أعلام النبوة: تفاوت میان نسخه‌ها

<div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[أعلام النبوة (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>

اَعْلام‌ُ النُّبُوّة، یا دلائل‌ النبوة، تثبیت‌ دلائل‌ النبوة، اثبات‌ النبوات‌ و نظایر آن‌، عناوین‌ مبحثی‌ در [[علم‌ کلام‌]] که‌ برای نام‌گذاری شمار قابل‌ توجهی‌ کتاب‌ در تاریخ‌ فرهنگ‌ اسلامی‌ به‌ کار رفته‌ است‌. برخی‌ از پژوهشگران‌ در این‌ زمینه‌ ۴۷ عنوان‌ کتاب‌ فهرست‌ کرده‌اند که‌ از سده ۳ تا ۹ق‌/ ۹ تا ۱۵م‌ نوشته‌ شده‌ است‌.<ref>[[ام‌ عبدالله‌ عسلی‌]]، [[مقدمه‌ بر دلائل‌ النبوة (کتاب)|مقدمه‌ بر دلائل‌ النبوة]] [[جعفر فریابی‌]]، ج۱، ص۷_۱۲، ریاض‌، دار طیبه‌.</ref>

==معنای اعلام==

مشهورترین‌ و قوی‌ترین‌ انتقادها و مخالفت‌ها، به‌ ابن‌راوندی "ه م‌" و [[محمد بن‌ زکریای رازی]] "ه م‌" نسبت‌ داده‌ شده‌ است‌. [[احمد ابوحاتم‌ رازی|ابوحاتم‌ رازی]] "ه م‌" متکلم‌ مشهور اسماعیلی‌ معاصرِ [[محمد بن‌ زکریای رازی]] بخشی‌ از کتاب‌ [[أعلام‌ النبوة (کتاب)|أعلام‌ النبوة]] خود را به‌ شرح‌ مناظره‌ای که‌ میان‌ او و یک‌ ملحد جریان‌ یافته‌، اختصاص‌ داده‌، و در بخشی‌ دیگر به‌ شرح‌ مفصل‌ پاسخ‌های خود بر نوشته‌های آن‌ ملحد پرداخته‌ است‌. به‌ تصریح‌ حمیدالدین‌ کرمانی‌ "د ۴۱۱ق‌/۱۰۲۰م‌" متکلم‌ دیگر اسماعیلی‌، ملحد یاد شده‌ [[محمد بن‌ زکریای رازی]] است‌.<ref>احمد حمیدالدین‌ کرمانی‌، الأقوال‌ الذهبیة، ج۱، ص‌۲۵، به‌ کوشش‌ مصطفی‌ غالب‌، بیروت‌، ۱۹۷۷م‌.</ref>

پاول‌ کراوس‌ مناظره یاد شده‌ را عیناً با عنوان‌ "المناظرات‌ بین‌ ابی‌ حاتم‌ الرازی و ابی‌ بکر الرازی" منتشر ساخته‌ است‌.<ref>[[محمد بن‌ زکریای رازی]]، رسائل‌ فلسفیه، ج۱، ص۲۹۱_۳۱۶، به‌ کوشش‌ پاول‌ کراوس‌، قاهره‌، ۱۹۳۴م‌.</ref>

==محتوای کتاب [[أعلام‌ النبوة (کتاب)|أعلام‌ النبوة]] [[احمد ابوحاتم‌ رازی|ابوحاتم‌ رازی]] ==

