سیره سیاسی امام علی: تفاوت میان نسخه‌ها

# '''[[عدالت اجتماعی]]:''' [[عدالت]] به وسیله [[اسلام]] [[حیات]] را از سرگرفت و [[ارزش]] فوق‌العاده یافت. از نظر امام‌علی{{ع}} اصلی که می‌تواند [[تعادل]] [[اجتماع]] را [[حفظ]] کند و همه را [[راضی]] نگه دارد، به پیکر اجتماع [[سلامت]] و به [[روح]] اجتماع [[آرامش]] بدهد، عدالت است<ref>ر.ک: [[مرتضی مطهری|مطهری مرتضی]]، سیری در نهج البلاغه (کتاب)|سیری در نهج البلاغه، مجموعه آثار، ج ۱۶، ص۴۳۴.</ref>.

در همین [[جنگ]] [[پیکار]] تن به تنی میان امام علی|علی{{ع}} و [[عمروعاص]] درگرفت. عمروعاص که [[مشاور]] [[قدرتمند]] و [[حیله‌گر]] معاویه و طراح بسیاری از [[فتنه‌ها]] [[ضد]] علی{{ع}} بود، وقتی از پیکار [[ناتوان]] شد و هنگام فرار روی [[زمین]] افتاد عورت خود را نمایان ساخت. علی{{ع}} با اینکه می‌دانست کشتن عمروعاص ضربه مهمی به [[سپاه معاویه]] وارد می‌کند روی خود را برگرداند و به سمت سپاه خود برگشت. امام علی{{ع}} هنگام [[رویارویی]] با [[دشمن]] نیز از [[مکارم اخلاق]] دست برنداشته و از هر وسیله‌ای برای [[هدف]] [[سود]] نمی‌جست<ref>[[مرتضی مطهری|مطهری مرتضی]]، سیری در سیره نبوی (کتاب)|سیری در سیره نبوی، مجموعه آثار، ج ۱۶، ص۱۱۲.</ref>.

علی{{ع}} در مسائل اصولی و آنچه مربوط به [[مقررات الهی]] و [[حقوق اجتماعی]] است بسیار [[صلابت]] داشت و [[انعطاف‌پذیری]] و مماشات در او راه نداشت، ولی در مسائل شخصی بسیار نرم، انعطاف‌پذیر، شوخ و خنده‌رو بود و تا جایی که به حد [[باطل]] نرسد، با [[مردم]] [[مزاح]] می‌کرد<ref>[[مرتضی مطهری|مطهری مرتضی]]، سیری در سیره نبوی (کتاب)|سیری در سیره نبوی، مجموعه آثار، ج ۱۶، ص۱۷۶.</ref>.<ref>[[عبدالله محمدی|محمدی، عبدالله]]، [[امیر مؤمنان علی (کتاب)|امیر مؤمنان علی؛ چلچراغ حکمت]]، ص۶۳ تا۷۵.</ref>

[[خوارج]] مهم‌ترین [[مخالفان]] [[امام علی]]{{ع}} بودند. این گروه نخست آرام بوده و تنها به [[انتقاد]] و بحث‌های [[آزاد]] بسنده می‌کردند. پس از آنکه چنین انتقادهایی را مؤثر ندانسته و به [[زعم]] خود از [[تغییر]] روش [[امام علی|علی]]{{ع}} [[مأیوس]] شدند، [[تصمیم]] به [[انقلاب]] گرفته، [[امنیت راه‌ها]] را سلب و غارت‌گری و [[آشوب]] پیشه کردند تا با این [[کارها]] [[حکومت]] را [[تضعیف]] نمایند<ref>[[مرتضی مطهری|مطهری مرتضی]]، [[سیری در سیره نبوی (کتاب)|سیری در سیره نبوی]]، مجموعه آثار، ج ۱۶، ص۳۱۴.</ref>. تا زمانی که خوارج تنها به اظهار [[عقیده]] [[قناعت]] کرده بودند، علی{{ع}} متعرض آنها نشد، حتی به [[تکفیر]] خود از طرف آنها اهمیت نداد و ایشان را به [[زندان]] و شلاق [[مجازات]] نکرد. [[حقوق]] ایشان را از [[بیت‌المال]] قطع نکرده و با نهایت [[جوانمردی]]، به آنها [[آزادی]] در اظهار عقیده و بحث و [[گفت‌وگو]] داد. [[رفتار]] علی{{ع}} با خوارج در بالاترین درجه آزادی و [[دموکراسی]] بود. آنها همه جا در اظهار عقیدۀ خود آزاد بودند و حضرت و [[اصحاب]] ایشان نیز با عقیدۀ آزاد با آنان روبه‌رو شده و بحث می‌کردند. طرفین [[استدلال]] می‌کردند و سؤالات یکدیگر را پاسخ می‌دادند<ref>[[مرتضی مطهری|مطهری مرتضی]]، سیری در سیره نبوی (کتاب)|سیری در سیره نبوی، مجموعه آثار، ج ۱۸، ص۴۵۳؛ ج ۱۶، ص۳۱۱.</ref>. ایشان در جلسه [[سخنرانی]] امام علی|علی{{ع}} وارد می‌شدند و قصد برهم زدن جلسه را داشتند؛ اما علی{{ع}} با سعۀ صدر کامل با ایشان رفتار می‌کرد. روزی [[امام]] بر فراز [[منبر]] بود فردی سؤال کرد و علی{{ع}} بی‌درنگ پاسخ گفت. یکی از خوارج فریاد زد: [[خدا]] این مرد را بکشد که چقدر دانشمند است. [[مردم]] قصد تعرض به او را داشتند، اما امام علی|علی{{ع}} فرمود: رهایش کنید. او تنها به من [[فحش]] داد.

