|
|
| خط ۲۲: |
خط ۲۲: |
| # [[عهد]] و [[پیمان]] [[مؤمنان]] [[صدر اسلام]] با [[پیامبر]] بر [[اطاعت]] کامل از وی: {{متن قرآن|وَاذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَمِيثَاقَهُ الَّذِي وَاثَقَكُمْ بِهِ إِذْ قُلْتُمْ سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا...}} که در این باره اقوالی است: یکم، مقصود همان [[پیمان]] و بیعتی است که [[پیامبر]] در موقع [[مسلمان]] شدن، از آنها گرفت، تا [[خدا]] را در همه امور [[واجب]] [[اطاعت]] کنند، خواه طبق میلشان باشد یا نباشد. این قول از [[ابن عباس]] و [[سدی]] است. دوم، [[ابو الجارود]] از [[امام باقر]]{{ع}} [[روایت]] کرده است که: مقصود مطالبی از قبیل [[حرام]] بودن چیزهای غیر [[مباح]] و کیفیت [[طهارت]] و [[وجوب]] [[ولایت]] است که در [[حجة الوداع]] بیان شده بود. این معنی داخل در قول اول است. سوم: ابو [[علی]] جبایی گوید: مقصود، متابعت آنها از [[پیامبر]] است در روز [[بیعت عقبه]] و [[بیعت رضوان]]<ref>ترجمه مجمع البیان، ج۶، ص۳۳.</ref>. | | # [[عهد]] و [[پیمان]] [[مؤمنان]] [[صدر اسلام]] با [[پیامبر]] بر [[اطاعت]] کامل از وی: {{متن قرآن|وَاذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَمِيثَاقَهُ الَّذِي وَاثَقَكُمْ بِهِ إِذْ قُلْتُمْ سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا...}} که در این باره اقوالی است: یکم، مقصود همان [[پیمان]] و بیعتی است که [[پیامبر]] در موقع [[مسلمان]] شدن، از آنها گرفت، تا [[خدا]] را در همه امور [[واجب]] [[اطاعت]] کنند، خواه طبق میلشان باشد یا نباشد. این قول از [[ابن عباس]] و [[سدی]] است. دوم، [[ابو الجارود]] از [[امام باقر]]{{ع}} [[روایت]] کرده است که: مقصود مطالبی از قبیل [[حرام]] بودن چیزهای غیر [[مباح]] و کیفیت [[طهارت]] و [[وجوب]] [[ولایت]] است که در [[حجة الوداع]] بیان شده بود. این معنی داخل در قول اول است. سوم: ابو [[علی]] جبایی گوید: مقصود، متابعت آنها از [[پیامبر]] است در روز [[بیعت عقبه]] و [[بیعت رضوان]]<ref>ترجمه مجمع البیان، ج۶، ص۳۳.</ref>. |
| # [[خداوند]] این نکته را مطرح میکند که [[پیامبری]] - [[نبوت]] - امتیازی ذاتی نیست که [[خداوند]] با تشریفات به اشخاصی ویژه بخشیده باشد بلکه پیمانی معهود میان [[خدا]] و [[پیامبران]] که [[مسئولیت]] [[دعوت به توحید]] را بپذیرند و در [[تحمل]] [[مشکلات]] و اذیتها در این راه [[صبر]] داشته باشند و با رویی گشاده و [[اخلاقی]] [[نیکو]] و موعظهای [[زیبا]] با [[مردم]] روبهرو شوند و از میان [[پیامبران]] [[خداوند]] نام [[نوح]] و [[ابراهیم]] و [[موسی]] و [[عیسی]] و [[محمد]]{{صل}} [[درود]] [[خدا]] بر همه آنها باد را برده است {{متن قرآن|وَإِذْ أَخَذْنَا مِنَ النَّبِيِّينَ مِيثَاقَهُمْ وَمِنْكَ وَمِنْ نُوحٍ وَإِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ}} به [[دلیل]] [[رسالت]] آنان از نظر امتداد زمانی و وسعت جغرافیایی از [[پیامبران]] دیگر متفاوت بوده است و از آنها [[پیمان]] محکمی گرفتم این [[دعوت]] [[توحیدی]] عام را در امتداد زمان و در پهنای عالم با تلاش و کوشش مستمر بگسترانند {{متن قرآن|وَأَخَذْنَا مِنْهُمْ مِيثَاقًا غَلِيظًا}}<ref>من وحی القرآن، ج۱۸، ص۲۶۵.