آخرت: تفاوت میان نسخه‌ها

==معناشناسی آخرت==

آخرت به معنای واپسین، به [[جهان]] پس از [[دنیا]] که جاودانه است گفته می‌شود و بر اساس [[وعده الهی]] در [[کتاب‌های آسمانی]] به ویژه [[قرآن]] تحقّق یافتنی است، تا اینکه همه [[انسان‌ها]] نتیجه [[اعمال]] خود را در آن ببینند. [[ایمان]] به [[آخرت]] از آموزه‌های بنیادی [[دین اسلام]] و [[ادیان]] پیشین است<ref>ر.ک: تفسیر نمونه‌، ۱۹/ ۷۱ و ۲۵/ ۴۰۱.</ref>.<ref>[[محمد علی کوشا|کوشا، محمد علی]]، [[آخرت - کوشا (مقاله)|مقاله «آخرت»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص:۳۱-۳۳؛ [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 40.</ref>.

==آخرت در [[قرآن]]==

حدود یک چهارم [[آیات قرآن]] درباره [[معاد]] و [[عالم آخرت]] است. واژه [[آخرت]] که ۱۴۳ بار در [[قرآن]] به کار رفته، در نُه مورد با کلمه "دار" آمده است، مانند: {{متن قرآن|وَمَا هَذِهِ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلَّا لَهْوٌ وَلَعِبٌ وَإِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِيَ الْحَيَوَانُ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ}}<ref>«و اگر می‌دانستند زندگانی این جهان جز سرگرمی و بازیچه‌ای نیست و بی‌گمان زندگی سرای واپسین است که زندگی (راستین) است» سوره عنکبوت، آیه ۶۴.</ref>؛ {{متن قرآن|وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ إِلَّا رِجَالًا نُوحِي إِلَيْهِمْ مِنْ أَهْلِ الْقُرَى أَفَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَلَدَارُ الْآخِرَةِ خَيْرٌ لِلَّذِينَ اتَّقَوْا أَفَلَا تَعْقِلُونَ}}<ref>«و پیش از تو جز مردانی از مردم شهرها را که به آنان وحی می‌کردیم نفرستادیم؛ آیا روی زمین گردش نکرده‌اند تا بنگرند سرانجام پیشینیانشان چگونه بوده است؟ و به راستی سرای واپسین برای پرهیزگاران بهتر است؛ آیا خرد نمی‌ورزید؟» سوره یوسف، آیه ۱۰۹.</ref>، در پنج مورد در برابر واژه "الاولی" و هشتاد بار برابر "الدنیا" به کار رفته است؛ {{متن قرآن|وَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ}}<ref>«و از ایشان کسانی هستند که می‌گویند: پروردگارا! در این جهان به ما نکویی بخش و در جهان واپسین هم نکویی ده و ما را از عذاب آتش نگاه دار» سوره بقره، آیه ۲۰۱.</ref>.

واژه "[[آخرت]]" محور اصلی کلماتی چون: "[[بعث]]"، "[[قیامت]]"، "[[میزان]]"، "[[صراط]]"، "نشر"، [[المیزان]]"، "[[یوم الدین]]"، "[[یوم الحساب]]"، "[[یوم الحسره]]"، "[[یوم الفرقان]]"، "[[یوم الساعه]]"، "[[یوم الآخر]]"، "[[یوم القیامه]]"، "[[یوم التغابن]]"، "[[یوم عظیم]]"، "[یوم یقوم الاشهاد"، "[[یوم البعث]]" و "[[برزخ]]" است<ref>[[محمد علی کوشا|کوشا، محمد علی]]، [[آخرت - کوشا (مقاله)|مقاله «آخرت»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص:۳۱-۳۳؛ [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 40.</ref>.

