بدون خلاصۀ ویرایش
(صفحهای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==مقدمه== همه پیامبران الاهی برای رهبری جامعه پس از خود جانشین معین کردهاند<ref>تاریخ مدینة دمشق و ذکر فضلها وتسمیة من حلها من الأماثل، أبی القاسم علی بن الحسن ابن ع...» ایجاد کرد) برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۷: | خط ۷: | ||
==مقدمه== | ==مقدمه== | ||
همه [[پیامبران]] | همه [[پیامبران]] الهی برای [[رهبری جامعه]] پس از خود [[جانشین]] معین کردهاند<ref>تاریخ مدینة دمشق و ذکر فضلها وتسمیة من حلها من الأماثل، أبی القاسم علی بن الحسن ابن عساکر الدمشقی الشافعی، ج۴۲، ص۳۹۲؛ {{متن حدیث|لِكُلِّ نَبِيٍّ وَصِيٌّ وَ وَارِثٌ}}. و الریاض النضرة فی مناقب العشرة، أحمد بن عبدالله بن محمد أبوجعفر الطبری، ج۳، ص۱۳۸؛ ذخائر العقبی فی مناقب ذوی القربی، محب الدین أحمد بن عبدالله عبدالله الطبری، ص۷۱؛ مناقب، خوارزمی، ص۴۲ و ۸۵.</ref>؛ مانند [[شیث]] که جانشین [[حضرت آدم]]{{ع}}<ref>الطبقات الکبری، محمد بن سعد بن منیع أبوعبدالله البصری الزهری، ج۱، ص۳۷؛ تاریخ طبری، محمد بن جریر طبری، ج۱، ص۱۰۲؛ تاریخ مدینة دمشق وذکر فضلها وتسمیة من حلها من الأماثل، ج۲۳، ص۲۷۱؛ البدایة و النهایة، إسماعیل بن عمر بن کثیر أبوالفداء القرشی، ج۱، ص۱۰۹.</ref> یا [[هارون]] که جانشین [[حضرت موسی]]{{ع}} بود و [[منصب خلافت]] پس از درگذشت او در [[زمان]] [[موسی]]، به [[یوشع بن نون]]{{ع}} رسید<ref>المعجم الکبیر، سلیمان بن أحمد بن أیوب ابوالقاسم الطبرانی، ج۶، ص۲۲۱.</ref>. | ||
==[[وصی]] و جانشین [[آدم]]{{ع}}== | ==[[وصی]] و جانشین [[آدم]]{{ع}}== | ||
| خط ۳۹: | خط ۳۹: | ||
و چون [[وفات]] [[موسی]]{{ع}} نزدیک شد، خدای به او [[فرمان]] داد که [[یوشع بن نون]] را که از تیره [[یوسف بن یعقوب]]{{ع}} بود، به [[قبه]] [[زمان]]<ref>مراد از قبة الزمان همان بیت المقدسی است که بنی اسرائیل بر پا مینمودند چیزی شبیه کعبه در اسلام.</ref> داخل کند و تقدیسش نماید و دستش را بر [[بدن]] او بگذارد تا [[برکت]] یابد و به او [[وصیت]] کند که پس از وی، در میان [[بنی اسرائیل]]، کار را به عهده بگیرد<ref>تاریخ الیعقوبی، ج۱، ص۴۵.</ref>. پس موسی{{ع}} چنین کرد و چون موسی{{ع}} درگذشت، [[یوشع]]، کار را در بنی اسرائیل به عهده گرفت...<ref>تاریخ الیعقوبی، ج۱، ص۴۶.</ref>. | و چون [[وفات]] [[موسی]]{{ع}} نزدیک شد، خدای به او [[فرمان]] داد که [[یوشع بن نون]] را که از تیره [[یوسف بن یعقوب]]{{ع}} بود، به [[قبه]] [[زمان]]<ref>مراد از قبة الزمان همان بیت المقدسی است که بنی اسرائیل بر پا مینمودند چیزی شبیه کعبه در اسلام.</ref> داخل کند و تقدیسش نماید و دستش را بر [[بدن]] او بگذارد تا [[برکت]] یابد و به او [[وصیت]] کند که پس از وی، در میان [[بنی اسرائیل]]، کار را به عهده بگیرد<ref>تاریخ الیعقوبی، ج۱، ص۴۵.</ref>. پس موسی{{ع}} چنین کرد و چون موسی{{ع}} درگذشت، [[یوشع]]، کار را در بنی اسرائیل به عهده گرفت...<ref>تاریخ الیعقوبی، ج۱، ص۴۶.</ref>. | ||