[[امام علی|حضرت علی]]{{ع}} تفاوت میان [[دشمنان]] خود را به خوبی می‌دانست. [[معاویه]] آگاهانه دنبال [[باطل]] بود، ولی خوارج انسان‌های [[حق‌جویی]] بودند که از روی [[نادانی]] و [[حماقت]] [[اشتباه]] کرده بودند؛ از این‌رو علی{{ع}} بین این دو دسته از دشمنان خود تفاوت قائل شدند و در بستر [[شهادت]] فرمودند: "گرچه خوارج [[اقدام]] به [[قتل]] من کردند، اما بعد از من ایشان را نکشید، چون کشته شدن اینها پس از من به نفع معاویه و به [[ضرر]] [[حقیقت]] است"<ref>[[مرتضی مطهری|مطهری مرتضی]]، سیری در نهج البلاغه (کتاب)|سیری در نهج البلاغه، مجموعه آثار، ج ۱۶، ص۶۱۳.</ref>، گرچه کشته شدن اینها در [[زمان]] من به نفع من بود ولی پس از من به نفع معاویه خواهد بود<ref>یادداشت‌ها، ج ۳، ص۳۶۹.</ref>.

[[هدف]] ایشان [[ترویج]] [[فرهنگ]] مشورت میان زمامداران بود تا [[حاکمان]] [[گمان]] نکنند تنها وظیفۀ آنها دستور دادن و تنها وظیفۀ مردم [[اطاعت]] کردن است. ضمن اینکه نتیجۀ مشورت [[حاکم]] با مردم [[شخصیت]] دادن به همراهان و [[پیروان]] است. پیروان [[رهبری]] که مشورت نمی‌کند خود را ابزاری بی‌روح و [[جان]] می‌پندارند<ref>[[مرتضی مطهری|مطهری مرتضی]]، خدمات متقابل اسلام و ایران (کتاب)|خدمات متقابل اسلام و ایران، مجموعه آثار، ج ۱۶، ص۱۷۹.</ref>.

[[امام علی]]{{ع}} با تشریفات مخالف بود. در مسیر عزیمت به [[کوفه]] وارد [[شهر انبار]] شد که اهالی آن [[ایرانی]] بودند. ایشان [[خرسند]] از ورود خلیفه به استقبال او آمده و پس از حرکت مرکب امام علی|علی{{ع}} در مقابل او شروع به دویدن کردند. امام علی|علی{{ع}} از آنها درباره این کار سؤال کرد و ایشان پاسخ دادند: این نوعی [[احترام]] از سوی ما به [[حاکمان]] و افراد مورد احترام است. [[امام]]{{ع}} فرمود: چنین [[رفتاری]] شما را در [[دنیا]] به [[رنج]] می‌اندازد و در [[آخرت]] به [[شقاوت]] می‌کشاند. از کارهایی که شما را [[پست]] و [[خوار]] می‌کند [[پرهیز]] کنید. این [[کارها]] سودی به حال آن افراد ندارد<ref>[[مرتضی مطهری|مطهری مرتضی]]، خدمات متقابل اسلام و ایران (کتاب)|خدمات متقابل اسلام و ایران، مجموعه آثار، ج ۱۸، ص۲۰۷.</ref>.