</ref>. | | # [[خداوند]] این نکته را مطرح میکند که [[پیامبری]] - [[نبوت]] - امتیازی ذاتی نیست که [[خداوند]] با تشریفات به اشخاصی ویژه بخشیده باشد بلکه پیمانی معهود میان [[خدا]] و [[پیامبران]] که [[مسئولیت]] [[دعوت به توحید]] را بپذیرند و در [[تحمل]] [[مشکلات]] و اذیتها در این راه [[صبر]] داشته باشند و با رویی گشاده و [[اخلاقی]] [[نیکو]] و موعظهای [[زیبا]] با [[مردم]] روبهرو شوند و از میان [[پیامبران]] [[خداوند]] نام [[نوح]] و [[ابراهیم]] و [[موسی]] و [[عیسی]] و [[محمد]]{{صل}} [[درود]] [[خدا]] بر همه آنها باد را برده است {{متن قرآن|وَإِذْ أَخَذْنَا مِنَ النَّبِيِّينَ مِيثَاقَهُمْ وَمِنْكَ وَمِنْ نُوحٍ وَإِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ}} به [[دلیل]] [[رسالت]] آنان از نظر امتداد زمانی و وسعت جغرافیایی از [[پیامبران]] دیگر متفاوت بوده است و از آنها [[پیمان]] محکمی گرفتم این [[دعوت]] [[توحیدی]] عام را در امتداد زمان و در پهنای عالم با تلاش و کوشش مستمر بگسترانند {{متن قرآن|وَأَخَذْنَا مِنْهُمْ مِيثَاقًا غَلِيظًا}}<ref>من وحی القرآن، ج۱۸، ص۲۶۵.</ref>. |
|
| |
| ==[[کیفر]] ناقضان [[عهد]]==
| |
| #{{متن قرآن|هُوَ الَّذِي أَخْرَجَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ مِنْ دِيَارِهِمْ لِأَوَّلِ الْحَشْرِ مَا ظَنَنْتُمْ أَنْ يَخْرُجُوا وَظَنُّوا أَنَّهُمْ مَانِعَتُهُمْ حُصُونُهُمْ مِنَ اللَّهِ فَأَتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ حَيْثُ لَمْ يَحْتَسِبُوا وَقَذَفَ فِي قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ يُخْرِبُونَ بُيُوتَهُمْ بِأَيْدِيهِمْ وَأَيْدِي الْمُؤْمِنِينَ فَاعْتَبِرُوا يَا أُولِي الْأَبْصَارِ * وَلَوْلَا أَنْ كَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِمُ الْجَلَاءَ لَعَذَّبَهُمْ فِي الدُّنْيَا وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابُ النَّارِ}}<ref>«اوست که کافران اهل کتاب را از خانههایشان در نخستین گردآوری بیرون راند (هر چند) شما گمان نمیکردید که بیرون روند و (خودشان) گمان میکردند که دژهایشان بازدارنده آنان در برابر خداوند است اما (اراده) خداوند از جایی که گمان نمیبردند بدیشان رسید و در دلهایشان هراس افکند؛ به دست خویش و به دست مؤمنان خانههای خویش را ویران میکردند؛ پس ای دیدهوران پند بگیرید! * و اگر خداوند آوارگی را بر آنان مقرّر نکرده بود بیگمان در این جهان عذابشان میکرد و آنان را در جهان واپسین عذاب آتش (دوزخ) خواهد بود» سوره حشر، آیه ۲-۳.</ref>.
