نفی سبیل در فقه سیاسی: تفاوت میان نسخه‌ها

<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">

: <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[نفی سبیل]]''' است. "'''[[نفی سبیل]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>

<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">

==مقدمه==

==قاعده نفی سبیل==

یکی از اصول و قواعدی که در سراسر [[فقه]] بدان استناد می‌شود، [[قاعده نفی سبیل]] است. مقصود از این قاعده آن است که [[کفار]] و [[مشرکان]] نباید هیچ‌گونه [[سلطه]] و سیطره‌ای بر [[مسلمانان]] داشته باشند و مسلمانان باید از هر نوع [[چیرگی]] و [[سلطه بیگانگان]] بر [[شئون]] مختلف [[زندگی فردی]] و [[اجتماعی]] خود بپرهیزند. [[دلیل]] این قاعده این [[آیه]] است: {{متن قرآن|لَنْ يَجْعَلَ اللَّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا}}<ref>«و هرگز خداوند برای کافران به زیان مؤمنان راهی نمی‌گشاید» سوره نساء، آیه ۱۴۱.</ref>

ممنوعیت فروش برده [[مؤمن]] به خریدار [[کافر]]؛

اما به [[دلیل]] اهمیت کاربرد این قاعده در [[سیاست خارجی]] و [[روابط مسلمانان]] با غیر [[مسلمانان]] بیش از همه بر این عرصه به این قاعده استناد می‌شود. براساس این اصل و قاعده، نباید [[دولت اسلامی]] [[اقدام]] به [[عقد]] قراردادی کند که مستلزم سلطه و نفوذ غیرمسلمانان بر مسلمانان باشد.

==معنای [[قاعده نفی سبیل]] [[کفّار]] بر [[مسلمانان]]==

==ادله قاعده نفی سبیل==

[[قاعده نفی سبیل]] [[کافران]] بر [[مسلمین]]، از نظر [[مدرک]] و [[سند]]، بسیار معتبر و محکم است. اعتبار و مستند بودن آن ناشی از چهار چیز است:

اینک موارد فوق را تک‌تک مورد بحث قرار می‌دهیم: [[خداوند]] در آیه ۱۴۱ [[سوره]] نسا، قاعده نفی سبیل را [[تشریع]] فرموده که متن آیه چنین است: {{متن قرآن|وَلَنْ يَجْعَلَ اللَّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا}}<ref>«و هرگز خداوند برای کافران به زیان مؤمنان راهی نمی‌گشاید» سوره نساء، آیه ۱۴۱.</ref>. اصل و اساس قاعده نفی سبیل از این [[آیه قرآنی]] اتخاذ شده است و منظور از بسته‌شدن [[راه]] [[تسلط]]، [[تسلط تکوینی]] و فیزیکی نیست؛ چرا که این بسته به [[میزان]] تحرک و تلاش و عمل خود [[مسلمانان]] می‌باشد که با تلاش پی‌گیر، خود را خودکفا و مستقل کنند و در برخوردهای فیزیکی، مغلوب واقع نشوند. منظور بسته‌شدن راه تسلط [[تشریعی]] و تقنینی [[کفّار]] نسبت به مسلمانان است؛ یعنی [[قوانین]] [[فقه]] و [[حقوق]] بین‌الملل [[اسلامی]]، هیچ‌گونه راه تسلط را برای کافران و غیر مسلمانان باز ننموده است و لذا اگر مسلمین در [[سیاست خارجی]] خود، این قوانین و مقررات را رعایت کنند و به کار گیرند، تحت [[سلطه]] قرار نخواهند گرفت.

بنابراین، باید [[راه]] هرگونه [[تسلط]] و [[نفوذ]] و [[برتری]] [[تشریعی]] [[کفّار]] بر [[مسلمین]] [[نفی]] شود و یکی از نشانه‌های کامل‌بودن [[دین]] نیز می‌تواند همین باشد.

