ارتداد در فقه اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

به [[مسلمانی]] که از [[آیین اسلام]] خارج شده و [[کفر]] را برگزیده است، "مرتدّ" گفته می‏‌شود. واژه [[ارتداد]] ریشه [[قرآنی]] دارد. <ref>ذکری الشیعة، ج۴، ص:۳۹۷؛ الحدائق الناضرة، ج۱۱، ص:۱۹۴ ـ ۱۹۵؛ جواهر الکلام، ج۱۳، ص:۳۴۲ ـ ۳۴۴.</ref>

ارتداد با [[انکار خداوند]]، [[توحید]]، رسالتِ [[پیامبر]] {{صل}} یا [[تکذیب]] آن [[حضرت]]، [[انکار]] ضروری [[دین]]، همچنین با کارهایی که بر [[استهزا]] و [[اهانت]] به دین و رویگردانی از آن دلالت کند، مانند پاره کردن و انداختن [[قرآن]] در جای [[آلوده]] و کثیف، [[اهانت]] به [[کعبه]] و [[کرنش]] در برابر [[بت]] محقّق می‏‌شود. <ref>جواهرالکلام، ج۴۱، ص:۶۰۰</ref>

برای ضروری دین به [[وجوب]] [[نماز]]، [[روزه]]، حج و مانند آنها [[مَثَل]] زده شده است، لکن برخی قلمرو آن را گسترش داده و گفته‏اند: مراد از ضروری دین، چیزی است که انکار کننده، به ثبوت آن در دین [[یقین]] داشته باشد؛ هر چند نزد همه به ثبوت نرسیده باشد. <ref>مجمع الفائدة، ج۳، ص:۱۹۹</ref> برخی نیز تصریح کرده‏اند که اگر انکار حکمی [[اجماعی]] باشد، لکن به حدّ ضروری دین نرسیده باشد، موجب ارتداد نمی‏‌شود. <ref>جواهر الکلام، ج۶، ص:۴۹</ref>

به قول مشهور، انکار ضروری [[مذهب]]، مانند انکار [[امامان]] علیهم‏السّلام یا برخی از آنان، موجب ارتداد نمی‏‌شود. البته برخی تصریح کرده‏اند که اگر فرد [[شیعی]] منکر ضروری مذهب خویش شود، مرتدّ می‏گردد. <ref>جواهر الکلام، ج۴۱، ص:۶۰۲</ref>

هر یک از انکار خداوند، توحید، [[رسالت]]، و انکار یا تکذیب [[رسول خدا]] {{صل}}، سببی مستقل برای ارتداد است. در اینکه انکار ضروری دین، سببی مستقل برای ارتداد است یا در صورتی که به انکار خداوند، رسالت و یا رسول خدا باز گردد، موجب ارتداد می‏‌شود، [[اختلاف]] است. قول نخست به ظاهر کلمات [[فقها]] نسبت داده شده است. <ref>مستمسک العروة، ج۱، ص:۳۷۸</ref>

اگر نسبت به منکر ضروری، [[شبهه]] [[عدم آگاهی]] وی برضروری بودن حکمی وجود داشته باشد، مانند آنکه محل زندگی‌‏اش دور از [[بلاد اسلامی]] باشد؛ به گونه‌‏ای که احتمال پنهان بودن [[ضرورت]] [[حکم]] برای او معقول و منطقی باشد به صرف انکار، حکم به [[کفر]] وی نمی‏‌شود. <ref>جواهر الکلام، ج۶، ص:۴۹</ref>

شرایط عمومی [[تکلیف]]، یعنی [[عقل]]، [[بلوغ]]، قصد و [[اختیار]] در تحقّق ارتداد نیز معتبر است. بنابراین، بر ارتداد دیوانه، غیر بالغ، [[غافل]]، کسی که در [[خواب]] است، [[سهو]] کننده، بیهوش و مُکَره، مانند گفتن کلمات کفر آمیز از روی [[تقیّه]]، اثری مترتّب نیست. <ref>جواهر الکلام، ج۴۱، ص:۶۰۹</ref> اگر مرتدّ ادّعای [[اکراه]] کند، در صورت وجود [[شاهد]] و نشانه‌‏ای بر [[راستی]] گفته وی از او پذیرفته می‏‌شود. <ref>جواهر الکلام، ج۴۱، ص:۶۱۰</ref>

ارتداد با [[اقرار]]، بیّنه) و صدور [[رفتار]] یا گفتارِ بیانگر ارتداد، [[ثابت]] می‏‌شود. <ref>جواهر الکلام، ج۴۱، ص:۶۰۰</ref>

مرتدّ دو گونه است: [[فطری]] و ملّی. [[مرتدّ فطری]]، مرتدّی است که [[مسلمان]]، زاده شده و [[مرتدّ ملّی]] مرتدّی است که [[کافر]]، زاده شده است.<ref> [[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (کتاب)|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت]] ج۱، صفحه ۳۶۶-۳۶۸.</ref>

# [[پرونده:1368945.jpg|22px]] [[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (کتاب)|'''فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت''']]