بصیر در قرآن: تفاوت میان نسخهها
(صفحهای تازه حاوی «{{امامت}} {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = بصیر | عنوان مدخل = بصیر | مداخل مرتبط = بصیر در قرآن | پرسش مرتبط = }} == مقدمه == «بصیر» صفت مشبهه به معنای بینا است، وجود چنین صفتی در خداوند بیانگر آگاهی مستمر و همیشگی او از حقایق است و شاید به همین...» ایجاد کرد) برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
HeydariBot (بحث | مشارکتها) جز (وظیفهٔ شمارهٔ ۲) |
||
| خط ۱۳: | خط ۱۳: | ||
کاربرد «بصیر» در [[آیات قرآن]] به عنوان اسمی از [[اسماء الهی]]، دلالت بر حضور همهجانبه و احاطه ذات لایزال او، بر تمام پدیدهها از جمله اعمال انسانها است و میتوان گفت ذکر چنین صفتی در واقع نوعی [[تشویق]] و [[ترغیب]] [[بندگان]] به انجام [[خیرات]] و [[کارهای نیک]] و بر [[حذر]] داشتن آنان از زشتیها و تبهکاریها و [[بدیها]] است و لحن [[آیه]] فوقالذکر نوعی [[تهدید]] را به همراه دارد. بنابراین فایده [[شناخت]] چتین صفتی در [[خداوند متعال]]، سبب [[مراقبت]] [[انسان]] در [[رفتار]] و [[کردار]] و گفتار و [[پندار]] او نیز میشود و روشن است که بصیر بودن خدا، غیر از بصیر بودن [[انسانها]] است، چون بینا بودن او با ابزار و آلات مانند چشم و امثال آن نیست. در [[روایات]] آمده است که خدا میبیند، اما نه با ابزار چشم و میشنود، اما نه با ابزار گوش<ref>بحار الانوار، ج۴، ص۱۷۶.</ref>؛ و اصولاً [[بصیر]] و [[سمیع]] به معنی [[بینا]] و شنوا است نه به معنی دارنده چشم و گوش؛ زیرا {{متن قرآن|لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ وَهُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ}}<ref>«چیزی مانند او نیست و او شنوای بیناست» سوره شوری، آیه ۱۱.</ref>. | کاربرد «بصیر» در [[آیات قرآن]] به عنوان اسمی از [[اسماء الهی]]، دلالت بر حضور همهجانبه و احاطه ذات لایزال او، بر تمام پدیدهها از جمله اعمال انسانها است و میتوان گفت ذکر چنین صفتی در واقع نوعی [[تشویق]] و [[ترغیب]] [[بندگان]] به انجام [[خیرات]] و [[کارهای نیک]] و بر [[حذر]] داشتن آنان از زشتیها و تبهکاریها و [[بدیها]] است و لحن [[آیه]] فوقالذکر نوعی [[تهدید]] را به همراه دارد. بنابراین فایده [[شناخت]] چتین صفتی در [[خداوند متعال]]، سبب [[مراقبت]] [[انسان]] در [[رفتار]] و [[کردار]] و گفتار و [[پندار]] او نیز میشود و روشن است که بصیر بودن خدا، غیر از بصیر بودن [[انسانها]] است، چون بینا بودن او با ابزار و آلات مانند چشم و امثال آن نیست. در [[روایات]] آمده است که خدا میبیند، اما نه با ابزار چشم و میشنود، اما نه با ابزار گوش<ref>بحار الانوار، ج۴، ص۱۷۶.</ref>؛ و اصولاً [[بصیر]] و [[سمیع]] به معنی [[بینا]] و شنوا است نه به معنی دارنده چشم و گوش؛ زیرا {{متن قرآن|لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ وَهُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ}}<ref>«چیزی مانند او نیست و او شنوای بیناست» سوره شوری، آیه ۱۱.</ref>. | ||