*همچنین‌ بعضی‌ از استدلال‌های او یادآور طریقه‌ای است‌ که‌ بعدها [[غزالی‌]] "د ۵۰۵ق‌/۱۱۱۱م‌" در تهافت‌ الفلاسفه‌ در پیش‌ گرفت‌، مانند مقایسه فیلسوفان‌ و اهل‌ ایمان‌، با طرح‌ این‌ سؤال‌ که‌ کدام‌ یک‌ راست‌ می‌گویند و کدام‌ دروغ‌.<ref>[[احمد ابوحاتم‌ رازی]]، [[أعلام النبوة (كتاب)|أعلام‌ النبوة]]، ج۱، ص‌۱۳۳_۱۴۸، به‌ کوشش‌ صلاح‌ صاوی و غلامرضا اعوانی‌، با مقدمه انگلیسی‌ حسین‌ نصر، تهران‌، ۱۳۹۷ق‌/۱۳۵۶ش‌.</ref><ref>[[احمد ابوحاتم‌ رازی]]، [[أعلام‌ النبوة (کتاب)|أعلام‌ النبوة]]، ج۱، ص۱۴۹_۱۵۱، به‌ کوشش‌ صلاح‌ صاوی و غلامرضا اعوانی‌، با مقدمه انگلیسی‌ حسین‌ نصر، تهران‌، ۱۳۹۷ق‌/۱۳۵۶ش‌.</ref><ref>[[احمد ابوحاتم‌ رازی]]، [[أعلام‌ النبوة (کتاب)|أعلام‌ النبوة]]، ج۱، ص۱۵۲_۱۵۹، به‌ کوشش‌ صلاح‌ صاوی و غلامرضا اعوانی‌، با مقدمه انگلیسی‌ حسین‌ نصر، تهران‌، ۱۳۹۷ق‌/۱۳۵۶ش‌.</ref>

*گاه‌ نیز نظرهای بدیع‌ ارائه‌ می‌کند، مثلاً درباب‌ بازگشتن‌ اصل‌ و ریشه همه علوم‌ به‌ سرچشمه [[نبوت‌]] و [[وحی|وحی الهی]]<ref>[[احمد ابوحاتم‌ رازی]]، [[أعلام‌ النبوة (کتاب)|أعلام‌ النبوة]]، ج۱، ص۲۷۸، به‌ کوشش‌ صلاح‌ صاوی و غلامرضا اعوانی‌، با مقدمه انگلیسی‌ حسین‌ نصر، تهران‌، ۱۳۹۷ق‌/۱۳۵۶ش‌.</ref><ref>[[احمد ابوحاتم‌ رازی]]، [[أعلام النبوة (كتاب)|أعلام‌ النبوة]]، ج۱، ص۲۹۱_۲۹۲، به‌ کوشش‌ صلاح‌ صاوی و غلامرضا اعوانی‌، با مقدمه انگلیسی‌ حسین‌ نصر، تهران‌، ۱۳۹۷ق‌/۱۳۵۶ش‌.</ref> که‌ هر چند از لحاظ تاریخ‌ علوم‌ مهم‌ به‌ شمار می‌رود،<ref>[[غلام رضا اعوانی|اعوانی‌ غلام رضا]]، [[مقدمه‌ بر أعلام‌ النبوة (کتاب)|مقدمه‌ بر أعلام‌ النبوة]]، ج۱، ص۲۷.</ref> از جنبه استدلالی‌ قوه نیست‌.<ref>[[احمد ابوحاتم‌ رازی]]، [[أعلام‌ النبوة (کتاب)|أعلام‌ النبوة]]، ج۱، ص۲۹۵_۲۹۸، به‌ کوشش‌ صلاح‌ صاوی و غلامرضا اعوانی‌، با مقدمه انگلیسی‌ حسین‌ نصر، تهران‌، ۱۳۹۷ق‌/۱۳۵۶ش‌.</ref><ref>[[احمد ابوحاتم‌ رازی]]، [[أعلام‌ النبوة (کتاب)|أعلام‌ النبوة]]، ج۱، ص۳۰۳_۳۱۳، به‌ کوشش‌ صلاح‌ صاوی و غلامرضا اعوانی‌، با مقدمه انگلیسی‌ حسین‌ نصر، تهران‌، ۱۳۹۷ق‌/۱۳۵۶ش‌.</ref>

