|
|
| (۴۹ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| {{خرد}}
| | #تغییر_مسیر [[مذهب زیدیه]] |
| {{امامت}}
| |
| <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
| |
| : <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی میشود:</div>
| |
| <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
| |
| : <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[زیدیه در قرآن]] | [[زیدیه در حدیث]] | [[زیدیه در کلام اسلامی]] | [[زیدیه در معارف مهدوی]]</div>
| |
| <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
| |
| : <div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسشهای عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[زیدیه (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
| |
| <div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
| |
| | |
| '''زیدیه''' یکی از فرقههای اصلی [[شیعه]] که پس از [[امام حسین]]{{ع}} به [[امامت]] [[زید بن علی]] معتقدند<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۳۰۰.</ref>.
| |
| | |
| | |
| ==مقدمه==
| |
| *زیدیه، از فرقههای معروف [[شیعه]] و پیرو [[زید بن علی بن حسین بن علی]]{{عم}} هستند. این گروه، به روایتی از [[پیامبر]]{{صل}} تمسّک کردهاند که فرمود: "[[امام مهدی|مهدی]] از [[فرزندان]] [[امام حسین|حسین]]{{ع}} است. او با [[شمشیر]] به پا میخیزد و مادرش [[بهترین]] کنیزان خواهد بود"<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص۲۵۴ - ۲۵۵.</ref>..
| |
| *پس زمانی که [[زید بن علی بن حسین بن علی بن ابی طالب]]{{عم}} [[قیام]] خود را بر ضد [[امویان]] آغاز کرد، گفتند: چون او از [[نسل]] [[امام حسین|حسین]]{{ع}} است و بر ضد [[ظالمان]] با [[شمشیر]] [[قیام]] کرده و از سویی [[فرزند]] کنیز است، [[امام مهدی|مهدی]] [[موعود]] است<ref> ر. ک: سید حسین محمد جعفری، تشیع در مسیر تاریخ، ص ۲۹۰- ۲۹۳؛ [[سید محمد کاظم قزوینی|قزوینی، سید محمد کاظم]]، [[امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور (کتاب)|امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور]]، ص ۵۶۸</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص۲۵۴ - ۲۵۵.</ref>..
| |
| *[[زید بن علی]] خود از بزرگان بود و خلفای [[اموی]] را بر [[حق]] نمیدانست. او بر ضد آنان [[قیام]] کرد و به طرف [[کوفه]] رفت و همراه چهار هزار نفر، با [[حاکم]] [[عراق]] "[[یوسف بن عمر]]" به [[جنگ]] برخاست. کار [[زید]] در [[کوفه]] ده ماه طول کشید، تا این که در سال ۱۲۲ ق به [[دستور]] [[هشام بن عبد الملک اموی]]، به دار آویخته شد. سرش را به [[دمشق]] نزد هشام و از آن جا به [[مدینه]] بردند<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص۲۵۴ - ۲۵۵.</ref>..
| |
| *[[امام باقر]]{{ع}} درباره [[زید بن علی]] میفرمود: "خدایا! پشت مرا به [[زید]] محکم فرما" آن [[حضرت]] با مشاهده [[زید]]، آیه {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ كُونُواْ قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ شُهَدَاء لِلَّهِ }}<ref> ای مؤمنان! به دادگری بپاخیزید و برای خداوند گواهی دهید؛ سوره نساء، آیه: ۱۳۵.</ref>؛ را [[تلاوت]] میکرد و میفرمود: ای [[زید]]! تو نمونه عمل به این [[آیه]] هستی"<ref> علامه امینی، الغدیر، ج ۳، ص ۱۷۰</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص۲۵۴ - ۲۵۵.</ref>..