==ارتباط [[دنیا]] و آخرت==

[[باور]] به پیوستگی دنیا و آخرت و تأثیر و تأثّر متقابل این دو بر یکدیگر، ایجاب می‌کند آخرت را در امتداد دنیا ببینیم و [[صلاح]] و [[فساد]] یکی را مایه صلاح و فساد دیگری به حساب آوریم<ref>[[علی باقری‌فر|باقری‌فر، علی]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)|مقاله «آخرت»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص ۱۶.</ref>. از [[روایات]] فراوانی به دست می‌آید [[اعمال]] [[دنیایی]] ما دارای صورت‌های [[آخرتی]] است که در [[آخرت]] به صورت [[نعمت]] و یا [[عذاب]] ظاهر می‌شود<ref>بحار الانوار، ج۷، ص۲۲۸؛ و ج۹، ص۲۲۹.</ref>. بنابراین میان [[دنیا]] و [[آخرت]] [[ارتباط]] تنگاتنگی وجود دارد. [[دنیا]] رَحِمِ [[آخرت]] و محل [[تربیت]] [[انسان‌ها]] و پرورش استعدادهاست. [[عقاید]]، [[اخلاق]] و [[اعمال]] ما در [[دنیا]]، تعیین‌ کننده سرنوشتمان در [[آخرت]] بوده، چهره آن جهانی ما همان صورتی است که در [[دنیا]] برای خویش می‌سازیم. [[آخرت]]، چیزی جز [[باطن]] [[دنیا]] نیست: {{متن قرآن|يَعْلَمُونَ ظَاهِرًا مِنَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَهُمْ عَنِ الْآخِرَةِ هُمْ غَافِلُونَ}}<ref>«نمایی از زندگانی این جهان را می‌شناسند و از جهان واپسین غافلند» سوره روم، آیه ۷.</ref>. به همین جهت در روایتی از [[رسول خدا]]{{صل}} [[دنیا]]، کشتزار [[آخرت]] دانسته شده است<ref>عوالی اللئالی، ج۱، ص۲۶۷.</ref>. از این‌رو [[انسان]] باید در [[دنیا]] زمینه برخورداری از نعمت‌های [[آخرت]] را فراهم نماید؛ {{متن قرآن|مَنْ كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الْآخِرَةِ نَزِدْ لَهُ فِي حَرْثِهِ وَمَنْ كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيَا نُؤْتِهِ مِنْهَا وَمَا لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ نَصِيبٍ}}<ref>«هر کس کشت جهان واپسین را بخواهد به کشت او می‌افزاییم  و آنکه کشت این جهان را بخواهد از آن بدو می‌دهیم و در جهان واپسین هیچ بهره‌ای ندارد» سوره شوری، آیه ۲۰.</ref>.<ref>[[محمد علی کوشا|کوشا، محمد علی]]، [[آخرت - کوشا (مقاله)|مقاله «آخرت»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص:۳۱-۳۳؛ [[علی باقری‌فر|باقری‌فر، علی]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)|مقاله «آخرت»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص ۱۶.</ref>

 

==تفاوت [[دنیا]] و [[آخرت]]==

#[[ثبات]] و [[تغییر]]: در این [[جهان]] حرکت و [[تغییر]] وجود دارد، [[کودک]] به [[نوجوانی]] و [[میان‌سالی]] و آنگاه به [[پیری]] می‌رسد، ولی در [[جهان آخرت]]، [[پیری]] و فرسودگی و کهنگی وجود ندارد؛ مرگی در آن [[جهان]] نیست، بلکه آن عالم، عالم بقا و [[ثبات]] است.

#این [[جهان]] مخلوط است و آن [[جهان]] [[خالص]]: در این عالم، [[مرگ]] و [[زندگی]]، جماد و نبات با هم آمیخته و پیوسته‌اند؛ ولی آن [[جهان]]، سراپا [[حیات]] و [[زندگی]] است و تبدیل و تبدّلی در آن وجود ندارد: {{متن قرآن|وَمَا هَذِهِ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلَّا لَهْوٌ وَلَعِبٌ وَإِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِيَ الْحَيَوَانُ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ}}<ref>«و اگر می‌دانستند زندگانی این جهان جز سرگرمی و بازیچه‌ای نیست و بی‌گمان زندگی سرای واپسین است که زندگی (راستین) است» سوره عنکبوت، آیه ۶۴.</ref>. اعضای [[بدن]] در آن [[جهان]]، همه [[درک]] و [[شعور]] دارند و کارهای خود را که در [[دنیا]] مرتکب شده‌اند، بازگو می‌کنند: {{متن قرآن|الْيَوْمَ نَخْتِمُ عَلَى أَفْوَاهِهِمْ وَتُكَلِّمُنَا أَيْدِيهِمْ وَتَشْهَدُ أَرْجُلُهُمْ بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ}}<ref>«امروز بر دهان‌هایشان مهر می‌نهیم و از آنچه انجام می‌دادند دست‌هایشان با ما سخن می‌گویند و پاهایشان گواهی می‌دهند» سوره یس، آیه ۶۵.</ref>. {{متن قرآن|وَقَالُوا لِجُلُودِهِمْ لِمَ شَهِدْتُمْ عَلَيْنَا قَالُوا أَنْطَقَنَا اللَّهُ الَّذِي أَنْطَقَ كُلَّ شَيْءٍ وَهُوَ خَلَقَكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ}}<ref>«و به پوست‌های تن خود می‌گویند: چرا به زیان ما گواهی دادید؟ می‌گویند: خداوند ما را به سخن آورد همان که هر چیز را به سخن می‌آورد و او نخست بار شما را آفرید و به سوی او بازگردانده خواهید شد» سوره فصلت، آیه ۲۱.</ref>.

#این [[جهان]]، [[خانه]] کشت است و [[آخرت]]، [[خانه]] بهره‌برداری: [[امیرمؤمنان]] می‌فرماید: "امروز روز عمل است و حسابی در کار نیست، و فردا روز حساب است و امکان عمل نیست"<ref>{{متن حدیث|إن اليوم عمل و لا حساب و غدا حساب و لا عمل}}؛ ‏نهج البلاغه، خطبه ۴۲.</ref>.