| |
| #{{متن قرآن|بَرَاءَةٌ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى الَّذِينَ عَاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ * إِلَّا الَّذِينَ عَاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ثُمَّ لَمْ يَنْقُصُوكُمْ شَيْئًا وَلَمْ يُظَاهِرُوا عَلَيْكُمْ أَحَدًا فَأَتِمُّوا إِلَيْهِمْ عَهْدَهُمْ إِلَى مُدَّتِهِمْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ}}<ref>«(این) بیزاری خداوند و پیامبر اوست از مشرکانی که با آنان پیمان بستهاید * مگر کسانی از مشرکان که با آنان پیمان بستهاید سپس چیزی از (پیمان) شما نکاستهاند و در برابر شما از کسی پشتیبانی نکردهاند؛ پیمان اینان را تا پایان زمانشان پاس بدارید؛ بیگمان خداوند پرهیزکاران را دوست میدارد» سوره توبه، آیه ۱ و ۴.</ref>.
| |
| #{{متن قرآن|كَيْفَ يَكُونُ لِلْمُشْرِكِينَ عَهْدٌ عِنْدَ اللَّهِ وَعِنْدَ رَسُولِهِ إِلَّا الَّذِينَ عَاهَدْتُمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ فَمَا اسْتَقَامُوا لَكُمْ فَاسْتَقِيمُوا لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ}}<ref>«چگونه مشرکان را نزد خداوند و پیامبرش پیمانی تواند بود؟ جز کسانی که با آنها در کنار مسجد الحرام پیمان بستهاید پس تا (در پیمان خود) با شما پایدارند شما نیز (بر پیمان) با آنان پایدار بمانید که خداوند پرهیزگاران را دوست میدارد» سوره توبه، آیه ۷.</ref>.
| |
| #{{متن قرآن|وَإِنْ نَكَثُوا أَيْمَانَهُمْ مِنْ بَعْدِ عَهْدِهِمْ وَطَعَنُوا فِي دِينِكُمْ فَقَاتِلُوا أَئِمَّةَ الْكُفْرِ إِنَّهُمْ لَا أَيْمَانَ لَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَنْتَهُونَ أَلَا تُقَاتِلُونَ قَوْمًا نَكَثُوا أَيْمَانَهُمْ وَهَمُّوا بِإِخْرَاجِ الرَّسُولِ وَهُمْ بَدَءُوكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ أَتَخْشَوْنَهُمْ فَاللَّهُ أَحَقُّ أَنْ تَخْشَوْهُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ}}<ref>«و اگر پیمانشان را پس از بستن بشکنند و به دینتان طعنه زنند با پیشگامان کفر که به هیچ پیمانی پایبند نیستند کارزار کنید باشد که باز ایستند * چرا با گروهی که پیمانهای خود را شکستند و به بیرون راندن پیامبر دل نهادند و نخست بار پیکار با شما را آغاز کردند جنگ نمیکنید؟ آیا از آنها میهراسید؟ با آنکه- اگر مؤمنید- خداوند سزاوارتر است که از وی بهراسید» سوره توبه، آیه ۱۲-۱۳.</ref>.