==عدم تبحر [[محمد بن زکریای رازی|محمد بن زکریا]] در علوم الهی==

*اگر انتساب‌ اعتراضاتی‌ که‌ [[احمد ابوحاتم‌ رازی|ابوحاتم‌ رازی]] در کتاب‌ [[أعلام‌ النبوة (کتاب)|أعلام‌ النبوة]] خود به‌ آنها پاسخ‌ داده‌ است‌، به‌ محمد بن‌ زکریای رازی درست‌ باشد،<ref> احمد بن‌ ابی‌ اصیبعه‌، عیون‌ الانباء، ج۱، ص۴۲۶، به‌ کوشش‌ نزار رضا، بیروت‌، دار مکتبة الحیاة.</ref> ظاهراً تأییدی بر تقویت‌ این‌ گمان‌ که‌ محمد بن‌ زکریا با وجود تبحر در علوم‌ طبیعی‌ و کوشش‌ بسیار در فلسفه‌، چندان‌ در علم‌ الهی‌ صاحب‌نظر نبوده‌ است‌، به‌ دست‌ می‌آید.<ref>علی‌ قفطی‌، تاریخ‌ الحکماء، ج۱، ص۲۷۱، اختصار زوزنی‌، به‌ کوشش‌ یولیوس‌ لیپرت‌، لایپزیگ‌، ۱۹۰۳م‌.</ref> با این‌همه‌، اینکه‌ او خود را فیلسوف‌ می‌دانسته‌،<ref> [[محمد بن‌ زکریای رازی]]، "السیرة الفلسفیه"، ج۱، ص۳۱۱.</ref> و برای ادیان‌ فایده عملی‌ زیادی قائل‌ نبوده‌، و به‌ اندیشه‌های ایرانی‌ توجه‌ داشته‌ است‌،<ref> وات‌ مونتگمری، فلسفه‌ و کلام‌ اسلامی‌، ج۱، ص۶۵، ترجمه ابوالفضل‌ عزتی‌، تهران‌، ۱۳۷۰ش‌.</ref> بیشتر نشان‌دهنده تعلق‌ او به‌ همان‌ بینش‌ کلی‌ ضد تسلط عرب‌ است‌ که‌ در آن‌ کوشش‌های پراکنده‌ای در مقابله‌ با اصول‌ پذیرفته‌شده‌ در تفکر منسجم‌ و رسمی‌ اسلامی‌ به‌ عمل‌ می‌آمده‌ است‌. مثلاً عقلی‌ که‌ [[محمد بن‌ زکریای رازی|محمد بن‌ زکریا]] در کتاب‌ طب‌ روحانی‌ خود ازآن‌ صحبت‌ می‌کند و در واقع‌، آن‌ را در برابر عقل‌ ارسطویی‌ - افلوطینی‌ِ پذیرفته‌ شده‌ در تفکر اسلامی‌ قرار می‌دهد، عقلی‌ است‌ که‌ در آموزش‌های گنوسی‌ - هرمسی‌ پیش‌ از سقراط یافت‌ می‌شود که‌ با تطهیر هرمسی‌، خود به‌ عالم‌ روحانی‌ وصل‌ می‌گردد و نیازی به‌ واسطگی‌ [[پیامبر]] و به‌ کار بردن‌ دستورهای او ندارد و از اینجاست‌ که‌ انکار [[نبوت‌]] در تفکر [[محمد بن‌ زکریای رازی]] پدیدار می‌شود<ref> محمد عابد جابری، تکوین‌ العقل‌ العربی‌، ج۱، ص۱۶۷_ ۱۶۸، بیروت‌، ۱۹۹۱م‌.</ref>.<ref> محمد عابد جابری، تکوین‌ العقل‌ العربی‌، ج۱، ص۱۹۸-۱۹۹، بیروت‌، ۱۹۹۱م‌.</ref>

==فهرست منابع==

{{پایان}}

{{پایان}}

==پانویس==