الهی]] بسته شود، به گونه‌ای که به سبب تسلط نیروهای [[دشمن]] بر همه مناطق آماده [[پذیرش رهبری]] [[الهی]]، اجرای [[سنت]] [[هجرت]] نیز بی‌فایده باشد، در این هنگام نوبت غیبتِ استتار فرا می‌رسد و [[آسمان]]، [[نعمت]] بزرگش را باز پس می‌گیرد و از آن محافظت می‌نماید تا زمانی که [[مردم]] مجال تازهای برای در آغوش کشیدن [[رهبر الهی]] و [[همکاری]] با او برای ایجاد [[جامعه]] عادلانه و اجرای [[سنت]] [[جانشینی]] [[صالحان]] در [[زمین]] فراهم آورند.