[[کتاب مقدس]]<ref>انجیل مقدس، ص۳۳۳.</ref> [[روایت]] کرده است: | [[کتاب مقدس]]<ref>انجیل مقدس، ص۳۳۳.</ref> [[روایت]] کرده است: | ||
موسی{{ع}} با [[پروردگار]]، چنین گفت: «نیاز است که پروردگار، خدای روحهای هر [[انسان]]، مردی را بر [[جماعت]] بگمارد که بهعنوان [[رهبر]] آنان، وارد شود و بیرون آید و آنان را به ورود و خروج، وادار کند تا [[خلق]] [[خدا]] مانند [[گله]] بیشبان، رها نمانند». پس پروردگار به موسی{{ع}} گفت: «یوشع بن نون را برای این کار برگیر که او مردی صاحبدل است و دستت را بر او بنه و او را در پیش روی اِلیعازار [[کاهن]] و همه [[مردم]] بِایستان و جلوی آنان، به او وصیت کن و از [[هیبت]] و [[قدرت]] خودت به او بده تا جماعت بنی اسرائیل، همگی گوش به فرمانش شوند». جلوی الیعازار کاهن میایستد و از پیشگاه [[ربوبی]] درخواست تحقق [[قضا]] و [[اراده]] | موسی{{ع}} با [[پروردگار]]، چنین گفت: «نیاز است که پروردگار، خدای روحهای هر [[انسان]]، مردی را بر [[جماعت]] بگمارد که بهعنوان [[رهبر]] آنان، وارد شود و بیرون آید و آنان را به ورود و خروج، وادار کند تا [[خلق]] [[خدا]] مانند [[گله]] بیشبان، رها نمانند». پس پروردگار به موسی{{ع}} گفت: «یوشع بن نون را برای این کار برگیر که او مردی صاحبدل است و دستت را بر او بنه و او را در پیش روی اِلیعازار [[کاهن]] و همه [[مردم]] بِایستان و جلوی آنان، به او وصیت کن و از [[هیبت]] و [[قدرت]] خودت به او بده تا جماعت بنی اسرائیل، همگی گوش به فرمانش شوند». جلوی الیعازار کاهن میایستد و از پیشگاه [[ربوبی]] درخواست تحقق [[قضا]] و [[اراده]] الهی میکند. پس او و همه بنی اسرائیل و تمام [[مردمان]]، با فرمان او بیرون میروند و با فرمان او وارد میشوند و موسی{{ع}} همانگونه کرد که پروردگارش فرمان داده بود؛ یوشع را برگرفت و او را جلوی الیعازار کاهن و مردم ایستاند و دستش را بر او نهاد و همانگونه که پروردگار به موسی{{ع}} گفته بود، به او وصیت کرد<ref>تاریخ الیعقوبی، ج۱، ص۴۶.</ref>. | ||
[[طبری]] میگوید: «[[یوشع]] [[جانشین]] [[موسی]]{{ع}} بود»<ref>جامع البیان عن تأویل أی القرآن، أبی جعفر محمد بن جریر الطبری، ج۱، ص۳۰۶؛ ر.ک: تاج العروس من جواهر القاموس، محمد مرتضی الحسینی الزبیدی، ج۳۶، ص۲۳۶. {{عربی|كان يوشع بن نون خليفة موسى}}.</ref>.<ref>[[سلیمان امیری|امیری، سلیمان]]، [[امامت و دلایل انتصابی بودن آن (کتاب)|امامت و دلایل انتصابی بودن آن]]، ص۳۴.