| |
| *[[پیروان]] [[زید]] اطراف یحیی و فرزندش را گرفتند. یحیی در [[خراسان]] [[قیام]] کرد و در جوزجان کشته شد. [[پیروان]] او به فرقههای مختلف "رافضیه، [[جارودیه]]، عجلیه، [[بتریه]]، [[صالحیه]] و زیدیه" تقسیم و قائل به [[مهدویت]] [[زید]] و [[منتظر ظهور]] او شدند<ref> شهرستانی، الملل و النحل، ج ۱، ص ۵۴</ref>. [[زید]] از حیث [[علم]]، [[زهد]]، [[ورع]]، [[شجاعت]] و [[دیانت]]، از بزرگان [[اهل بیت]]{{عم}} به شمار میرود. این که خود [[زید]] ادعای [[امامت]] یا [[مهدویت]] داشته باشد، در منابع یافت نشده است؛ بلکه روایتی از خود او، مؤید [[عقیده]] صحیحش در امر [[مهدویت]] است. او میفرماید: پدرم، [[علی بن حسین]]{{ع}} از پدرش [[حسین بن علی]]{{ع}} از [[رسول خدا]]{{صل}} [[روایت]] کرده است: ای [[امام حسین|حسین]]! تو [[امامی]] و نه تن از [[فرزندان]] تو امینان و [[امامان]] معصومند و نهمین آنان، [[امام مهدی|مهدی]] ایشان است<ref> علی بن محمّد خزاز رازی قمی، کفایة الاثر، ص ۳۲۷</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص۲۵۴ - ۲۵۵.</ref>.
| |
| *این [[فرقه]] [[معتقد]] به [[مبارزه]] بر ضدّ [[ظلم]] بودند و "[[خروج]] بالسّیف" و [[قیام]] مسلّحانه را از شرایط [[امام]] میدانستند، از اینرو به [[امامت]] [[زید بن علی]] که بر ضدّ [[امویان]] [[قیام]] کرد و پس از او به [[امامت]] یحیی بن [[زید]] [[معتقد]] بودند. آنان به سه فرقۀ [[جارودیه]]، [[سلیمانیه]] و [[بتریّه]] تقسیم شدند. زیدیه در [[اعتقاد]]، معتزلیاند و در [[فقه]]، [[حنفی]] مسلک<ref>دربارۀ آنان ر. ک: «شخصیت و قیام زید بن علی»، «جنبش زیدیّه در ایران»، «سیره و قیام زید بن علی»، حسین کریمان، «الامام زید»، «تاریخ الفرقه الزیدیّه»، «الزیدیّه: نظریة و تطبیق»، «تاریخ الفرق الزیدیّه»، «دائرة المعارف تشیّع»، ج ۸، «لغتنامۀ دهخدا»، «تاریخ دولتهای اسلامی» ج ۱، «مقاتل الطالبیین»</ref><ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۳۰۰.</ref>.
| |
| *به [[امامت]] [[زید بن علی]]، [[فرزند]] [[امام سجّاد]]{{ع}} به جای [[امام باقر|امام محمّد باقر]]{{ع}} [[معتقد]] بودند. آنان معتقدند که [[امامت]] در [[اولاد]] [[فاطمه زهرا]] است و از شرایط آن [[شجاعت]]، [[سخاوت]]، [[خروج]] مسلّحانه و ادّعای [[امامت]] است. خود اینان هم به چند [[فرقه]] تقسیم میشوند، همچون "[[جارودیّه]]"، "[[مرئیه]]"، "[[یعقوبیّه]]"، "[[جریریّه]]"، "[[یمانیّه]]" و...<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۴۵۹.</ref>.
| |
| | |
| ==زیدیه در مباحث مهدویت==
| |
| *[[پیروان]] [[زید]]، [[فرزند]] [[امام سجاد]] {{ع}} هستند که وی را [[مهدی موعود]] میدانستند. در روایتی از [[پیامبر اکرم]] {{صل}} آمده است که: "[[مهدی]] {{ع}} از [[فرزندان]] [[امام حسین]] {{ع}} است. او با [[شمشیر]] [[قیام]] میکند و مادرش، [[بهترین]] کنیزان خواهد بود"<ref>غیبة نعمانی، ص ۲۲۸.</ref>. هنگامی که "[[زید]]" [[فرزند]] [[امام سجاد]] {{ع}} بر ضد دستگاه پلید [[امویان]] [[قیام]] کرد، [[پیروان]] او ادّعا کردند که او همان [[مهدی موعود]] است، چرا که اوّلا از نسل [[حسین]] {{ع}} است، ثانیا شهامتمندانه [[قیام]] کرده و ثالثا از سوی مادر، [[فرزند]] اسیر است. اما آنان از یاد بردند که [[پیامبر]] {{صل}} در انبوه [[روایات]] در نوید از [[مهدی]] {{ع}} فرمود: [[امامان]] پس از من [[دوازده]] نفرند، نه نفر آنان از نسل فرزندم [[حسین]] خواهند بود و نهمین آنان [[قائم]] [[آل محمد]] {{ع}} است<ref>بحار الانوار، ج ۳۶، ص ۲۹۲.</ref>. و جناب "[[زید]]" [[نهمین امام]] از نسل [[پاک]] [[حسین]] {{ع}} نبود تا [[مهدی موعود]] باشد.