کلمه بصیر ۲۷ بار در [[قرآن]] ذکر شده است. این واژه در قرآن علاوه بر اینکه به عنوان اسم و صفتی از [[اسماء الهی]] در طی آیاتی ذکر شده صفت شماری از [[انسانها]] نیز واقع شده است: {{متن قرآن|قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الْأَعْمَى وَالْبَصِيرُ أَفَلَا تَتَفَكَّرُونَ}}<ref>«بگو: آیا نابینا و بینا برابر است پس آیا نمیاندیشید؟» سوره انعام، آیه ۵۰.</ref>. {{متن قرآن|مَثَلُ الْفَرِيقَيْنِ كَالْأَعْمَى وَالْأَصَمِّ وَالْبَصِيرِ وَالسَّمِيعِ هَلْ يَسْتَوِيَانِ مَثَلًا أَفَلَا تَذَكَّرُونَ}}<ref>«داستان این دو دسته چون نابینا و ناشنوا و بینا و شنواست؛ آیا در مثل برابرند؟ آیا پند نمیگیرید؟» سوره هود، آیه ۲۴.</ref>. {{متن قرآن|وَمَا يَسْتَوِي الْأَعْمَى وَالْبَصِيرُ * وَلَا الظُّلُمَاتُ وَلَا النُّورُ}}<ref>«و نابینا و بینا برابر نیست * و نه تاریکی و روشنا» سوره فاطر، آیه ۱۹-۲۰.</ref>. {{متن قرآن|اذْهَبُوا بِقَمِيصِي هَذَا فَأَلْقُوهُ عَلَى وَجْهِ أَبِي يَأْتِ بَصِيرًا}}<ref>«این پیراهن مرا ببرید و آن را بر چهره پدرم بیفکنید تا بینا شود، و همه خاندانتان را نزد من آورید» سوره یوسف، آیه ۹۳.</ref>. {{متن قرآن|فَلَمَّا أَنْ جَاءَ الْبَشِيرُ أَلْقَاهُ عَلَى وَجْهِهِ فَارْتَدَّ بَصِيرًا}}<ref>«چون مژدهرسان آمد، آن (پیراهن) را بر رخسار وی افکند و او بینا گشت» سوره یوسف، آیه ۹۶.</ref>. {{متن قرآن|قَالَ رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِي أَعْمَى وَقَدْ كُنْتُ بَصِيرًا}}<ref>«میگوید: پروردگارا! چرا مرا نابینا برانگیختی در حالی که من بینا بودم؟» سوره طه، آیه ۱۲۵.</ref> | کلمه بصیر ۲۷ بار در [[قرآن]] ذکر شده است. این واژه در قرآن علاوه بر اینکه به عنوان اسم و صفتی از [[اسماء الهی]] در طی آیاتی ذکر شده صفت شماری از [[انسانها]] نیز واقع شده است: {{متن قرآن|قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الْأَعْمَى وَالْبَصِيرُ أَفَلَا تَتَفَكَّرُونَ}}<ref>«بگو: آیا نابینا و بینا برابر است پس آیا نمیاندیشید؟» سوره انعام، آیه ۵۰.</ref>. {{متن قرآن|مَثَلُ الْفَرِيقَيْنِ كَالْأَعْمَى وَالْأَصَمِّ وَالْبَصِيرِ وَالسَّمِيعِ هَلْ يَسْتَوِيَانِ مَثَلًا أَفَلَا تَذَكَّرُونَ}}<ref>«داستان این دو دسته چون نابینا و ناشنوا و بینا و شنواست؛ آیا در مثل برابرند؟ آیا پند نمیگیرید؟» سوره هود، آیه ۲۴.</ref>. {{متن قرآن|وَمَا يَسْتَوِي الْأَعْمَى وَالْبَصِيرُ * وَلَا الظُّلُمَاتُ وَلَا النُّورُ}}<ref>«و نابینا و بینا برابر نیست * و نه تاریکی و روشنا» سوره فاطر، آیه ۱۹-۲۰.</ref>. {{متن قرآن|اذْهَبُوا بِقَمِيصِي هَذَا فَأَلْقُوهُ عَلَى وَجْهِ أَبِي يَأْتِ بَصِيرًا}}<ref>«این پیراهن مرا ببرید و آن را بر چهره پدرم بیفکنید تا بینا شود، و همه خاندانتان را نزد من آورید» سوره یوسف، آیه ۹۳.</ref>. {{متن قرآن|فَلَمَّا أَنْ جَاءَ الْبَشِيرُ أَلْقَاهُ عَلَى وَجْهِهِ فَارْتَدَّ بَصِيرًا}}<ref>«چون مژدهرسان آمد، آن (پیراهن) را بر رخسار وی افکند و او بینا گشت» سوره یوسف، آیه ۹۶.</ref>. {{متن قرآن|قَالَ رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِي أَعْمَى وَقَدْ كُنْتُ بَصِيرًا}}<ref>«میگوید: پروردگارا! چرا مرا نابینا برانگیختی در حالی که من بینا بودم؟» سوره طه، آیه ۱۲۵.</ref><ref>[[محمد علی کوشا|کوشا، محمد علی]]، [[بصیر - کوشا (مقاله)|مقاله «بصیر»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص۳۷۲-۳۷۳.</ref> | ||