پس، از مجموع مطالب گفته‌شده تا اینجا نتیجه می‌گیریم که: [[قاعده نفی سبیل]] [[کافران]] بر مسلمین، دارای [[مدرک]] و [[سند]] محکم [[قرآنی]] و سنتی است و [[عقل]] نیز بر آن [[حکم]] می‌کند و [[اجماع]] [[فقها]] نیز دلیل دیگری بر این مسأله می‌باشد و لذا در تنظیم [[سیاست خارجی اسلام]] باید از آن استفاده نمود، و آن را پایه و اساس [[روابط]] و قراردادهای خارجی قرار داد؛ یعنی از قاعده نفی سبیل باید به عنوان محک روابط و قراردادهای خارجی استفاده کرد»<ref>[[ابوالفضل شکوری|شکوری، ابوالفضل]]، [[فقه سیاسی اسلام (کتاب)|فقه سیاسی اسلام]]، ص ۳۲۸.</ref>

==نفی سبیل در فقه سیاسی==

[[قاعده نفی سبیل]] نیز یکی از پرکاربردترین [[قواعد]] [[فقهی]] است. منظور از [[سبیل]] در عنوان قاعده، [[راه]] [[تسلط]] [[کافران]] بر [[مسلمین]] است و منظور از قاعده نفی سبیل [[حرام]] بودن هر عمل و قانونی است که منجر به ایجاد امکان تسلط کافران (غیرمسلمانان) بر مسلمین شود. یکی از [[ادله]] قاعده مذکور، این [[آیه]] از [[قرآن]] است: {{متن قرآن|لَنْ يَجْعَلَ اللَّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا}}<ref>«و هرگز خداوند برای کافران به زیان مؤمنان راهی نمی‌گشاید» سوره نساء، آیه ۱۴۱.</ref>. در تبیین [[نفی سبیل]]، دو [[مقام]] [[تکوین]] و [[تشریع]] مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد. مقام تکوین یعنی در عالم خارج سلطه‌ای بر مسلمین از طرف [[کفار]] تحقق نمی‌یابد؛ اما به دلیل اینکه در بسیاری مواقع، [[تسلط کافران بر مسلمانان]] در عالم خارج به [[دلایل]] مختلفی اتفاق افتاده است<ref>برخی از فقها نیز بر آن‌اند که نفی سبیل در تکوین نیز وجود دارد (ر.ک: اصغرآقا مهدوی، قدرت سیاسی، ص۱۰۳-۱۰۶).</ref>، معنای دوم و مشهور این قاعده، «نفی سبیل در مقام تشریع ([[قانون‌گذاری]])» است<ref>قمی طباطبایی، الانوار البهیة فی قواعد الفقهیه، ص۱۴۰.</ref>. در [[ساحت]] تشریع نیز دو نمونه از قاعده نفی سبیل بیان می‌شود:

==منابع==

# [[پرونده:11677.jpg|22px]] [[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)|'''واژه‌نامه فقه سیاسی''']]

# [[پرونده:1100625.jpg|22px]] [[سید جواد ورعی|ورعی، سید جواد]]، [[درسنامه فقه سیاسی (کتاب)|'''درسنامه فقه سیاسی''']]

# [[پرونده:1100676.jpg|22px]] [[ابوالفضل شکوری|شکوری، ابوالفضل]]، [[فقه سیاسی اسلام (کتاب)|'''فقه سیاسی اسلام''']]

# [[پرونده: 1100770.jpg|22px]] [[اصغرآقا مهدوی|مهدوی، اصغرآقا]] و [[سید محمد صادق کاظمی|کاظمی، سید محمد صادق]]، [[کلیات فقه سیاسی (کتاب)|'''کلیات فقه سیاسی''']]

==پانویس==

{{پانویس}}

[[رده:نفی سبیل در فقه سیاسی]]

[[رده:مدخل]]