علم خدا: تفاوت میان نسخه‌ها

۱۴ بایت حذف‌شده ،  ‏۴ آوریل ۲۰۲۲
بدون خلاصۀ ویرایش
(تغییرمسیر به علم الهی حذف شد)
برچسب‌ها: تغییرمسیر حذف شد پیوندهای ابهام‌زدایی
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۲: خط ۲:
<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[علم خدا در قرآن]] - [[علم خدا در حدیث]] - [[علم خدا در نهج البلاغه]] - [[علم خدا در کلام اسلامی]] - [[علم خدا در عرفان اسلامی]]</div>
<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[علم خدا در قرآن]] - [[علم خدا در حدیث]] - [[علم خدا در نهج البلاغه]] - [[علم خدا در کلام اسلامی]] - [[علم خدا در عرفان اسلامی]]</div>
<div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[علم الهی (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
<div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[علم خدا (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>


'''علم الهی''' به معنای "حضور معلوم نزد عالِم" است؛ یعنی عالِم دارای نوعی احاطۀ علّی بر معلوم است. [[علم خداوند]] از نوع [[علم حضوری]] و از هر قید و بند و محدودیتی آزاد است و از سوی دیگر، [[علم خداوند]] عین ذات او و ذات او، عین [[علم]] او است. [[خداوند]] به همه چیز عالِم است؛ به ذات خود و همۀ موجودات. از ظاهر و [[باطن]] و آغاز و انجام هر چیز [[آگاه]] است. در بحث علم الهی، پنج مسئلۀ [[علم خداوند]] به ذات خود، [[علم خداوند]] به مخلوقات، فعلی یا انفعالی بودن [[علم خدا]]، رابطۀ [[علم ازلی]] با شبهۀ [[جبر]] و رابطۀ [[علم ازلی]] با شبهۀ تصادف مورد توجه قرار گرفته است.
'''علم خدا''' به معنای "حضور معلوم نزد عالِم" است؛ یعنی عالِم دارای نوعی احاطۀ علّی بر معلوم است. [[علم خداوند]] از نوع [[علم حضوری]] و از هر قید و بند و محدودیتی آزاد است و از سوی دیگر، [[علم خداوند]] عین ذات او و ذات او، عین [[علم]] او است. [[خداوند]] به همه چیز عالِم است؛ به ذات خود و همۀ موجودات. از ظاهر و [[باطن]] و آغاز و انجام هر چیز [[آگاه]] است. در بحث علم الهی، پنج مسئلۀ [[علم خداوند]] به ذات خود، [[علم خداوند]] به مخلوقات، فعلی یا انفعالی بودن [[علم خدا]]، رابطۀ علم ازلی با شبهۀ [[جبر]] و رابطۀ علم ازلی با شبهۀ تصادف مورد توجه قرار گرفته است.


==معناشناسی علم الهی==
==معناشناسی علم الهی==
خط ۱۰: خط ۱۰:
علم الهی از جمله صفات ثبوتی [[خداوند]] است یعنی نبود این صفت (علم الهی) به معنای نقصی برای [[خداوند]] است و اگر به آن پرداخته نشود موجب شبهاتی از قبیل شبهۀ تصادف (اتفاقی بودن [[خلقت]] عالم) و رابطۀ [[علم]] [[ازلی]] [[خداوند]] با مقولۀ [[جبر]] [[اختیار]] [[انسان‌ها]] می‌‌شود<ref>ر.ک. [[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۱۴۶؛ [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۳۳۴.</ref>.
علم الهی از جمله صفات ثبوتی [[خداوند]] است یعنی نبود این صفت (علم الهی) به معنای نقصی برای [[خداوند]] است و اگر به آن پرداخته نشود موجب شبهاتی از قبیل شبهۀ تصادف (اتفاقی بودن [[خلقت]] عالم) و رابطۀ [[علم]] [[ازلی]] [[خداوند]] با مقولۀ [[جبر]] [[اختیار]] [[انسان‌ها]] می‌‌شود<ref>ر.ک. [[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۱۴۶؛ [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۳۳۴.</ref>.


==مسائل پنج گانه در علم الهی==
==مسائل پنج گانه در علم خدا==
در بحث علم الهی، پنج مسئله مورد توجه قرار گرفته است:
در بحث علم الهی، پنج مسئله مورد توجه قرار گرفته است:
#'''چگونگی [[علم]] [[خداوند]] به ذات خودش''': [[حکما]] قاعده‌ای دارند مبنی بر اینکه هر مجردی (موجود غیر مادی) [[عاقل]] است و هر عاقلی مجرد؛ براساس این قاعده می‌‌توان گفت مجرد بودن هر چیزی به منزلۀ [[عاقل]] بودن آن موجود است و همینطور [[عاقل]] بودن موجودی به منزلۀ مجرد بودن آن چیز است، به بیانی دیگر مجرد بودن موجودی در ذات خودش [[عاقل]] و عالم بودنش را هم تثبیت می‌‌کند و بر عکس این قضیه یعنی [[عاقل]] و عالم بودن موجودی در ذات خودش مجرد بودنش را هم اثبات می‌‌کند و این امری حتمی وتخلف ناپذیر است؛ در نتیجه می‌‌توان گفت تجرد [[خداوند]] یعنی [[عقل]] و [[علم]] و [[آگاهی]]، بدون هیچگونه واسطه ای در [[ذات خداوند]] موجود است<ref>ر.ک. [[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۱۴۶.</ref>.
#'''چگونگی [[علم]] [[خداوند]] به ذات خودش''': [[حکما]] قاعده‌ای دارند مبنی بر اینکه هر مجردی (موجود غیر مادی) [[عاقل]] است و هر عاقلی مجرد؛ براساس این قاعده می‌‌توان گفت مجرد بودن هر چیزی به منزلۀ [[عاقل]] بودن آن موجود است و همینطور [[عاقل]] بودن موجودی به منزلۀ مجرد بودن آن چیز است، به بیانی دیگر مجرد بودن موجودی در ذات خودش [[عاقل]] و عالم بودنش را هم تثبیت می‌‌کند و بر عکس این قضیه یعنی [[عاقل]] و عالم بودن موجودی در ذات خودش مجرد بودنش را هم اثبات می‌‌کند و این امری حتمی وتخلف ناپذیر است؛ در نتیجه می‌‌توان گفت تجرد [[خداوند]] یعنی [[عقل]] و [[علم]] و [[آگاهی]]، بدون هیچگونه واسطه ای در [[ذات خداوند]] موجود است<ref>ر.ک. [[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۱۴۶.</ref>.
۱۲۹٬۵۶۶

ویرایش