</ref> | [[طبری]] میگوید: «[[یوشع]] [[جانشین]] [[موسی]]{{ع}} بود»<ref>جامع البیان عن تأویل أی القرآن، أبی جعفر محمد بن جریر الطبری، ج۱، ص۳۰۶؛ ر.ک: تاج العروس من جواهر القاموس، محمد مرتضی الحسینی الزبیدی، ج۳۶، ص۲۳۶. {{عربی|كان يوشع بن نون خليفة موسى}}.</ref>.<ref>[[سلیمان امیری|امیری، سلیمان]]، [[امامت و دلایل انتصابی بودن آن (کتاب)|امامت و دلایل انتصابی بودن آن]]، ص۳۴.</ref> | ||
| خط ۵۰: | خط ۵۰: | ||
==وصی و جانشین [[خاتم انبیا]]{{صل}}== | ==وصی و جانشین [[خاتم انبیا]]{{صل}}== | ||
[[پیامبر اسلام]]{{صل}} نیز از این قاعده و [[سنت]] | [[پیامبر اسلام]]{{صل}} نیز از این قاعده و [[سنت]] الهی مستثنا نبوده، و [[خداوند بزرگ]] پس از یادکردن از [[پیامبران]] گذشته، به حضرتش فرمان داده است که از [[سیره]] آنان پیروی کند: «پیامبران گذشته به [[هدایت]] الهی دست یافتهاند و به هدایت آنان [[اقتدا]] نما»<ref>{{متن قرآن|أُولَئِكَ الَّذِينَ هَدَى اللَّهُ فَبِهُدَاهُمُ اقْتَدِهْ}} «آنان کسانی هستند که خداوند رهنماییشان کرده است پس، از رهنمود آنان پیروی کن!» سوره انعام، آیه ۹۰.</ref>. | ||
افزون بر این، [[رسول خدا]]{{صل}} در همه [[غزوات]] و سفرهایش، برای [[غیبت]] چند [[روزه]] از [[مدینه]]، کسی را از [[اصحاب]]، بر جای خود مینشاند<ref>الجامع الاحکام القرآن، ابی عبدالله محمد انصاری القرطبی، ج۱، ص۲۶۸؛ {{عربی|لأنّ النبيّ{{صل}} استَخلَفَ فِي كُلِّ غَزاة غَزاها رَجُلاً مِن أصحابِه}}.</ref>. برای نمونه، رسول خدا{{صل}} [[ابن اممکتوم]] را در سیزده [[غزوه]] ([[بدر]]، [[اُحد]]، [[ابواء]]، سویق، [[ذات الرقاع]] و...) به [[جانشینی]] خودش در مدینه برگزید. ابورُهم را هنگام عزیمت به [[مکه]]، [[جنگ حُنین]] و [[خیبر]]، [[محمد ابن مسلمه]] را در [[جنگ]] قَرقَرَه، [[نمیلة بن عبدالله]] را در جنگ بنی المُصطَلَق، و عُوَیف را در جنگ حُدَیبیّه و...، [[جانشین]] خود خواند<ref>ر.ک: عون المعبود شرح سنن أبی داوود، محمد شمس الحق العظیم آبادی، ج۸، ص۱۰۶؛ کنز العمال فی سنن الأقوال و الأفعال، علاء الدین علی المتقی بن حسام الدین الهندی، ج۸، ص۲۶۸؛ الطبقات الکبری، ج۴، ص۲۰۹؛ الإصابة فی تمییز الصحابة أحمد بن علی بن حجر ابوالفضل العسقلانی الشافعی، ج۴، ص۴۹۵؛ المغنی یلیه الشرح الکبیر، محمود ابن قدامه، ج۲، ص۳۰.</ref>. | افزون بر این، [[رسول خدا]]{{صل}} در همه [[غزوات]] و سفرهایش، برای [[غیبت]] چند [[روزه]] از [[مدینه]]، کسی را از [[اصحاب]]، بر جای خود مینشاند<ref>الجامع الاحکام القرآن، ابی عبدالله محمد انصاری القرطبی، ج۱، ص۲۶۸؛ {{عربی|لأنّ النبيّ{{صل}} استَخلَفَ فِي كُلِّ غَزاة غَزاها رَجُلاً مِن أصحابِه}}.