| |
|
| |
| '''نتیجه''': در [[آیات]] فوق این موضوعات مطرح گردیده است:
| |
| # [[عهد]] و [[پیمان]] [[صلح]] و عدم تعرض [[یهود]] [[بنینضیر]] با [[پیامبر]] و نقض آن از سوی آنان: {{متن قرآن|هُوَ الَّذِي أَخْرَجَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ مِنْ دِيَارِهِمْ لِأَوَّلِ الْحَشْرِ مَا ظَنَنْتُمْ أَنْ يَخْرُجُوا وَظَنُّوا أَنَّهُمْ مَانِعَتُهُمْ حُصُونُهُمْ مِنَ اللَّهِ...}} گفته شده که این [[آیه]] [[تسبیح]] موجودات و [[عزت]] و [[حکمت]] خدای را که در [[آیه]] قبلی آمده را [[تأیید]] میکند، و مراد از جمله “آنان که از [[اهل کتاب]] [[کافر]] شدند و [[خدا]] بیرونشان کرد” [[قبیله]] بنیالنضیر است که یکی از قبائل [[یهود]] بودند، و در بیرون [[شهر مدینه]] منزل داشتند، و بین آنان و [[رسول خدا]]{{صل}} عهدی برقرار شده بود که همواره با هم به [[مسالمت]] [[زندگی]] کنند، [[دشمنان]] هر یک [[دشمنان]] دیگری و [[دوستان]] هر یک [[دوستان]] دیگری باشد. ولی [[بنینضیر]] این [[پیمان]] را شکستند، و [[رسول خدا]]{{صل}} [[دستور]] داد تا جلای وطن کنند<ref>ترجمه المیزان، ج۱۹، ص۳۴۹.</ref>؛
| |
| # [[عهد]] و [[پیمان]] مکرّر [[پیامبر]] از [[کافران]] و نادیده گرفتن آن از سوی آنان: {{متن قرآن|الَّذِينَ عَاهَدْتَ مِنْهُمْ ثُمَّ يَنْقُضُونَ عَهْدَهُمْ فِي كُلِّ مَرَّةٍ وَهُمْ لَا يَتَّقُونَ}}؛
| |
| #وفای [[مؤمنان]] به [[عهد]] خود با [[پیامبر]]، مایه دستیابی آنان به [[غنائم]] و [[فتح خیبر]] و [[مکه]]: {{متن قرآن|وَمَغَانِمَ كَثِيرَةً يَأْخُذُونَهَا وَكَانَ اللَّهُ عَزِيزًا حَكِيمًا...}}؛
| |
| # مشرکان عصر بعثت، از [[عهد]] شکنان [[معاهده]] [[صلح]] با [[مسلمانان]]: {{متن قرآن|بَرَاءَةٌ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى الَّذِينَ عَاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ إِلَّا الَّذِينَ عَاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ثُمَّ لَمْ يَنْقُصُوكُمْ شَيْئًا وَلَمْ يُظَاهِرُوا عَلَيْكُمْ أَحَدًا فَأَتِمُّوا إِلَيْهِمْ عَهْدَهُمْ إِلَى مُدَّتِهِمْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ * وَإِنْ نَكَثُوا أَيْمَانَهُمْ مِنْ بَعْدِ عَهْدِهِمْ وَطَعَنُوا فِي دِينِكُمْ فَقَاتِلُوا أَئِمَّةَ الْكُفْرِ إِنَّهُمْ لَا أَيْمَانَ لَهُمْ...}} [[اخراج]] از [[مسجدالحرام]] و [[برائت از مشرکان]] جزای [[پیمانشکنان]] با [[پیامبر]] و [[مسلمین]] {{متن قرآن|بَرَاءَةٌ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى الَّذِينَ عَاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ}}؛
| |
| #نتیجه شکستن [[پیمان]] [[صلح]] مقابله وجنگ با [[پیمانشکنان]] {{متن قرآن|وَإِنْ نَكَثُوا أَيْمَانَهُمْ مِنْ بَعْدِ عَهْدِهِمْ وَطَعَنُوا فِي دِينِكُمْ فَقَاتِلُوا أَئِمَّةَ الْكُفْرِ إِنَّهُمْ لَا أَيْمَانَ لَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَنْتَهُونَ * أَلَا تُقَاتِلُونَ قَوْمًا نَكَثُوا أَيْمَانَهُمْ وَهَمُّوا بِإِخْرَاجِ الرَّسُولِ وَهُمْ بَدَءُوكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ}}<ref>[[محمد جعفر سعیدیانفر|سعیدیانفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۲، ص ۳۰۶.</ref>.
| |
|
| |
|
| ==معاهدات پیامبر خاتم== | | ==معاهدات پیامبر خاتم== |