== منابع == | == منابع == | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
#[[پرونده:10524027.jpg|22px]] [[محمد علی کوشا|کوشا، محمد علی]]، [[بصیر - کوشا (مقاله)|مقاله «بصیر»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|'''دانشنامه معاصر قرآن کریم''']] | # [[پرونده:10524027.jpg|22px]] [[محمد علی کوشا|کوشا، محمد علی]]، [[بصیر - کوشا (مقاله)|مقاله «بصیر»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|'''دانشنامه معاصر قرآن کریم''']] | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
نسخهٔ ۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۳:۰۸
این مدخل زیرشاخهٔ بحث بصیر است. بصیر از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: بصیر در قرآن - پرسش مرتبط نداردمقدمه
«بصیر» صفت مشبهه به معنای بینا است، وجود چنین صفتی در خداوند بیانگر آگاهی مستمر و همیشگی او از حقایق است و شاید به همین جهت باشد که شماری از لغتشناسان آن را به معنی مبصر و عالم و آگاه گرفتهاند[۱]. این واژه ۱۰ بار به صورت ﴿سَمِيعٌ بَصِيرٌ﴾، ۵ بار به صورت ﴿خَبِيرٌ بَصِيرٌ﴾ در قرآن آمده است.
گاهی متعلق این واژه به صورت عام و فراگیر است مانند: ﴿إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ بَصِيرٌ﴾[۲]. گاهی نیز متعلق آن به صورت مطلق بیان شده است: ﴿كَانَ رَبُّكَ بَصِيرًا﴾[۳]. گاهی متعلق این واژه بندگان خدا هستند: ﴿كَانَ رَبُّكَ بَصِيرًا﴾[۴]. گاهی نیز متعلق آن اعمال انسانها است: ﴿اعْمَلُوا مَا شِئْتُمْ إِنَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ﴾[۵].
کاربرد «بصیر» در آیات قرآن به عنوان اسمی از اسماء الهی، دلالت بر حضور همهجانبه و احاطه ذات لایزال او، بر تمام پدیدهها از جمله اعمال انسانها است و میتوان گفت ذکر چنین صفتی در واقع نوعی تشویق و ترغیب بندگان به انجام خیرات و کارهای نیک و بر حذر داشتن آنان از زشتیها و تبهکاریها و بدیها است و لحن آیه فوقالذکر نوعی تهدید را به همراه دارد. بنابراین فایده شناخت چتین صفتی در خداوند متعال، سبب مراقبت انسان در رفتار و کردار و گفتار و پندار او نیز میشود و روشن است که بصیر بودن خدا، غیر از بصیر بودن انسانها است، چون بینا بودن او با ابزار و آلات مانند چشم و امثال آن نیست. در روایات آمده است که خدا میبیند، اما نه با ابزار چشم و میشنود، اما نه با ابزار گوش[۶]؛ و اصولاً بصیر و سمیع به معنی بینا و شنوا است نه به معنی دارنده چشم و گوش؛ زیرا ﴿لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ وَهُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ﴾[۷].