</ref>. برای نمونه، رسول خدا{{صل}} [[ابن اممکتوم]] را در سیزده [[غزوه]] ([[بدر]]، [[اُحد]]، [[ابواء]]، سویق، [[ذات الرقاع]] و...) به [[جانشینی]] خودش در مدینه برگزید. ابورُهم را هنگام عزیمت به [[مکه]]، [[جنگ حُنین]] و [[خیبر]]، [[محمد ابن مسلمه]] را در [[جنگ]] قَرقَرَه، [[نمیلة بن عبدالله]] را در جنگ بنی المُصطَلَق، و عُوَیف را در جنگ حُدَیبیّه و...، [[جانشین]] خود خواند<ref>ر.ک: عون المعبود شرح سنن أبی داوود، محمد شمس الحق العظیم آبادی، ج۸، ص۱۰۶؛ کنز العمال فی سنن الأقوال و الأفعال، علاء الدین علی المتقی بن حسام الدین الهندی، ج۸، ص۲۶۸؛ الطبقات الکبری، ج۴، ص۲۰۹؛ الإصابة فی تمییز الصحابة أحمد بن علی بن حجر ابوالفضل العسقلانی الشافعی، ج۴، ص۴۹۵؛ المغنی یلیه الشرح الکبیر، محمود ابن قدامه، ج۲، ص۳۰.</ref>. | ||
| خط ۵۹: | خط ۵۹: | ||
به سلمان گفتیم: «از [[پیامبر]]{{صل}} سؤال نما که وصیش کیست؟» پس پرسید: «ای پیامبر خدا! وصی شما کیست؟» فرمود: «ای سلمان! وصی موسی که بود؟» گفت: «یوشع بن نون». فرمود: «بیگمان، وصی و [[وارث]] من که بدهی مرا ادا میکند و [[وعده]] هایم را تحقق میبخشد، علی بن ابی طالب{{ع}} است»<ref>فضائل الصحابة، أحمد بن حنبل ابو عبد الله الشیبانی، ج۲، ص۶۱۵.</ref>. | به سلمان گفتیم: «از [[پیامبر]]{{صل}} سؤال نما که وصیش کیست؟» پس پرسید: «ای پیامبر خدا! وصی شما کیست؟» فرمود: «ای سلمان! وصی موسی که بود؟» گفت: «یوشع بن نون». فرمود: «بیگمان، وصی و [[وارث]] من که بدهی مرا ادا میکند و [[وعده]] هایم را تحقق میبخشد، علی بن ابی طالب{{ع}} است»<ref>فضائل الصحابة، أحمد بن حنبل ابو عبد الله الشیبانی، ج۲، ص۶۱۵.</ref>. | ||
پیامبر{{صل}} فرمود: «ای علی!... تو وصیّی، تو ولیّی، تو وزیری»<ref>کتاب سلیم بن قیس الهلالی، سلیم بن قیس الهلالی، ج۲، ص۸۳۰.</ref>. | پیامبر{{صل}} فرمود: «ای علی!... تو وصیّی، تو ولیّی، تو وزیری»<ref>کتاب سلیم بن قیس الهلالی، سلیم بن قیس الهلالی، ج۲، ص۸۳۰.</ref>. | ||
بنابراین، همه انبیای | بنابراین، همه انبیای الهی وصی و [[جانشین]] داشتهاند و اوصیای [[پیامبران]] دیگر نیز هر یک به سهم خود وصی [[پیغمبر]] خویش بوده، کارهای او را به سامان میرساندند. اوصیای [[پیغمبران]] مانند اوصیای دیگر [[مردم]] نبودند؛ یعنی تنها بر [[اموال]] موصی و بازماندگان او [[ولایت]] نداشتند، بلکه ولایت اوصیای پیغمبران همچون موصی خود، عام بود. | ||
با توجه به [[نظام]] [[جانشینی]] در [[ادیان]] | با توجه به [[نظام]] [[جانشینی]] در [[ادیان]] الهی، بحث [[تعیین جانشین]]، پیشینه بلندی دارد و تعیین [[خلفا]] و اوصیای [[پیامبران]] الهی، تابع [[نظام]] [[تشریع]] بوده است.<ref>[[سلیمان امیری|امیری، سلیمان]]، [[امامت و دلایل انتصابی بودن آن (کتاب)|امامت و دلایل انتصابی بودن آن]]، ص۳۷.</ref> | ||
== منابع == | == منابع == | ||