| |
| *اما [[پیروان]] انقلابی [[زید]]، به خاطر جلبتوجه تودهها و تسخیر عواطف و احساسات مذهبی و به انگیزههای نفسانی خویش، به این ادّعای دروغین دست یازیدند و سرانجام [[مذهب]] "زیدیه" به وجود آمد. [[پیروان]] [[مذهب]] "زیدیه" بیشتر در [[یمن]] هستند و متأسفانه از [[مذهب]] [[شیعه]] و راه و رسم [[اهل بیت]] {{عم}} جدا شده و در [[فقه]] و اصول و [[فروع]]، از [[مذاهب]] دیگری [[پیروی]] میکنند. زیدیها، در برابر [[امامان معصوم]] {{عم}} مواضع ناپسندی دارند که [[شایسته]] است آنان به اصل و [[نسب]] و اصالت خویش بازگردند و در مذهبشان به راه و رسم و [[مذهب]] [[خاندان]] [[پاک]] {{صل}} تمسّک جویند؛ همان مذهبی که در آغاز راه بر آن بودند<ref>[[سید محمد کاظم قزوینی|قزوینی، سید محمد کاظم]]، [[امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور (کتاب)|امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور]]، ص ۵۶۹.</ref><ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[موعودنامه (کتاب)|موعودنامه]]، ص۳۹۱.</ref>.
| |
| | |
| ==زیدیه در درسنامه==
| |
| *از فرقههای معروف [[شیعه]] و پیرو [[زید بن علی]] بن [[حسین بن علی]] {{عم}} هستند. این گروه به روایتی از [[پیامبر]] {{صل}} [[تمسک]] کردهاند که فرمود: "[[مهدی]] از [[فرزندان]] [[حسین]] {{ع}} است و او با [[شمشیر]] به پا میخیزد و مادرش [[بهترین]] کنیزان خواهد بود". پس زمانی که [[زید بن علی]] بن [[حسین بن ]][[علی بن ابی طالب]] [[قیام]] خود را علیه [[امویان]] آغاز کرد؛ گفتند: چون او از [[نسل]] [[حسین]] {{ع}} است و [[قیام به سیف]] علیه [[ظالمان]] کرده و از سویی [[فرزند]] [[اسیر]] است، پس او [[مهدی موعود]] میباشد!<ref>سید محمد کاظم قزوینی، امام مهدی {{ع}} از ولادت تا ظهور، ص ۵۶۸.</ref>. [[زید بن علی]] خود از بزرگان بود و خلفای [[اموی]] را بر [[حق]] نمیدانست. او علیه آنان [[قیام]] کرد و به طرف [[کوفه]] رفت و به [[همراهی]] چهار هزار نفر، با [[حاکم]] [[عراق]] ([[یوسف]] بن [[عمر]])، به [[جنگ]] برخاست. کار [[زید]] در [[کوفه]] ده ماه طول کشید تا اینکه در سال ۱۲۲ ه به [[دستور]] هشام بن [[عبد]] الملک [[اموی]]، به دار آویخته شد. سرش را به [[دمشق]] نزد هشام و از آنجا به [[مدینه]] بردند. [[امام باقر]] {{ع}} درباره [[زید]] میفرمود: "خدایا! پشت مرا به [[زید]] محکم فرما". آن [[حضرت]] با مشاهده [[زید]]، آیه {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ شُهَدَاءَ لِلَّهِ}}<ref>«ای مؤمنان! به دادگری بپاخیزید و برای خداوند گواهی دهید» سوره نساء، آیه ۱۳۵.</ref>. را [[تلاوت]] میکرد و میفرمود: "ای [[زید]]! تو نمونه عمل به این [[آیه]] هستی"<ref>علامه امینی، الغدیر، ج ۳، ص ۱۷۰.