کلمه بصیر ۲۷ بار در قرآن ذکر شده است. این واژه در قرآن علاوه بر اینکه به عنوان اسم و صفتی از اسماء الهی در طی آیاتی ذکر شده صفت شماری از انسانها نیز واقع شده است: ﴿قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الْأَعْمَى وَالْبَصِيرُ أَفَلَا تَتَفَكَّرُونَ﴾[۸]. ﴿مَثَلُ الْفَرِيقَيْنِ كَالْأَعْمَى وَالْأَصَمِّ وَالْبَصِيرِ وَالسَّمِيعِ هَلْ يَسْتَوِيَانِ مَثَلًا أَفَلَا تَذَكَّرُونَ﴾[۹]. ﴿وَمَا يَسْتَوِي الْأَعْمَى وَالْبَصِيرُ * وَلَا الظُّلُمَاتُ وَلَا النُّورُ﴾[۱۰]. ﴿اذْهَبُوا بِقَمِيصِي هَذَا فَأَلْقُوهُ عَلَى وَجْهِ أَبِي يَأْتِ بَصِيرًا﴾[۱۱]. ﴿فَلَمَّا أَنْ جَاءَ الْبَشِيرُ أَلْقَاهُ عَلَى وَجْهِهِ فَارْتَدَّ بَصِيرًا﴾[۱۲]. ﴿قَالَ رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِي أَعْمَى وَقَدْ كُنْتُ بَصِيرًا﴾[۱۳][۱۴]
منابع
پانویس
- ↑ لسان العرب؛ مجمع البحرین ماده بصر.
- ↑ «بیگمان او به هر چیزی بیناست» سوره ملک، آیه ۱۹.
- ↑ «پروردگار تو بیناست» سوره فرقان، آیه ۲۰.
- ↑ «پروردگار تو بیناست» سوره فرقان، آیه ۲۰.
- ↑ «هر چه میخواهید انجام دهید که او به آنچه انجام میدهید بیناست» سوره فصلت، آیه ۴۰.
- ↑ بحار الانوار، ج۴، ص۱۷۶.
- ↑ «چیزی مانند او نیست و او شنوای بیناست» سوره شوری، آیه ۱۱.
- ↑ «بگو: آیا نابینا و بینا برابر است پس آیا نمیاندیشید؟» سوره انعام، آیه ۵۰.
- ↑ «داستان این دو دسته چون نابینا و ناشنوا و بینا و شنواست؛ آیا در مثل برابرند؟ آیا پند نمیگیرید؟» سوره هود، آیه ۲۴.
- ↑ «و نابینا و بینا برابر نیست * و نه تاریکی و روشنا» سوره فاطر، آیه ۱۹-۲۰.
- ↑ «این پیراهن مرا ببرید و آن را بر چهره پدرم بیفکنید تا بینا شود، و همه خاندانتان را نزد من آورید» سوره یوسف، آیه ۹۳.
- ↑ «چون مژدهرسان آمد، آن (پیراهن) را بر رخسار وی افکند و او بینا گشت» سوره یوسف، آیه ۹۶.
- ↑ «میگوید: پروردگارا! چرا مرا نابینا برانگیختی در حالی که من بینا بودم؟» سوره طه، آیه ۱۲۵.
- ↑ کوشا، محمد علی، مقاله «بصیر»، دانشنامه معاصر قرآن کریم، ص۳۷۲-۳۷۳.