مقدمه

علم خداوند از نوع حضوری و از هر قید و بند و محدودیتی آزاد است[۱].خداوند برای دانستن، نیازمندِ ابزار و واسطه نیست. دانش او خطاناپذیر است و مستلزم اثرپذیری از غیر نیست. علم خداوند عین ذات او است و ذات او، عین علم او است[۲]. موضوع "علم الهی" در علوم مختلف اسلامی مطرح است؛ مانند تفسیر، فلسفه و کلام، و محل بحث‌های مفصل و گسترده‌ای است. خداوند به همه چیز عالِم است؛ به ذات خود و همه موجودات. از ظاهر و باطن و آغاز و انجام هر چیز آگاه است.

اعتقاد به دانایی مطلق و بی‌کران خدا- به عنوان یکی از حقایق بنیادی در باب اوصاف الهی- نقش مهمی در به کمال رساندن خداشناسی دارد و آثار تربیتی فراوان در پی می‌آورد. تقویت صفت توکل در شخص مؤمن از پیامدهای سازنده آن است و همچنین انگیزه بخشیدن به زندگی آدمی و پرهیز و دوری او از گناهان. در قرآن کریم آمده است که همه کلیدهای غیب نزد خدا است و جز او کسی از آنها آگاه نیست. او آگاه است از آنچه در خشکی و آب است. هیچ برگی از درختی فرو نمی‌افتد مگر خدا می‌داند[۳]. نیز در قرآن کریم آمده است که خداوند از هنگام رستاخیز آگاه است. می‌داند چه هنگام باران می‌بارد و آگاه است از جنینی که در رحم مادر است و چه هنگام و در چه مکان، مرگ آدمیان فرا می‌رسد[۴].[۵]

پانویس

  1. ارشاد الطالبین‌، ۲۰.
  2. اصول کافی‌، ۱/ ۱۰۷.
  3. ﴿ وَعِندَهُ مَفَاتِحُ الْغَيْبِ لاَ يَعْلَمُهَا إِلاَّ هُوَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَمَا تَسْقُطُ مِن وَرَقَةٍ إِلاَّ يَعْلَمُهَا وَلاَ حَبَّةٍ فِي ظُلُمَاتِ الأَرْضِ وَلاَ رَطْبٍ وَلاَ يَابِسٍ إِلاَّ فِي كِتَابٍ مُّبِينٍ ؛ سوره انعام، آیه ۵۹.
  4. ﴿إِنَّ اللَّهَ عِندَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الأَرْحَامِ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَّاذَا تَكْسِبُ غَدًا وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ ؛ سوره لقمان، ۳۴.
  5. فرهنگ شیعه، ص ۳۳۴.
بازگشت به صفحهٔ «علم خدا».