</ref>. [[پیروان]] [[زید]] اطراف یحیی و فرزندش را گرفتند. یحیی در [[خراسان]] [[قیام]] کرد (۱۲۵ﻫ) و در جوزجان کشته شد. [[پیروان]] او به فرقههای مختلف (رافضیه، [[جارودیه]]، عجلیه، [[بتریه]]، [[صالحیه]] و زیدیه)، تقسیم و قائل به [[مهدویت]] [[زید]] و [[منتظر ظهور]] او شدند<ref>شهرستانی، الملل و النحل، ج ۱، ص ۵۴.</ref>. [[زید]] از حیث [[علم]]، [[زهد]]، [[ورع]]، [[شجاعت]] و [[دیانت]]، از بزرگان [[اهل بیت]] {{عم}} به شمار میرود. اینکه خود [[زید]] ادعای [[امامت]] یا [[مهدویت]] داشته باشد، در منابع یافت نشده است؛ بلکه روایتی از خود او، مؤید [[عقیده]] صحیحش در امر [[مهدویت]] است. ایشان میفرماید: پدرم [[علی]] بن [[حسین]] {{عم}} از پدرش [[حسین بن علی]] {{عم}} از [[رسول خدا]] {{صل}} [[روایت]] کرده است: "ای [[حسین]]! تو [[امامی]] و نه تن از [[فرزندان]] تو امینان و [[امامان]] معصوماند و نهمین آنان، [[مهدی]] ایشان است"<ref>علی بن محمد خزاز رازی قمی، کفایة الاثر فی النصوص علی الائمة الاثنی عشر، ص ۳۲۷.</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[درسنامه مهدویت (کتاب)|درسنامه مهدویت]]، ج۱، ص۱۰۴، ۱۰۵.</ref>.
| |
| | |
| == پرسشهای وابسته ==
| |
| * [[آیا زیدیه منکر مهدی هستند؟ (پرسش)]]
| |
| * [[زیدیه درباره مهدویت چه نظری دارند؟ (پرسش)]]
| |
| | |
| == جستارهای وابسته ==
| |
| {{:فرهنگنامه مهدویت (نمایه)}}
| |
| | |
| ==منابع==
| |
| * [[پرونده:1368987.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|'''فرهنگ غدیر''']]
| |
| * [[پرونده:134491.jpg|22px]] [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|'''فرهنگنامه مهدویت''']]
| |
| * [[پرونده:29873800.jpg|22px]] [[مجتبی تونهای|مجتبی تونهای]]، [[موعودنامه (کتاب)|'''موعودنامه''']]
| |
| * [[پرونده:13681151.jpg|22px]] [[عباس حیدرزاده|حیدرزاده، عباس]]، [[فرهنگنامه آخرالزمان (کتاب)|'''فرهنگنامه آخرالزمان''']].
| |
| | |
| ==[[:رده:آثار زیدیه|منبعشناسی جامع زیدیه]]==
| |
| {{فهرست اثر}}
| |
| {{ستون-شروع|3}}
| |
| * [[:رده:کتابشناسی کتابهای زیدیه|کتابشناسی زیدیه]]
| |
| * [[:رده:مقالهشناسی مقالههای زیدیه|مقالهشناسی زیدیه]]
| |
| * [[:رده:پایاننامهشناسی پایاننامههای زیدیه|پایاننامهشناسی زیدیه]]
| |
| {{پایان}}
| |
| {{پایان}}
| |
| ==پانویس==
| |
| {{یادآوری پانویس}}
| |
| {{پانویس2}}
| |
| {{امام مهدی}}
| |
| | |
| [[رده:مدخل]]
| |
| [[رده:امام مهدی]]
| |
| [[رده:زیدیه]]
| |
| [[رده:مدخل فرهنگ غدیر]]
| |
| [[رده:مدخل موعودنامه]]
| |