#در [[آخرت]] هر کسی سرنوشتی جداگانه دارد: در این [[دنیا]] کارهای خوب و بد دیگران در دیگر افراد اثرگذار است ولی در [[آخرت]] محال است کسی در عمل دیگری سهیم گردد: {{متن قرآن|وَامْتَازُوا الْيَوْمَ أَيُّهَا الْمُجْرِمُونَ}}<ref>«امروز ای گنهکاران (از مؤمنان) جدا گردید!» سوره یس، آیه ۵۹.</ref>، {{متن قرآن|وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى}}<ref>«و هیچ باربرداری بار (گناه) دیگری را بر نمی‌دارد» سوره انعام، آیه ۱۶۴.</ref>.<ref>[[محمد علی کوشا|کوشا، محمد علی]]، [[آخرت - کوشا (مقاله)|مقاله «آخرت»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص:۳۱-۳۳.</ref>.

 

[[ایمان]] به [[آخرت]] در کنار [[ایمان به خدا]] و [[پیامبران]] و [[کتاب‌های آسمانی]] و [[فرشتگان]] قرار گرفته است: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا آمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَالْكِتَابِ الَّذِي نَزَّلَ عَلَى رَسُولِهِ وَالْكِتَابِ الَّذِي أَنْزَلَ مِنْ قَبْلُ وَمَنْ يَكْفُرْ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا بَعِيدًا}}<ref>«ای مؤمنان! به خداوند و پیامبر او و کتابی که بر پیامبرش فرو فرستاده  و کتابی که پیش از آن فرود آورده  است ایمان بیاورید و هر کس به خداوند و فرشتگان او و کتاب‌های (آسمانی) وی و پیامبران او و به روز بازپسین کفر ورزد بی‌گمان به گمراهی ژرفی در افتاده است» سوره نساء، آیه ۱۳۶.</ref>.<ref>[[محمد علی کوشا|کوشا، محمد علی]]، [[آخرت - کوشا (مقاله)|مقاله «آخرت»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص:۳۱-۳۳.</ref>

 

[[ایمان]] به [[آخرت]]، تأثیرات شگرفی در [[زندگی]] [[انسان]] دارد از جمله: [[عقیده]] به [[آخرت]]، چهره [[مرگ]] را که برای [[بشر]] همواره آزاردهنده بوده است، [[زیبا]] نشان می‌دهد. [[عقیده]] به [[آخرت]]، [[فضائل اخلاقی]] را در [[روح انسان]] پرورش می‌دهد و او را از قید و بند [[تباهی‌ها]] [[نجات]] می‌دهد. [[اعتقاد]] به [[آخرت]]، [[بهترین]] ضامن اجرایی برای انجام صحیح و درست تمام کارهاست. [[دلبستگی]] به [[آخرت]]، [[امیدواری]] و [[خوش‌بینی]] به [[آینده]] [[انسانی]] و ریشه کن کردن [[یأس]] و [[ناامیدی]] است. شخص [[معتقد]] به [[آخرت]] به [[فکر]] [[خودسازی]] و [[اصلاح]] نفس خویش می‌افتد. [[آزاد]] [[زندگی]] می‌کند و [[استقلال]] خود را [[حفظ]] نموده و زیر بار [[ذلت]] نمی‌رود. باورمند به [[آخرت]]، با تمام [[تباهی‌ها]] و [[ستم‌ها]] و [[تبعیض‌ها]] می‌ستیزد و در مقابل [[رنج‌ها]] و محرومیت‌ها و گرفتاری‌هایی که متحمّل می‌شود به [[رحمت خدا]] و [[پاداش]] او [[امیدوار]] می‌گردد. بنابراین [[عقیده]] به [[عالم آخرت]]، [[بهترین]] تکیه‌گاه انسان‌های [[مؤمن]] به شمار می‌رود. [[مؤمن]] در [[پناه]] [[عقیده]] به [[آخرت]]، خود را از هر گونه لغزشی نگه می‌دارد و با [[قوّت]] [[روح]] و [[آرامش]] [[دل]] به [[انتظار]] لقا و [[رحمت]] [[پروردگار]] خویش از [[مرگ]] با چهره گشاده و [[نیکو]] استقبال می‌کند و زبان حال و قال او این است که {{متن قرآن|الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ}}<ref>«همان کسان که چون بدیشان مصیبتی رسد می‌گویند: «انّا للّه و انّا الیه راجعون» (ما از آن خداوندیم و به سوی او باز می‌گردیم)» سوره بقره، آیه ۱۵۶.</ref>.<ref>[[محمد علی کوشا|کوشا، محمد علی]]، [[آخرت - کوشا (مقاله)|مقاله «آخرت»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص:۳۱-۳۳.</ref>